D Spiritual: Oct 14: కలశం మరియు కొబ్బరికాయ యొక్క పవిత్రత: సాధారణంగా నోములు, వ్రతాల సమయంలో కలశాన్ని స్థాపించి పూజిస్తాం. ఈ కలశానికి షోడశోపచార పూజలు చేసి, నైవేద్యాలు సమర్పించిన తర్వాత, దైవాన్ని ఆవాహన చేసి, ఉద్వాసన చేస్తాం. అయితే, పూజ అనంతరం కలశంపై ఉన్న కొబ్బరికాయను ఏం చేయాలనే సందేహం చాలామందిలో ఉంటుంది. దైవంగా భావించి పూజించిన ఈ కొబ్బరికాయను కొట్టుకుని తినవచ్చా లేదా పచ్చడి వంటి వంటకాలు చేసుకోవచ్చా అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి. కొబ్బరికాయ భగవంతుని స్వరూపానికి ప్రతీకగా భావించబడుతుంది. దీని పైని పొర చర్మాన్ని, పీచు మాంసాన్ని, దృఢమైన చిప్ప ఎముకలను, కొబ్బరి ధాతువును, నీళ్లు ప్రాణాధారాన్ని, మూడు కన్నులు ఇడ, పింగళ, సుషుమ్న నాడులను, జుట్టు జ్ఞానం మరియు అహంకారాన్ని సూచిస్తాయి. ఈ ప్రత్యేక లక్షణాల వల్ల కొబ్బరికాయ పరమాత్మ స్వరూపంగా పూజలందుకునే అర్హతను సంపాదించింది.
కలశ స్థాపన విధానం: కలశాన్ని స్థాపించేటప్పుడు, రాగి లేదా వెండి చెంబును ఉపయోగిస్తారు. దానికి పసుపు, కుంకుమ రాసి, కొంత నీటిని పోసి అక్షింతలు, గంధం, పూలు వేస్తారు. కలశంపై మావిడి ఆకులను చుట్టూ అమర్చి, వస్త్రంతో చుట్టిన కొబ్బరికాయను ఉంచి పూజిస్తారు. ఇలా సిద్ధం చేసిన కలశాన్ని “పూర్ణకుంభం” అని పిలుస్తారు. ఇది దివ్యమైన ప్రాణశక్తితో నిండిన జడ శరీరానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ప్రాణశక్తి వల్ల శరీరానికి అద్భుతమైన పనులు చేసే సామర్థ్యం లభిస్తుంది.
కలశం యొక్క పురాణ నేపథ్యం: మన పురాణాల ప్రకారం, సృష్టి ఆవిర్భావానికి ముందు శ్రీ మహావిష్ణువు పాల సముద్రంలో శేషశయ్యపై విశ్రమిస్తూ ఉన్నాడు. ఆయన నాభి నుండి వెలువడిన పద్మంలో బ్రహ్మదేవుడు ఉద్భవించి, సృష్టిని ఆరంభించాడు. ఈ సందర్భంలో బ్రహ్మదేవుడు తొలుత కలశ స్థాపన చేశాడు. కలశంలోని నీరు సర్వ సృష్టికి ప్రథమ జాతమైన నీటికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. ఇది అన్నింటికీ జీవనాధారం మరియు సృష్టికర్తగా పరిగణించబడుతుంది. కలశంలోని ఆకులు, కొబ్బరికాయ సృష్టికి, చుట్టిన దారం ప్రేమకు ప్రతీకగా ఉంటాయి.
కలశం యొక్క శుభత్వం మరియు ఉపయోగం: కలశంలో అన్ని పుణ్య నదుల నీరు, వేదాల జ్ఞానం, దేవతల ఆశీస్సులు ఆవాహన చేయబడతాయి. ఈ నీటిని అభిషేకం వంటి వైదిక క్రియలకు ఉపయోగిస్తారు. దేవాలయ కుంభాభిషేకాలు కలశ జలంతో విశిష్టంగా నిర్వహిస్తారు. పురాణాల్లో, పాల సముద్ర మథనంలో అమృత కలశంతో భగవంతుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు, కాబట్టి కలశం అమృతత్వాన్ని కూడా సూచిస్తుంది.
కొబ్బరికాయ యొక్క నిర్వహణ: ఇంట్లో పూజించిన కలశంలోని కొబ్బరికాయను బ్రాహ్మణులకు దానం చేయవచ్చు, దీన్ని “పూర్ణఫల దానం” అంటారు. అలా చేయలేని పక్షంలో, దాన్ని పారే నీటిలో నిమజ్జనం చేయవచ్చు. ఈ రెండు విధానాలు దోషరహితమైనవి. దేవాలయంలో కలశం స్థాపిస్తే, పూర్ణాహుతి చేస్తారు. అయితే, కొబ్బరికాయను కొట్టి పచ్చడి వంటి వంటకాలు చేయడం సంప్రదాయబద్ధం కాదు. ఈ విధంగా సంప్రదాయాన్ని పాటించి, పూజలు, వ్రతాల ఫలితాన్ని ఆనందంగా పొందవచ్చు.
శుభాకాంక్షలు: లోక సమస్తా సుజనో భవతు, సర్వే సుజనా సుఖినో భవతు.