DNews: Mar18: ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని గిరిజన ప్రాంతాలు సహజ సౌందర్యంతో నిండినవి అయినప్పటికీ, అక్కడి జీవన పరిస్థితులు ఎంతో సవాలుగా ఉంటాయి. పర్వత ప్రాంతాలు, దట్టమైన అడవులు, రవాణా సౌకర్యాల లోపం, వైద్య సేవలకు దూరం వంటి అంశాలు గిరిజన మహిళల ఆరోగ్యానికి, ముఖ్యంగా గర్భిణీలకు పెద్ద సవాలుగా నిలుస్తాయి. ప్రసవ సమయంలో చివరి నిమిషంలో ఆసుపత్రికి చేరుకోవడం కష్టం కావడం వల్ల మాతృ-శిశు మరణాల సంఖ్య గణనీయంగా ఉండేది. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన ఒక ముఖ్యమైన, మానవతావాద చర్య బర్త్ వెయిటింగ్ హోమ్స్ (Birth Waiting Homes) అభివృద్ధి.
బర్త్ వెయిటింగ్ హోమ్స్ అంటే ఏమిటి? ఇవి గర్భిణీల కోసం ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన నివాసాలు. ప్రసవానికి కనీసం ఒక వారం ముందు గర్భిణీలను ఇక్కడికి తరలించి, వైద్య పర్యవేక్షణలో ఉంచడం, పోషకాహారం అందించడం, ఆరోగ్య పరీక్షలు నిర్వహించడం ద్వారా సురక్షిత ప్రసూతిని నిర్ధారిస్తాయి. ఇటీవలి సమాచారం ప్రకారం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఏడు ఇంటిగ్రేటెడ్ ట్రైబల్ డెవలప్మెంట్ ఏజెన్సీల (ITDAs) పరిధిలో 35 కొత్త బర్త్ వెయిటింగ్ హోమ్స్ నిర్మాణం చేపట్టింది. ఈ ప్రాజెక్ట్కు రూ. 12.25 కోట్లు ఖర్చు చేస్తున్నారు, ఇది నేషనల్ హెల్త్ మిషన్ (NHM) కింద అమలవుతోంది.
ఈ 35 హోమ్స్ విభజన ఇలా ఉంది: పడేరు ITDAలో 15, రంపచోడవరం, పార్వతీపురం, చింతూరు, శ్రీశైలం, కోట రామచంద్రపురం ITDAsలో ప్రతి ఒక్కటికి నాలుగు చొప్పున. ప్రతి భవనంలో ఎనిమిది గదులు ఉంటాయి – గర్భిణీల కోసం నాలుగు గదులు (అటాచ్డ్ టాయిలెట్లతో), కిచెన్, రిక్రియేషన్ రూమ్, రిసెప్షన్, స్టోరేజ్ స్పేస్ వంటివి. ఒకేసారి నాలుగు మంది గర్భిణీలు, వారి సహాయకులతో కలిసి ఉండేలా రూపొందించారు. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో 76 బర్త్ వెయిటింగ్ హోమ్స్ పనిచేస్తున్నాయి (ఇందులో 41 స్థాయిలో పర్మనెంట్ భవనాలు). ఈ కొత్తవి జత కావడంతో మొత్తం సౌకర్యాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరుగుతుంది.
నిర్మాణ పురోగతి కూడా ఆశాజనకంగా ఉంది. 22 హోమ్స్ మే-జూన్ 2026 నాటికి పూర్తి కానున్నాయి, రెండు జులై నాటికి, మిగిలినవి 2026 చివరి నాటికి పూర్తవుతాయి. ఆరోగ్య శాఖ మంత్రి వై. సత్యకుమార్ యాదవ్ ఈ వివరాలను అధికారికంగా వెల్లడించారు. ఈ సౌకర్యాలు 27 ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు (PHCs), ఆరు కమ్యూనిటీ హెల్త్ సెంటర్లు (CHCs), రెండు ఏరియా హాస్పిటల్స్తో సమన్వయంతో పనిచేస్తాయి.
ఈ హోమ్స్ను ఉపయోగించుకునే గర్భిణీలకు, వారి సహాయకులకు ప్రభుత్వం రోజుకు రూ. 600 (ఆహారం + కాంపెన్సేషన్) అందిస్తుంది. ఇది ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గిస్తుంది మరియు హోమ్స్ను ఉపయోగించేందుకు ప్రోత్సాహం కల్పిస్తుంది. ASHA వర్కర్లు, ANMల ద్వారా గర్భిణీలను ప్రసవ తేదీకి ఒక వారం ముందే తరలిస్తారు. ఇది చివరి నిమిష రవాణా ఇబ్బందులు, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో జీవన రిస్క్లను గణనీయంగా తగ్గిస్తుంది.
సాంకేతికంగా చూస్తే, ఈ చర్య రాష్ట్రంలో సంవత్సరానికి సుమారు 13,000 మంది గిరిజన గర్భిణీలకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తుంది. గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో (2025-26) సుమారు 11,000 మంది, ప్రస్తుత సంవత్సరంలో ఇప్పటివరకు 9,500 మంది ఈ సౌకర్యాలను ఉపయోగించుకున్నారు. ఈ సంఖ్యలు పెరిగేకొద్దీ మాతృ మరణాలు (Maternal Mortality), నవజాత శిశు మరణాలు (Neonatal Mortality) గణనీయంగా తగ్గే అవకాశం ఉంది. ఇది జాతీయ స్థాయిలోని సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (SDGs), ముఖ్యంగా SDG-3 (మంచి ఆరోగ్యం మరియు సంక్షేమం)కు అనుగుణంగా ఉంటుంది.
గిరిజన సమాజాల్లో మహిళల ఆరోగ్యం కేవలం వైద్య సమస్య కాదు – అది సామాజిక న్యాయం, సమానత్వం, మానవ హక్కుల ప్రశ్న. ఈ బర్త్ వెయిటింగ్ హోమ్స్ ద్వారా ప్రభుత్వం గిరిజన మహిళలకు, వారి బిడ్డలకు సురక్షిత భవిష్యత్తును అందిస్తోంది. ఇది కేవలం భవనాల నిర్మాణం కాదు – ఇది జీవితాలను కాపాడే, ఆశలను పెంచే ఒక మహత్తర చర్య. ఈ ప్రయత్నాలు మరింత విస్తృతంగా, సమర్థవంతంగా అమలవుతూ ఉండాలి. అప్పుడే గిరిజన ప్రాంతాల్లోని ప్రతి తల్లి సురక్షితంగా బిడ్డను కనే అవకాశం పొందుతుంది. ఇది నిజమైన సంక్షేమ రాష్ట్ర నిర్మాణానికి ఒక ముఖ్యమైన అడుగు.