DNews: 24 Sep: పాకిస్తాన్లోని ఖైబర్ పక్తుంఖ్వా ప్రాంతంలోని తిరహ్ వ్యాలీ (తిరహ్ వ్యాలీ)లోని మాట్రే దారా (మాట్రే దారా) గ్రామంపై సెప్టెంబర్ 22, 2025 (సోమవారం) తెల్లవారుజామున 2 గంటల సమయంలో పాకిస్తాన్ వాయుసేన (PAF) జెట్లు 8 LS-6 ప్రెసిషన్ గ్లైడ్ బాంబులు వేశాయి. ఈ దాడిలో 30 మంది సివిలియన్లు మరణించారు, వీరిలో 15 మంది మహిళలు మరియు 10 మంది పిల్లలు ఉన్నారు. మరో 50 మంది గాయపడ్డారు. ఈ ఘటన పాకిస్తాన్ సైన్యం తన స్వంత ప్రజలపై చేసిన అత్యంత తీవ్రమైన దాడిగా చర్చనీయాంశమైంది. ఈ దాడి తెహ్రిక్-ఎ-తాలిబాన్ పాకిస్తాన్ (TTP) లక్ష్యాలపై జరిగినప్పటికీ, పూర్తిగా పౌరులను టార్గెట్ చేసినట్లు స్థానికులు, నిఘా వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
దాడి వివరాలు:
- స్థలం: మాట్రే దారా గ్రామం, తిరహ్ వ్యాలీ, ఖైబర్ పక్తుంఖ్వా ప్రాంతం (పష్తూన్ మెజారిటీ ప్రాంతం, అఫ్ఘానిస్తాన్ సరిహద్దు సమీపంలో). ఇక్కడ TTP మరియు ఇతర ఉగ్రవాద సంస్థలు బలమైన బేస్లు కలిగి ఉన్నాయి.
- దాడి విధానం: PAF JF-17 థండర్ జెట్లు చైనా తయారు LS-6 ప్రెసిషన్ గ్లైడ్ బాంబులు (ఎటా-అవే టార్గెట్ బాంబులు) 8 వేశాయి. బాంబులు ఇళ్లు, మసీదులు, మార్కెట్ ప్రాంతాలపై పడి, 5 ఇళ్లు పూర్తిగా ధ్వంసమయ్యాయి. స్థానికులు “రాత్రి 2 గంటలకు బాంబులు పడ్డాయి, ఇళ్లు కూలిపోయాయి” అని తెలిపారు.
- మరణాలు: 30 మంది మరణించారు (15 మహిళలు, 10 పిల్లలు), 50 మంది గాయాలు. శిథిలాలలో ప్రజలు చిక్కుకున్నారు , సహాయక చర్యలు ఆలస్యం అవడం వల్ల మరణాల సంఖ్య పెరిగింది.
పాక్ సైన్యం తప్పించుకోవడం (డెనైల్) మరియు ఉద్దేశం:
పాక్ సైన్యం ఈ దాడిని “మా బాధ్యత కాదు” అని ఖండించింది, “TTP టెర్రరిస్టులు బాంబులు తయారు చేస్తుండగా పేలుడు జరిగింది” అని చెప్పింది. అయితే, నిఘా వర్గాలు, స్థానికులు, మరియు మీడియా రిపోర్టులు ప్రకారం ఇది PAF వైమానిక దాడి . ఉద్దేశం ఏమిటంటే:
- ఉగ్రవాద నిరోధక చర్య:
- TTP కమాండర్లు అమాన్ గుల్ (Aman Gul) మరియు మసూద్ ఖాన్ (Masood Khan) మాట్రే దారాలో బాంబు తయారీ కర్మాగారం ఏర్పాటు చేసారు. TTP 2021 అఫ్ఘాన్ తాలిబాన్ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత అఫ్ఘాన్ సరిహద్దు నుండి దాడులు పెంచింది. 2025 జనవరి-ఆగస్టు మధ్య 605 టెఉగ్రవాద సంఘటనలు, 138 పౌరుల మరణాలు జరిగాయి.. పాక్ సైన్యం TTP బేస్లను టార్గెట్ చేయడానికి ఈ దాడి చేసింది, కానీ “కలేటరల్ డ్యామేజ్” (సివిలియన్ మరణాలు) పెరిగింది.
- అంతర్జాతీయ మరియు దేశీయ ఒత్తిడి:
- భారత్ Operation Sindoor (2025 మే)లో పాక్ మరియు PoKలో 9 ఉగ్ర శిబిరాలపై దాడి చేసిన తర్వాత, TTP మరియు JeM వంటి సంస్థలు కొత్త బేస్లు స్థాపించాయి. పాక్ సైన్యం ఈ ప్రాంతాల్లో “ఆపరేషన్”లు పెంచింది, కానీ సివిలియన్ మరణాలు పెరగడం వల్ల దేశీయ ఆందోళనలు (PTI పార్టీ, పష్తూన్ ట్రైబల్ ఎల్డర్లు) పెరిగాయి.
- రాజకీయ మరియు మిలిటరీ కారణాలు:
- పాక్ సైన్యం TTPను “ఖారిజ్” (ఖారిజీట్లు)గా పిలుస్తూ, సివిలియన్ మరణాలను “టెర్రరిస్ట్ మునిషన్స్ ఎక్స్ప్లోషన్”గా చూపించడం ద్వారా దేశీయ మరియు అంతర్జాతీయ ఒత్తిడిని తగ్గించాలని ఉద్దేశం. ఇది పాక్లోని పష్తూన్ ప్రాంతాల్లో సైన్యం మీద కోపాన్ని మరింత పెంచుతోంది. HRCP (హ్యూమన్ రైట్స్ కమిషన్ ఆఫ్ పాకిస్తాన్) “తక్షణ విచారణ” డిమాండ్ చేసింది.
ప్రభావాలు:
- స్థానిక ప్రతిస్పందన: ఖైబర్ చౌక్లో సిట్-ఇన్ ప్రొటెస్ట్ మొదలైంది. PTI పార్టీ “స్టేట్ బ్రూటాలిటీ” అని ఆరోపించింది. పష్తూన్ ట్రైబల్ ఎల్డర్లు “ఇంటర్నేషనల్ వార్ క్రైమ్” అని చెప్పారు.
- అంతర్జాతీయం: భారత్, అఫ్ఘానిస్తాన్ ఈ ఘటనను మానిటర్ చేస్తున్నాయి. HRCP “విచారణ” డిమాండ్ చేసింది. ఇది పాక్లో TTP తిరుగుబాటు మరింత తీవ్రతరం చేస్తుంది.
ఈ దాడి పాక్ సైన్యం యొక్క కౌంటర్-టెర్రర్ వ్యూహాన్ని ప్రశ్నార్థకం చేస్తుంది.