DArticle: Dec9: ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఇటీవల కొన్ని ప్రాంతాల్లో వెలుగులోకి వచ్చిన స్క్రబ్ టైఫస్ (Scrub Typhus) అనేది ఒక తీవ్రమైన బాక్టీరియా (Bacterial) ఇన్ఫెక్షన్. ఇది తగిన సమయంలో గుర్తించి చికిత్స అందించకపోతే ప్రాణాంతకం కావచ్చు.
స్క్రబ్ టైఫస్ అంటే ఏమిటి
స్క్రబ్ టైఫస్ అనేది ఓరియెంటియా సుట్సుగాముషి (Orientia tsutsugamushi) అనే బ్యాక్టీరియా ద్వారా వచ్చే వ్యాధి. ఇది మనిషికి నేరుగా సంక్రమించదు.
- సంక్రమణ మార్గం: ఈ వ్యాధి సోకిన చిన్న కీటకాలు, ముఖ్యంగా లార్వల్ మైట్స్ (Larval Mites) లేదా చిగ్గర్స్ (Chiggers) అనేవి కుట్టడం ద్వారా వ్యాపిస్తుంది.
- ఎక్కడ?: ఈ మైట్స్ ప్రధానంగా దట్టమైన పొదలు (Scrub), అడవులు, పంట పొలాలు లేదా కలుపు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రదేశాలలో ఉంటాయి. అందుకే దీనికి స్క్రబ్ (పొదలు) టైఫస్ అని పేరు వచ్చింది.
లక్షణాలు (Symptoms)
సాధారణంగా ఈ మైట్ కుట్టిన 6 నుంచి 21 రోజులలోపు లక్షణాలు బయటపడతాయి:
- కీలక లక్షణం: ఎస్కార్ (Eschar): ఈ వ్యాధిని గుర్తించడంలో అత్యంత ముఖ్యమైన లక్షణం ఇది. మైట్ కుట్టిన ప్రదేశంలో, ఒక నల్లటి, బొగ్గులాంటి గట్టి పొక్కు (Scab-like, dark lesion) లేదా చిన్న పుండు ఏర్పడుతుంది. ఇది నొప్పి లేకుండా ఉంటుంది.
- అకస్మాత్తుగా జ్వరం: 102°F నుండి 104°F వరకు తీవ్రమైన జ్వరం రావడం.
- తలనొప్పి మరియు కండరాల నొప్పి: తీవ్రమైన తలనొప్పి, ఒంటి నొప్పులు మరియు కండరాల నొప్పి.
- శరీరంపై దద్దుర్లు (Rash): జ్వరం ప్రారంభమైన కొన్ని రోజుల తర్వాత ఛాతీ మరియు ఉదరంపై చిన్న ఎర్రటి దద్దుర్లు రావచ్చు.
- ఇతర లక్షణాలు: చలి, అలసట, దగ్గు, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది మరియు గందరగోళం (Severe cases).
చికిత్స మరియు జాగ్రత్తలు
చికిత్స (Treatment)
స్క్రబ్ టైఫస్కు యాంటీబయాటిక్స్ ద్వారా సమర్థవంతమైన చికిత్స చేయవచ్చు:
- ప్రధాన ఔషధం: డాక్సీసైక్లిన్ (Doxycycline) అనేది ఈ వ్యాధికి ప్రధానంగా ఉపయోగించే యాంటీబయాటిక్. లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే చికిత్స ప్రారంభించడం చాలా ముఖ్యం.
- తొలిదశలో లక్షణాలు మొదలైన వెంటనే పరీక్ష చేయించుకుంటే చికిత్స త్వరగా పనిచేస్తుందని వైద్యులు చెబుతున్నారు. నొప్పి నివారణ మందులు, ద్రవాలు తీసుకోవడం వలన శరీరం త్వరగా కోలుకుంటుంది. సమయానికి వైద్యం అందేలా చూసుకోవాలని. చికిత్స ఆలస్యం అయితే ఆసుపత్రిలో చేరాల్సిన పరిస్థితి రావొచ్చు.
తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు (Prevention)
ఈ వ్యాధి మైట్స్ ద్వారా వ్యాపిస్తుంది కాబట్టి, వాటి కాటు నుండి రక్షించుకోవడమే ఉత్తమ మార్గం:
- రక్షణ దుస్తులు: పొలాలు, తోటలు లేదా పొదలు ఉన్న ప్రదేశాలకు వెళ్లినప్పుడు పొడవాటి స్లీవ్ ఉన్న చొక్కాలు మరియు పొడవాటి ప్యాంట్లు ధరించాలి. దుస్తులను చర్మానికి దగ్గరగా ఉండేలా లోపలికి పెట్టుకోవాలి.
- కీటక నాశక మందులు (Repellents): చర్మంపై మరియు దుస్తులపై DEET లేదా Permethrin వంటి కీటక వికర్షకాలను (Insect Repellents) ఉపయోగించాలి.
- పరిశుభ్రత: పొదలు మరియు గడ్డి ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో పనిచేసిన తర్వాత, వెంటనే బట్టలు ఉతికి, వేడి నీటితో స్నానం చేయాలి.
- పరిసరాల శుభ్రత: ఇంటి చుట్టూ మరియు పొలాల చుట్టూ కలుపు మొక్కలు మరియు పొదలను పెరగకుండా నివారించడం ద్వారా మైట్స్ సంఖ్యను తగ్గించవచ్చు.
మీకు లేదా మీ చుట్టుపక్కల ఎవరికైనా తీవ్రమైన జ్వరం మరియు పైన పేర్కొన్న ఎస్కార్ వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే, వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించి, స్క్రబ్ టైఫస్ పరీక్ష చేయించుకోవాలి.