DNews: దేశంలోని రిటైల్‌ వ్యాపార రంగంలో ఒకప్పుడు కీలక స్థానాన్ని సంపాదించిన ఫ్యూచర్‌ రిటైల్‌ లిమిటెడ్‌ (FRL), ఆ సంస్థ ప్రమోటర్‌ కిషోర్ బియానీపై కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థ (CBI) కేసు నమోదు చేసింది. స్టేట్‌ బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా (SBI) ఇచ్చిన ఫిర్యాదు ఆధారంగా రూ.904.32 కోట్ల మేరకు జరిగినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న బ్యాంకు మోసంపై దర్యాప్తు ప్రారంభించింది. ఈ కేసులో కిషోర్ బియానీతో పాటు ఆయన సోదరుడు రాకేశ్‌ బియానీ పేర్లను కూడా చేర్చింది. సంస్థకు చెందిన రుణాలను వాటికి కేటాయించిన అవసరాలకు వినియోగించకుండా ఇతర అనుబంధ సంస్థలు, సంబంధిత కంపెనీలకు మళ్లించారనేది ప్రధాన ఆరోపణ. ఈ వ్యవహారంలో ముంబైలోని పలు ప్రాంతాల్లో సీబీఐ అధికారులు సోదాలు నిర్వహించి కీలక పత్రాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
ఎస్‌బీఐ ఫిర్యాదుతో కేసు నమోదు
ముంబైలోని స్టేట్‌ బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా స్ట్రెస్డ్‌ అసెట్స్‌ మేనేజ్‌మెంట్‌ బ్రాంచ్‌-III ఇచ్చిన ఫిర్యాదుతో ఈ కేసు వెలుగులోకి వచ్చింది. ఫ్యూచర్‌ రిటైల్‌ లిమిటెడ్‌, ఆ సంస్థ ప్రమోటర్లు, మేనేజింగ్‌ డైరెక్టర్లు, ఎగ్జిక్యూటివ్‌ డైరెక్టర్లు, హామీదారులపై ఫిర్యాదులో ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఇందులో కిషోర్ బియానీ, రాకేశ్‌ బియానీ పేర్లను ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. అంతేకాకుండా, ఈ వ్యవహారంలో పాత్ర ఉండవచ్చని అనుమానిస్తున్న గుర్తుతెలియని ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, ఇతర వ్యక్తుల పేర్లను కూడా కేసులో చేర్చినట్లు సీబీఐ వెల్లడించింది.
ఈ ఫిర్యాదు ఆధారంగా 2026 నవంబర్‌ 4న సీబీఐ ఎఫ్‌ఐఆర్‌ నమోదు చేసింది. క్రిమినల్‌ కుట్ర, మోసం వంటి ఆరోపణలతో పాటు అవినీతి నిరోధక చట్టంలోని నిబంధనల కింద కూడా కేసు నమోదు చేసినట్లు అధికారులు తెలిపారు. ఫిర్యాదుదారైన బ్యాంకుకు రూ.904.32 కోట్ల మేర నష్టం వాటిల్లినట్లు ఆరోపణ ఉందని సీబీఐ పేర్కొంది. అయితే ఈ మొత్తం ఫిర్యాదులో పేర్కొన్న ఆరోపణకు సంబంధించినదే. దర్యాప్తు పూర్తయ్యే వరకు దానిని నిరూపితమైన ఆర్థిక నష్టంగా లేదా నేరంగా పరిగణించకూడదు.
తొమ్మిది బ్యాంకుల కన్సార్టియం నుంచి రుణాలు
సీబీఐ ప్రాథమిక దర్యాప్తు ప్రకారం, ఫ్యూచర్‌ రిటైల్‌ లిమిటెడ్‌ స్టేట్‌ బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ ఇండియాతో పాటు తొమ్మిది బ్యాంకుల కన్సార్టియం నుంచి వివిధ రకాల ఆర్థిక సదుపాయాలు పొందినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. వీటిలో వర్కింగ్‌ క్యాపిటల్‌ రుణాలు, టర్మ్‌ లోన్లు, లెటర్స్‌ ఆఫ్‌ క్రెడిట్‌ వంటి సదుపాయాలు ఉన్నట్లు సమాచారం.
ఒక సంస్థ రోజువారీ వ్యాపార కార్యకలాపాలను నిర్వహించడానికి అవసరమైన నిధులను వర్కింగ్‌ క్యాపిటల్‌గా పరిగణిస్తారు. సిబ్బంది జీతాలు, సరుకుల కొనుగోలు, రవాణా, సరఫరాదారులకు చెల్లింపులు, ఇతర నిర్వహణ ఖర్చుల కోసం ఈ నిధులను ఉపయోగిస్తారు. రిటైల్‌ వ్యాపారంలో పెద్ద సంఖ్యలో దుకాణాలు, గిడ్డంగులు, సరఫరా వ్యవస్థలు పనిచేస్తుంటాయి. అందువల్ల సరుకుల నిల్వలు, కొనుగోళ్లు, అమ్మకాలు నిరంతరం కొనసాగేందుకు వర్కింగ్‌ క్యాపిటల్‌ కీలకంగా ఉంటుంది.
టర్మ్‌ లోన్లు సాధారణంగా కొంతకాలం పాటు అవసరమయ్యే పెట్టుబడులు లేదా వ్యాపార విస్తరణ కోసం తీసుకుంటారు. లెటర్‌ ఆఫ్‌ క్రెడిట్‌ అనేది బ్యాంకు హామీతో వ్యాపార లావాదేవీలు నిర్వహించేందుకు ఉపయోగించే ఆర్థిక సాధనం. సంస్థలు బ్యాంకుల నుంచి పొందే ప్రతి రుణానికి నిర్దిష్ట నిబంధనలు, వినియోగ పరిమితులు ఉంటాయి. రుణం ఏ అవసరానికి మంజూరైందో అదే ప్రయోజనానికి వినియోగించాల్సి ఉంటుంది.
ఈ నిబంధనలను ఉల్లంఘించి నిధులను ఇతర అవసరాలకు మళ్లించారా? రుణాల ద్వారా పొందిన మొత్తాలు ఎక్కడికి వెళ్లాయి? వాటి వల్ల బ్యాంకులకు ఎంత నష్టం జరిగింది? అనే అంశాలను ఇప్పుడు సీబీఐ పరిశీలిస్తోంది.
రుణాల మళ్లింపుపై సీబీఐ ప్రధాన ఆరోపణ
ఫ్యూచర్‌ రిటైల్‌ సంస్థ బ్యాంకుల నుంచి పొందిన నిధులను మంజూరైన ప్రయోజనాలకు వినియోగించలేదని సీబీఐ ఆరోపిస్తోంది. వాటిని అనుబంధ కంపెనీలు, సంబంధిత సంస్థల ద్వారా ఇతర మార్గాల్లోకి మళ్లించి, కొంత మొత్తాన్ని దుర్వినియోగం చేసినట్లు ప్రాథమికంగా అనుమానిస్తోంది. ఈ విధంగా నిధులు మళ్లించడం వల్ల ఫిర్యాదు చేసిన బ్యాంకుకు రూ.904.32 కోట్ల మేర నష్టం వాటిల్లినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
బ్యాంకు రుణాలు ఒక సంస్థకు మంజూరైనప్పుడు వాటి వినియోగంపై కొన్ని నియంత్రణలు ఉంటాయి. రుణ ఒప్పందాల్లో పేర్కొన్న ప్రయోజనాలు, తిరిగి చెల్లింపు షరతులు, హామీలు, ఇతర ఆర్థిక నిబంధనలను సంస్థలు పాటించాలి. ఒక ప్రయోజనం కోసం తీసుకున్న రుణాన్ని సంబంధం లేని ఇతర సంస్థలకు లేదా కార్యకలాపాలకు మళ్లించినట్లు తేలితే అది తీవ్రమైన ఆర్థిక అవకతవకలుగా పరిగణించే అవకాశం ఉంటుంది.
ఈ కేసులో కూడా నిధుల అసలు వినియోగం, సంబంధిత సంస్థలకు జరిగిన బదిలీలు, ఆ లావాదేవీల వెనుక ఉన్న నిర్ణయాలు కీలకంగా మారనున్నాయి. రుణాలు తీసుకున్న సమయంలో సంస్థ ఇచ్చిన వివరాలు, బ్యాంకులకు సమర్పించిన పత్రాలు, ఆ తర్వాత జరిగిన ఆర్థిక లావాదేవీలను పరిశీలించడం ద్వారా నిధుల ప్రయాణాన్ని గుర్తించాల్సి ఉంటుంది. అయితే ఇప్పటివరకు సీబీఐ వెల్లడించిన వివరాలు ప్రాథమిక ఆరోపణల స్థాయిలోనే ఉన్నాయి. నిధుల మళ్లింపు ఎలా జరిగింది, ఏ సంస్థలకు ఎంత మొత్తం వెళ్లింది, ఆ లావాదేవీలకు ఎవరు బాధ్యులు అనే పూర్తి వివరాలు దర్యాప్తులో తేలాల్సి ఉంది.
ముంబైలో పలు ప్రాంతాల్లో సోదాలు
ఎఫ్‌ఐఆర్‌ నమోదు చేసిన రెండు రోజుల తర్వాత, నవంబర్‌ 6న సీబీఐ అధికారులు ముంబైలోని పలు ప్రాంతాల్లో సోదాలు నిర్వహించారు. ఫ్యూచర్‌ రిటైల్‌ ప్రమోటర్లు, డైరెక్టర్లకు సంబంధం ఉన్న ప్రదేశాల్లో ఈ తనిఖీలు చేపట్టినట్లు అధికారులు వెల్లడించారు. దర్యాప్తుకు ఉపయోగపడే కీలక పత్రాలను అధికారులు గుర్తించి స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
బ్యాంకు మోసం కేసుల్లో రుణాల మంజూరు ప్రక్రియ, ఆర్థిక లావాదేవీలు, సంస్థల మధ్య నిధుల బదిలీలు, రుణాల వినియోగానికి సంబంధించిన రికార్డులు కీలక ఆధారాలుగా ఉంటాయి. ఈ నేపథ్యంలో సీబీఐ స్వాధీనం చేసుకున్న పత్రాల్లో రుణ ఒప్పందాలు, బ్యాంకు లావాదేవీల వివరాలు, సంస్థల మధ్య జరిగిన ఆర్థిక బదిలీలకు సంబంధించిన రికార్డులు ఉన్నాయా అనే అంశం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. అయితే సోదాల్లో స్వాధీనం చేసుకున్న పత్రాల పూర్తి వివరాలను దర్యాప్తు సంస్థ ఇంకా వెల్లడించలేదు.
స్వాధీనం చేసుకున్న పత్రాలను పరిశీలించడం ద్వారా రుణాల వినియోగం, నిధుల బదిలీ, సంబంధిత సంస్థల పాత్రపై మరింత స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది. అవసరమైతే సంబంధిత వ్యక్తుల నుంచి వివరణలు తీసుకోవడం, ఆర్థిక లావాదేవీలపై మరిన్ని వివరాలు సేకరించడం వంటి చర్యలు కూడా దర్యాప్తులో భాగమవుతాయి.
ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల పాత్రపైనా విచారణ
ఈ కేసులో గుర్తుతెలియని ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, ఇతర వ్యక్తుల పేర్లను కూడా ఎఫ్‌ఐఆర్‌లో చేర్చడం మరో కీలక అంశంగా మారింది. రుణాల మంజూరు, వాటి పర్యవేక్షణ, నిధుల వినియోగం లేదా ఇతర సంబంధిత వ్యవహారాల్లో ఎవరైనా ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు లేదా ప్రైవేటు వ్యక్తులు సహకరించారా అనే కోణంలో సీబీఐ దర్యాప్తు చేయనుంది.
అయితే ఎఫ్‌ఐఆర్‌లో పేర్లు చేర్చడం మాత్రమే వారి పాత్ర నిర్ధారణకు ఆధారం కాదు. సంబంధిత వ్యక్తులపై ఉన్న అనుమానాలను పత్రాలు, లావాదేవీలు, ఇతర సాక్ష్యాల ద్వారా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. రుణాల మంజూరులో నిబంధనలు పాటించారా? బ్యాంకు అధికారుల పరిశీలనలో ఏవైనా లోపాలు జరిగాయా? రుణాల వినియోగంపై పర్యవేక్షణ సక్రమంగా జరిగిందా? అనే ప్రశ్నలకు కూడా దర్యాప్తులో సమాధానాలు లభించాల్సి ఉంది.
బిగ్‌బజార్‌తో దేశవ్యాప్తంగా గుర్తింపు
కిషోర్ బియానీ పేరు భారత రిటైల్‌ వ్యాపార రంగంలో ఒకప్పుడు ప్రముఖంగా వినిపించేది. ఫ్యూచర్‌ రిటైల్‌ సంస్థ ద్వారా ఆయన దేశవ్యాప్తంగా వినియోగదారులకు చేరువయ్యారు. ముఖ్యంగా బిగ్‌బజార్‌ హైపర్‌మార్కెట్‌, సూపర్‌మార్కెట్‌ వ్యాపార విధానం ద్వారా మధ్యతరగతి కుటుంబాల్లో విస్తృత గుర్తింపు సంపాదించింది.
ఫ్యూచర్‌ రిటైల్‌ నిర్వహించిన వ్యాపార విభాగాల్లో బిగ్‌బజార్‌, ఫ్యాషన్‌@బిగ్‌బజార్‌, ఫుడ్‌హాల్‌ వంటి పేర్లు ఉన్నాయి. ఆహార పదార్థాలు, రోజువారీ వినియోగ వస్తువులు, దుస్తులు, ఫ్యాషన్‌ ఉత్పత్తుల విక్రయాల్లో సంస్థ కార్యకలాపాలు కొనసాగించింది. పెద్ద దుకాణాలు, సూపర్‌మార్కెట్లు, హైపర్‌మార్కెట్ల ద్వారా విభిన్న రకాల ఉత్పత్తులను ఒకే చోట అందించడం సంస్థ వ్యాపార విధానంలో ముఖ్యమైన అంశం.
రిటైల్‌ రంగంలో ఇలాంటి సంస్థలు సరఫరాదారులు, తయారీదారులు, గిడ్డంగులు, రవాణా సంస్థలు, బ్యాంకులు, వినియోగదారులతో అనుసంధానమై పనిచేస్తాయి. అందువల్ల పెద్ద స్థాయిలో వ్యాపారం నిర్వహించేందుకు భారీ మొత్తంలో ఆర్థిక వనరులు అవసరమవుతాయి. బ్యాంకుల నుంచి పొందే రుణాలు కూడా ఈ కార్యకలాపాల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఫ్యూచర్‌ రిటైల్‌ రుణాల వినియోగంపై వచ్చిన ఆరోపణలు ఆర్థిక రంగంలో ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.
బ్యాంకు రుణాల దర్యాప్తులో కీలకంగా మారనున్న అంశాలు
ఈ కేసులో సీబీఐ ప్రధానంగా మూడు అంశాలపై దృష్టి పెట్టే అవకాశం ఉంది. మొదటిది, ఫ్యూచర్‌ రిటైల్‌ సంస్థకు ఏయే బ్యాంకుల నుంచి ఎలాంటి రుణ సదుపాయాలు మంజూరయ్యాయి? రెండోది, రుణాల ద్వారా పొందిన మొత్తాలను ఏ ప్రయోజనాల కోసం వినియోగించారు? మూడోది, సీబీఐ ఆరోపిస్తున్నట్లుగా నిధులు అనుబంధ సంస్థలు, సంబంధిత కంపెనీలకు మళ్లించబడితే, ఆ లావాదేవీలకు ఎవరు నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు?
ఈ అంశాలను నిర్ధారించడానికి బ్యాంకు రికార్డులు, సంస్థల ఆర్థిక నివేదికలు, లావాదేవీల వివరాలు, సంబంధిత కంపెనీల ఖాతాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. ఒక సంస్థ నుంచి మరో సంస్థకు నిధులు బదిలీ అయినంత మాత్రాన అది తప్పనిసరిగా అక్రమ లావాదేవీ అని చెప్పలేం. ఆ బదిలీకి వ్యాపారపరమైన కారణం ఉందా? రుణ ఒప్పందాలు దానికి అనుమతిస్తున్నాయా? నిధులను మళ్లించడం వల్ల బ్యాంకుకు నష్టం కలిగిందా? అనే అంశాలను ఆధారాలతో నిరూపించాల్సి ఉంటుంది.
అలాగే రూ.904.32 కోట్ల నష్టం ఎలా లెక్కించారు? అది కేవలం బకాయి రుణమా, లేక నిధుల దుర్వినియోగం వల్ల ఏర్పడినట్లు బ్యాంకు పేర్కొన్న నష్టమా? అనే అంశాలపైనా స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. దర్యాప్తు సంస్థ సేకరించే ఆధారాలు, బ్యాంకు సమర్పించే పత్రాలు ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వనున్నాయి.
దర్యాప్తు కొనసాగుతోంది.. ఆరోపణలు ఇంకా నిరూపితం కాలేదు
ప్రస్తుతం ఈ కేసు దర్యాప్తు దశలోనే ఉంది. సీబీఐ ఎఫ్‌ఐఆర్‌ నమోదు చేయడం, సోదాలు నిర్వహించడం, పత్రాలు స్వాధీనం చేసుకోవడం దర్యాప్తులో భాగమైన చర్యలు. వీటితోనే నిందితులపై ఉన్న ఆరోపణలు నిరూపితమైనట్లు కాదు. ఆరోపణలకు మద్దతుగా తగిన ఆధారాలు సేకరించి, సంబంధిత వ్యక్తుల పాత్రను నిర్ధారించాల్సి ఉంటుంది.
కంపెనీ నుంచి ఈ కేసుపై తక్షణ స్పందన అందుబాటులో లేదని నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. కిషోర్ బియానీ, రాకేశ్‌ బియానీ లేదా ఫ్యూచర్‌ రిటైల్‌ సంస్థ తరఫున అధికారిక వివరణ వెలువడితే కేసులో మరో కోణం స్పష్టమయ్యే అవకాశం ఉంది.
మొత్తంగా, రూ.904.32 కోట్ల బ్యాంకు మోసం ఆరోపణలతో ఫ్యూచర్‌ రిటైల్‌, కిషోర్ బియానీ, రాకేశ్‌ బియానీలపై సీబీఐ కేసు నమోదు చేయడం దేశీయ వ్యాపార రంగంలో చర్చనీయాంశమైంది. తొమ్మిది బ్యాంకుల కన్సార్టియం నుంచి పొందిన రుణాలు, వాటి వినియోగం, అనుబంధ సంస్థలకు జరిగినట్లు ఆరోపిస్తున్న నిధుల బదిలీలు ఈ దర్యాప్తులో కీలకంగా మారనున్నాయి. సీబీఐ విచారణ పూర్తయిన తర్వాతే ఈ వ్యవహారంలో అసలు ఏం జరిగింది? ఎవరి పాత్ర ఎంతవరకు ఉంది? బ్యాంకుకు జరిగినట్లు చెబుతున్న నష్టం ఎలా ఏర్పడింది? అనే అంశాలపై పూర్తి స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.