D-News: బుధవారం లోక్సభ ఆమోదించిన మైన్స్ అండ్ మినరల్స్ (డెవలప్మెంట్ అండ్ రెగ్యులేషన్) అమెండ్మెంట్ బిల్, 2026కు గురువారం రాజ్యసభ కూడా ఆమోదం తెలిపింది. దీంతో పార్లమెంట్లో బిల్లుకు సంబంధించిన ప్రక్రియ పూర్తయింది. రాష్ట్రపతి ఆమోదం తర్వాత ఇది చట్టంగా మారుతుంది. ఈ బిల్లు ప్రధానంగా ఖనిజ హక్కులు, ఖనిజాలు ఉన్న భూములపై రాష్ట్రాలు విధించే పన్నుల అధికారాలను పరిమితం చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. దేశవ్యాప్తంగా ప్రధాన ఖనిజాలకు ఒకే విధమైన పన్ను రేట్లు ఉండేలా చూడటమే దీని ఉద్దేశమని కేంద్ర గనుల శాఖ మంత్రి జీ. కిషన్ రెడ్డి తెలిపారు.
బొగ్గు, సున్నపురాయి, ఇనుప ఖనిజం, రాగి, మాంగనీస్ వంటి ప్రధాన ఖనిజాలపై కేంద్రం నియంత్రణ కొనసాగుతుందని మంత్రి చెప్పారు. అయితే 49 చిన్న ఖనిజాలపై రాష్ట్రాలకు ఉన్న అధికారాలు అలాగే కొనసాగుతాయని స్పష్టం చేశారు. దేశంలో విద్యుత్ ఉత్పత్తికి బొగ్గు చాలా ముఖ్యమని కిషన్ రెడ్డి తెలిపారు. భారతదేశంలో ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్లో దాదాపు 73 శాతం బొగ్గుపైనే ఆధారపడి ఉందని చెప్పారు. పరిశ్రమలు ప్రపంచ మార్కెట్లో పోటీ పడాలంటే తక్కువ ధరకు, నిరంతరంగా విద్యుత్ అందుబాటులో ఉండాలని పేర్కొన్నారు.
గత కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ హయాంలో బొగ్గు బ్లాకుల కేటాయింపుల్లో అక్రమాలు జరిగాయని మంత్రి ఆరోపించారు. గత 12 ఏళ్లలో ఖనిజ బ్లాకులను ఎక్కువగా వేలం ద్వారా పారదర్శకంగా కేటాయించామని చెప్పారు. ప్రస్తుతం పాత నామినేషన్ విధానంలో బ్లాకులను కేటాయించడం లేదని తెలిపారు. ఖనిజాల ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ వాటా లభిస్తోందని కూడా మంత్రి వివరించారు. 2014-15లో రాష్ట్రాల ఖనిజ ఆదాయ వాటా 65 శాతం ఉండగా, ఇప్పుడు అది 85 శాతానికి పెరిగిందని చెప్పారు. బొగ్గు ఆదాయంలో రాష్ట్రాల వాటా కూడా 51 శాతం నుంచి 96 శాతానికి పెరిగిందని తెలిపారు.
ఖనిజ ఆదాయంలో కేంద్రానికి సుమారు 11 శాతం మాత్రమే వస్తుండగా, దాదాపు 88 శాతం రాష్ట్రాలకు వెళ్తోందని మంత్రి పేర్కొన్నారు. ఈ బిల్లు వల్ల ఏ రాష్ట్రానికీ ఆదాయ నష్టం ఉండదని ఆయన హామీ ఇచ్చారు. ఖనిజాల అభివృద్ధి, గనుల నియంత్రణపై పార్లమెంట్కు అధికారాలు కల్పించే రాజ్యాంగంలోని యూనియన్ లిస్ట్ ఎంట్రీ 54ను కూడా మంత్రి ప్రస్తావించారు. ఖనిజ రంగాన్ని సక్రమంగా నిర్వహించడానికి పన్నులు కూడా ఒక ముఖ్యమైన సాధనమని చెప్పారు.
అయితే బిల్లుపై రాజ్యసభలో చర్చ ప్రశాంతంగా జరగలేదు. ప్రతిపక్ష ఎంపీలు పలు అంశాలపై నినాదాలు చేస్తూ నిరసన తెలిపారు. వైద్య ప్రవేశ పరీక్ష ప్రశ్నపత్రం లీక్ వ్యవహారంపై ఢిల్లీలోని జంతర్ మంతర్ వద్ద నిరసన తెలిపిన విద్యార్థులపై పోలీసులు బలప్రయోగం చేశారనే ఆరోపణలపై హోంమంత్రి అమిత్ షా సమాధానం ఇవ్వాలని వారు డిమాండ్ చేశారు. అయోధ్య రామమందిరానికి వచ్చిన విరాళాల విషయంలో అవకతవకలు జరిగాయనే ఆరోపణలపై కూడా ప్రతిపక్ష సభ్యులు నినాదాలు చేశారు. ఈ గందరగోళం మధ్యే గనుల శాఖ మంత్రి బిల్లుపై చర్చకు సమాధానం ఇచ్చారు.
బిల్లును సెలెక్ట్ కమిటీకి పంపాలని డీఎంకే ఎంపీ తిరుచ్చి శివ చేసిన ప్రతిపాదనను సభ వాయిస్ ఓటుతో తిరస్కరించింది. ప్రతిపాదనపై ప్రత్యేకంగా ఓటింగ్ నిర్వహించాలని కొందరు ప్రతిపక్ష ఎంపీలు కోరారు. అయితే సభలో గందరగోళం కొనసాగుతున్నందున డివిజన్ నిర్వహించడం సాధ్యం కాదని రాజ్యసభ ఛైర్మన్ సి.పీ. రాధాకృష్ణన్ తెలిపారు. చివరికి రాజ్యసభ కూడా బిల్లును ఆమోదించడంతో పార్లమెంట్ ప్రక్రియ పూర్తయింది. ఈ చట్టం అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత రాష్ట్రాల ఖనిజ పన్ను అధికారాలు, కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య ఖనిజ ఆదాయ పంపిణీ, దేశవ్యాప్తంగా ఖనిజాల ధరల నియంత్రణ వంటి అంశాల్లో మార్పులు వచ్చే అవకాశం ఉంది.