D News: Nov 5: పౌష్టికాహార లోపం.. ఎన్ని పథకాలు ప్రవేశపెట్టినా మారని పరిస్థితి!
ఎన్ని పథకాలు ప్రవేశపెట్టినా, మరెన్ని లక్షల కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేస్తున్నా ప్రజలను పౌష్టికాహార లోపం నుంచి బయటపడేయలేకపోతున్నారు. స్వాతంత్య్రం వచ్చినప్పటి నుంచే పౌష్టికాహారం ప్రాధాన్యత, దాని విషయంలో తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తల గురించి పాలకులు, నిపుణులు పదేపదే చెబుతూనే ఉన్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పౌష్టికాహార లోపంతో బాధపడుతున్న చిన్నారుల్లో గణనీయమైన సంఖ్య భారత్‌లోనే ఉన్నట్లు పలు అంతర్జాతీయ నివేదికలు వెల్లడించాయి. ఐదేళ్లలోపు పిల్లల్లో చాలామంది తక్కువ బరువుతో బాధపడుతుండగా, మరికొందరు వివిధ అనారోగ్య సమస్యలతో చిన్న వయసులోనే ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు.
ఈ భూమ్మీద పుట్టిన ప్రతి ఒక్కరికీ జీవించే హక్కును రాజ్యాంగం కల్పించింది. అందువల్ల కొత్త పథకాలను ప్రవేశపెట్టడం కంటే, ఇప్పటికే అమలులో ఉన్న పథకాలు ఎంత సమర్థవంతంగా అమలవుతున్నాయి? అర్హులైన వారిలో ఎంతమందికి వాటి ప్రయోజనాలు అందుతున్నాయి? అనే అంశాలపై సమగ్ర అధ్యయనం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. ముఖ్యంగా పటిష్టమైన పర్యవేక్షణ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలి. పర్యవేక్షణ లోపాల కారణంగా తల్లులు, చిన్నారులకు అందాల్సిన పౌష్టికాహారం పక్కదారి పడుతున్న ఘటనలు పలుమార్లు వెలుగులోకి వచ్చినా, తగిన చర్యలు లేకపోవడంతో పరిస్థితిలో ఆశించిన మార్పు రావడం లేదు. భారత్‌లో ముఖ్యంగా సూక్ష్మ పోషకాల లోపం తీవ్రమైన సమస్యగా కొనసాగుతోంది. ఈ సమస్యను అధిగమించేందుకు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు అనేక పథకాలను అమలు చేస్తున్నప్పటికీ ఆశించిన ఫలితాలు కనిపించడం లేదు.
పౌష్టికాహార లోపం ఎందరినో పట్టి పీడిస్తోంది
ఆరేళ్లలోపు చిన్నారులు, గర్భిణులు, బాలింతలకు పౌష్టికాహారం అందించాలనే లక్ష్యంతో 1975లో కేంద్ర ప్రభుత్వం సమీకృత శిశు అభివృద్ధి సేవల పథకాన్ని (ఐసీడీఎస్‌) ప్రారంభించింది. ఆ తర్వాత ప్రధానమంత్రి మాతృ వందన యోజన, పాఠశాలల్లో మధ్యాహ్న భోజన పథకం వంటి కార్యక్రమాలు అమల్లోకి వచ్చాయి. తాజాగా చిన్నారులకు ఉదయం పోషకాలతో కూడిన అల్పాహారం అందించే కార్యక్రమాలు కూడా ప్రారంభమయ్యాయి. మరోవైపు పేదలకు సబ్సిడీ ధరలపై భోజనం అందించే పథకాలు కొనసాగుతున్నాయి. పాఠశాలల్లో పిల్లలకు పౌష్టికాహారం అందించేందుకు కోడిగుడ్లు కూడా సరఫరా చేస్తున్నారు. ఇలా ప్రభుత్వాలు అనేక కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తున్నా దేశంలో పౌష్టికాహార లోపం మాత్రం పూర్తిగా తగ్గడం లేదు.
ప్రపంచ ఆకలి సూచీలో భారత్‌ స్థానం ఆందోళన కలిగిస్తోందని గతంలో పలు నివేదికలు వెల్లడించాయి. పౌష్టికాహార లోపం కారణంగా ముఖ్యంగా మహిళలు, చిన్నారులు అనేక ఆరోగ్య సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారు. ఐదేళ్లలోపు పిల్లల్లో కొందరు వయసుకు తగిన ఎత్తు పెరగడం లేదు. మరికొందరిలో ఎత్తుకు తగిన బరువు ఉండటం లేదు. ఇంకొందరు ఎదుగుదల లోపంతో బాధపడుతున్నారు. చిన్నారుల శారీరక, మానసిక ఎదుగుదలపై ఈ పరిస్థితి తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది.
ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి పెరుగుతున్నా అందని పోషకాహారం
మహారాష్ట్ర, జార్ఖండ్‌, మధ్యప్రదేశ్‌, అసోం తదితర రాష్ట్రాల్లో పౌష్టికాహార సమస్యలు అధికంగా ఉన్నట్లు సమాచారం. మరోవైపు 15 నుంచి 50 ఏళ్ల మధ్య వయసున్న మహిళల్లో చాలామంది రక్తహీనతతో బాధపడుతున్నారు. మహిళల్లో సూక్ష్మ పోషకాల లోపం కూడా తీవ్రంగా ఉన్నట్లు పలు అధ్యయనాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఈ సమస్యను అధిగమించేందుకు ప్రజాపంపిణీ వ్యవస్థ ద్వారా పోషక విలువలతో కూడిన బియ్యాన్ని అందించే కార్యక్రమాన్ని కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సంయుక్తంగా అమలు చేస్తున్నాయి. పౌష్టికాహార లోపాన్ని తగ్గించేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కూడా వివిధ పథకాలను ప్రవేశపెడుతున్నాయి.
అయితే పథకాల లక్ష్యాలు, ఉద్దేశాలు బాగున్నప్పటికీ వాటి అమలు మాత్రం ఆశించిన స్థాయిలో ఉండటం లేదు. కాగితాలపై కనిపిస్తున్న ఫలితాలు క్షేత్రస్థాయిలో కనిపించడం లేదు. దళారుల ప్రమేయం, అవినీతి, పర్యవేక్షణ లోపాలు పథకాల ప్రయోజనాలు అర్హులకు చేరకుండా అడ్డుకుంటున్నాయనే విమర్శలు ఉన్నాయి. వాస్తవానికి గత కొన్నేళ్లుగా దేశంలో ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి గణనీయంగా పెరిగింది. అనేక సందర్భాల్లో రికార్డు స్థాయిలో దిగుబడులు నమోదయ్యాయి. లక్షలాది టన్నుల ధాన్యం నిల్వలు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, ప్రజలందరికీ కనీసం రెండు పూటలా ఆహారం అందించడంలో వ్యవస్థ విఫలమవుతోంది.
ధరలు ఆకాశాన్నంటుతున్నాయి.. పేదలపై పెరుగుతున్న భారం
ఇప్పటికీ దేశంలో కోట్లాది మంది ప్రజలు అర్ధాకలితో జీవనం సాగిస్తున్నారు. మరోవైపు పాఠశాలల్లో కనీస పారిశుధ్య సౌకర్యాలు లేకపోవడం కూడా చిన్నారుల ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపుతోంది. మరుగుదొడ్లు, తాగునీరు, పరిశుభ్రత వంటి కనీస సదుపాయాలు అందుబాటులో లేకపోవడంతో అంటువ్యాధులు, ఇతర అనారోగ్య సమస్యలు పెరుగుతున్నాయి. మాతాశిశు సంరక్షణలో కీలక పాత్ర పోషించాల్సిన అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు కూడా ఆశించిన స్థాయిలో పనిచేయడం లేదని కాగ్‌ వంటి సంస్థలు గతంలో పలు సందర్భాల్లో లోపాలను ఎత్తిచూపాయి. అయినప్పటికీ వాటిని సరిదిద్దేందుకు తగిన చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఇటీవల వాతావరణ మార్పులు, ఎల్‌నినో ప్రభావం వంటి కారణాలతో పంటల ఉత్పత్తిపై ప్రతికూల ప్రభావం పడే అవకాశాలు ఉన్నాయని ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఇప్పటికే నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్నంటుతున్నాయి. బియ్యం సహా అనేక ఆహార పదార్థాల ధరలు పెరగడంతో పేద, మధ్యతరగతి కుటుంబాలపై భారం అధికమవుతోంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో కొత్త పథకాల రూపకల్పనపై దృష్టి పెట్టడం కంటే, ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న పథకాలలోని లోపాలను గుర్తించి సరిదిద్దడం అత్యంత అవసరం. పథకాల అమలులో పారదర్శకత పెంచి, క్షేత్రస్థాయిలో పటిష్టమైన పర్యవేక్షణ చేపట్టి, అర్హులైన ప్రతి ఒక్కరికీ పౌష్టికాహారం అందేలా చర్యలు తీసుకుంటేనే ఆశించిన లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడం సాధ్యమవుతుంది.