Tirumala Ananda Nilayam: తిరుమలలోని శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి ఆలయం ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది భక్తుల హృదయాల్లో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకుంది. ప్రతిరోజూ వేలాది మంది భక్తులు స్వామివారి ఆశీస్సులు పొందేందుకు పవిత్రమైన తిరుమల క్షేత్రాన్ని సందర్శిస్తుంటారు. అయితే శ్రీవారి గర్భగుడిపై ఉన్న బంగారు విమాన గోపురాన్ని ‘ఆనంద నిలయం’ అని ఎందుకు పిలుస్తారో ఎప్పుడైనా ఆలోచించారా? ఈ పేరుకు సంబంధించి ఆసక్తికరమైన పురాణ గాథలు, ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలు, ప్రాచీన ఆగమ సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి. ఆ విశేషాలేంటో తెలుసుకుందాం.
ఆనందాద్రి ఆవిర్భావం వెనుక పురాణ కథ
శ్రీ వేంకటాచల మాహాత్మ్యం, భవిష్యోత్తర పురాణాల్లోని కథనాల ప్రకారం.. ఒకప్పుడు వాయుదేవుడు, ఆదిశేషుడి మధ్య బలపరీక్ష జరిగింది.
ఈ సందర్భంలో ఆదిశేషుడు మేరుపర్వత శ్రేణుల్లో ఉన్న ఆనంద పర్వతాన్ని తన పడగలతో గట్టిగా చుట్టుకుని పట్టుకున్నాడు. మరోవైపు వాయుదేవుడు తన అపారమైన శక్తితో బలంగా గాలిని వీచి ఆ పర్వతాన్ని కదిలించేందుకు ప్రయత్నించాడు. అయినప్పటికీ ఆదిశేషుడి పట్టును విడిపించలేకపోయాడు.
అనంతరం లోకకల్యాణం కోసం ఆదిశేషుడు తన పట్టును కొంత సడలించడంతో, వాయుదేవుడు ఆనంద పర్వతాన్ని భూలోకానికి తీసుకువచ్చాడని పురాణ కథనం చెబుతోంది. ఈ పర్వతం సువర్ణముఖి నదికి ఉత్తరాన స్థిరపడిందని విశ్వాసం. ఆ తర్వాత ఆదిశేషుడు సప్తగిరుల రూపంలో అవతరించాడని, ఆనంద పర్వతం తిరుమల ప్రాంతంలో పవిత్రమైన ప్రాధాన్యతను పొందిందని భక్తులు నమ్ముతారు.
వైకుంఠం నుంచి భూలోకానికి వచ్చిన దివ్య పర్వతం
తిరుమల క్షేత్రం ఆవిర్భావానికి సంబంధించి మరో ఆసక్తికరమైన పురాణ కథనం కూడా ఉంది. ఈ కథనం ప్రకారం.. శ్రీమహావిష్ణువు భూలోకంలో శ్రీనివాసుడిగా అవతరించినప్పుడు, ఆయన నివాసం కోసం గరుత్మంతుడు వైకుంఠం నుంచి దివ్యమైన క్రీడాచల పర్వతాన్ని తీసుకువచ్చాడు.
ఈ పవిత్ర పర్వతం శ్రీనివాసుడి నివాసంగా మారిందని, ఇది శాశ్వత ఆనందానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం. స్వామివారు కొలువైన ఈ దివ్య క్షేత్రం భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక ప్రశాంతతను, ఆనందాన్ని అందించే ప్రదేశంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఆగమ సంప్రదాయాల్లో ఆనంద నిలయానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు
హిందూ ఆలయ నిర్మాణ సంప్రదాయాల్లో గర్భగుడిపై నిర్మించే విమాన గోపురాలకు ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. వివిధ ప్రసిద్ధ ఆలయాల్లో ఈ విమాన గోపురాలు ప్రత్యేకమైన పేర్లతో గుర్తింపు పొందాయి.
ఉదాహరణకు.. శ్రీరంగంలోని శ్రీ రంగనాథ స్వామివారి ఆలయ విమానాన్ని ప్రణవాకార విమానంగా పిలుస్తారు. అలాగే కాంచీపురంలోని వరదరాజ పెరుమాళ్ ఆలయ విమానం పుణ్యకోటి విమానంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అదే విధంగా తిరుమలలోని శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారి గర్భగుడిపై ఉన్న విమాన గోపురం ‘ఆనంద నిలయం’గా పేరుగాంచింది.
వైఖానస ఆగమ సంప్రదాయం ప్రకారం తిరుమల ఆలయంలో నిర్వహించే పూజలు, నిత్య కైంకర్యాలకు ఎంతో ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యత ఉంది. ఆనంద నిలయ విమానం కూడా ఆలయంలో అత్యంత పవిత్రమైన నిర్మాణాల్లో ఒకటిగా భక్తులు భావిస్తారు.
భక్తులకు ఆనందాన్ని పంచే దివ్య సన్నిధి
‘ఆనంద నిలయం’ అనే పేరుకు పురాణ నేపథ్యంతో పాటు లోతైన ఆధ్యాత్మిక అర్థం కూడా ఉందని భావిస్తారు. ఉపనిషత్తుల్లో బ్రహ్మ స్వరూపాన్ని పరమానందంతో అనుసంధానిస్తూ ‘ఆనందో బ్రహ్మేతి వ్యజానాత్’ అనే భావనను ప్రస్తావించారు. దీని ద్వారా పరమాత్మ స్వరూపం శాశ్వతమైన ఆనందమనే ఆధ్యాత్మిక భావన వ్యక్తమవుతుంది.
తిరుమలకు వచ్చే భక్తులు శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారిని దర్శించుకున్న తర్వాత ఎంతో ప్రశాంతతను, సంతృప్తిని అనుభవిస్తారు. తమ జీవితంలోని సమస్యలు, ఆందోళనలను కొంతసేపు మరచిపోయి స్వామివారి దివ్య సన్నిధిలో ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని పొందుతారు.
అందుకే భక్తులకు ఆనందం, మనశ్శాంతి, ఆధ్యాత్మిక తృప్తిని అందించే దివ్య క్షేత్రంగా తిరుమల ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఇలా ఆనందాద్రి ఆవిర్భావం, వైకుంఠం నుంచి వచ్చిన దివ్య క్రీడాచలం, ప్రాచీన ఆగమ సంప్రదాయాలు, భక్తుల ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలు.. ఇలా ఎన్నో విశేషాలతో ‘ఆనంద నిలయం’ అనే పేరు ముడిపడి ఉంది. కోట్లాది మంది భక్తుల నమ్మకానికి, భక్తికి, ఆధ్యాత్మిక అనుభూతికి ప్రతీకగా తిరుమల శ్రీవారి ఆలయం నేటికీ ప్రపంచవ్యాప్తంగా వెలుగొందుతోంది.