DNews: అమెరికా మత స్వేచ్ఛ కమిషన్ USCIRF చేసిన తాజా వ్యాఖ్యలు భారత్–అమెరికా సంబంధాల్లో చర్చకు దారితీశాయి. భారత్‌లో సిక్కుల గురుద్వారాలపై దాడులు జరుగుతున్నాయంటూ ఆందోళన వ్యక్తం చేసిన కమిషన్ సభ్యులు.. ఈ ఘటనలపై భారత ప్రభుత్వం తీసుకునే చర్యలకు అనుగుణంగా అమెరికా భద్రతా సహాయాన్ని అనుసంధానించాలని వాషింగ్టన్‌కు సూచించారు. అంతేకాదు, మత స్వేచ్ఛ పరిస్థితుల్లో మెరుగుదల లేకపోతే ఆయుధ విక్రయాలు, ఆంక్షలు వంటి చర్యలను కూడా పరిశీలించాలని USCIRF గతంలో సిఫార్సు చేసింది. అయితే ఈ సిఫార్సులు అమెరికా ప్రభుత్వానికి తప్పనిసరి ఆదేశాలు కావు. ఈ సంస్థ ఏమిటి? భారత్‌పై ఎందుకు ఇలాంటి సిఫార్సులు చేస్తోంది? అమెరికా ప్రభుత్వం వాటిని అమలు చేయాల్సిందేనా? అనే అంశాలు ఇప్పుడు ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.
గురుద్వారాలపై దాడులంటూ USCIRF ఆరోపణలు
నవంబర్ 5న USCIRF కమిషనర్ డేవిడ్ ఆండర్సన్ సోషల్ మీడియా వేదికగా స్పందిస్తూ.. గత కొన్ని వారాలుగా భారత్‌లోని సిక్కుల గురుద్వారాలు అప్రమత్తత పేరుతో దాడులకు గురయ్యాయని, మత పెద్దలను లక్ష్యంగా చేసుకునే ప్రయత్నాలు కూడా జరిగాయని ఆరోపించారు. మత విశ్వాసాన్ని స్వేచ్ఛగా ఆచరించే హక్కుకు భంగం కలిగించే హింసను అరికట్టడంలో భారత ప్రభుత్వం తీసుకునే చర్యలకు అనుగుణంగా అమెరికా భద్రతా సహాయాన్ని ముడిపెట్టాలని ఆయన సూచించారు.
మరో USCIRF కమిషనర్ జో గ్రోగన్ కూడా ఈ అంశంపై స్పందించారు. భారత్‌లోని చర్చిలు, గురుద్వారాలు, మసీదులు వంటి ప్రార్థనా స్థలాలపై దాడులు మత స్వేచ్ఛ హక్కులకు విరుద్ధమని పేర్కొన్నారు. ఇలాంటి ఘటనలకు పాల్పడిన వారిపై చర్యలు తీసుకోవాలని, ప్రార్థనా స్థలాలకు రక్షణ కల్పించాలని అమెరికా ప్రభుత్వం భారత ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి కొనసాగించాలని కోరారు.
అయితే ఈ వ్యాఖ్యలు USCIRF కమిషనర్ల అభిప్రాయాలు, సిఫార్సులు మాత్రమే. అమెరికా ప్రభుత్వం అధికారికంగా భారత్‌కు భద్రతా సహాయాన్ని నిలిపివేసిందని లేదా కొత్త షరతులు విధించిందని దీని అర్థం కాదు.
పంజాబ్‌లో అసలేం జరిగింది?
పంజాబ్‌లోని లూధియానా జిల్లాలో అక్టోబర్ చివరి వారంలో రెండు గురుద్వారాల వద్ద కాల్పుల ఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి. అక్టోబర్ 26–27 మధ్య రాత్రి గగ్రా గ్రామంలోని గురుద్వారా శ్రీ గోపాల్సర్ సాహిబ్ ప్రధాన ద్వారం వద్ద ఓ ముసుగు ధరించిన వ్యక్తి రెండు రౌండ్లు కాల్పులు జరిపాడు. అక్కడ ఓ బెదిరింపు లేఖను కూడా వదిలి వెళ్లినట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి.
మరుసటి రోజు రజోవానా కలాన్ గ్రామంలోని గురుద్వారా మంజీ సాహిబ్‌లోకి ఇద్దరు ముసుగు ధరించిన వ్యక్తులు ప్రవేశించి, ప్రధాన సేవాదార్ బల్దేవ్ సింగ్ గదివైపు కాల్పులు జరిపారు. ఆ సమయంలో ఆయన బాత్రూమ్‌లో ఉండటంతో ప్రాణాపాయం తప్పింది.
ఈ రెండు ఘటనల మధ్య సంబంధం ఉందా అనే కోణంలో తొలుత పోలీసులు దర్యాప్తు చేశారు. అయితే తరువాత అవి పరస్పరం సంబంధం లేని ఘటనలని పోలీసులు పేర్కొన్నారు. మొదటి ఘటనలో గురుద్వారా ప్రధాన సేవాదార్ బాబా అమర్‌జీత్ సింగ్ పోలీసు రక్షణ పొందేందుకు కాల్పుల ఘటనను స్వయంగా ప్రేరేపించారనే ఆరోపణపై పోలీసులు దర్యాప్తు చేసి, ఆయన అనుచరుడిగా భావించిన సందీప్ సింగ్‌ను అరెస్టు చేసినట్లు న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదించింది.
రెండో ఘటనలో అనుమానిత షూటర్ రాజ్ సింగ్ అలియాస్ రాజూను పోలీసులు అరెస్టు చేశారు. అయితే నవంబర్ 3న పోలీసుల కస్టడీలో ఉన్న సమయంలో ఆయన అస్వస్థతకు గురై మరణించారు. కస్టడీలో హింస కారణంగా మరణించాడని కుటుంబ సభ్యులు ఆరోపించగా, ముందుగా ఉన్న ఆరోగ్య సమస్యలే కారణమని పోలీసులు తెలిపారు. ఈ మరణంపై మెజిస్ట్రేట్ విచారణకు ఆదేశించారు.
అంటే గురుద్వారాల వద్ద కాల్పులు జరిగిన విషయం వాస్తవమే అయినప్పటికీ, వాటి వెనుక మతపరమైన ఉద్దేశం ఉందా? వ్యక్తిగత కారణాలున్నాయా? అనే అంశాలు దర్యాప్తు, ఆధారాల ఆధారంగా తేలాల్సి ఉంది. ఈ పోలీసు దర్యాప్తు వివరాలు USCIRF వ్యాఖ్యలతో భిన్నమైన సందర్భాన్ని కూడా చూపిస్తున్నాయి.
USCIRF అంటే ఏమిటి?
USCIRF పూర్తి పేరు యునైటెడ్ స్టేట్స్ కమిషన్ ఆన్ ఇంటర్నేషనల్ రిలీజియస్ ఫ్రీడమ్. ఇది 1998లో అమెరికా కాంగ్రెస్ చట్టం ద్వారా ఏర్పాటు చేసిన స్వతంత్ర, ద్వైపాక్షిక ఫెడరల్ కమిషన్. ప్రపంచవ్యాప్తంగా మత స్వేచ్ఛ పరిస్థితులను పరిశీలించడం, నివేదికలు రూపొందించడం, అమెరికా అధ్యక్షుడు, విదేశాంగ కార్యదర్శి, కాంగ్రెస్‌కు విధానపరమైన సిఫార్సులు చేయడం దీని ప్రధాన బాధ్యత.
ఈ సంస్థ వివిధ దేశాల్లో మత స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన పరిణామాలను పరిశీలిస్తుంది. మతపరమైన మైనారిటీలపై దాడులు, ప్రార్థనా స్థలాలపై హింస, మత విశ్వాసాలను ఆచరించడంలో ఎదురయ్యే ఆంక్షలు వంటి అంశాలను తన నివేదికల్లో ప్రస్తావిస్తుంది. అయితే USCIRF ఒక సిఫార్సుల సంస్థ మాత్రమే. అమెరికా విదేశాంగ శాఖ లేదా అధ్యక్షుడు దాని ప్రతి సిఫార్సును తప్పనిసరిగా అమలు చేయాల్సిన అవసరం లేదు.
2020 నుంచి భారత్‌పై ఒకే సిఫార్సు
భారత్‌కు సంబంధించి USCIRF గత కొన్నేళ్లుగా తన వార్షిక నివేదికల్లో తీవ్ర ఆందోళనలు వ్యక్తం చేస్తోంది. 2020 నుంచి భారత్‌ను ‘కంట్రీ ఆఫ్ పార్టిక్యులర్ కన్సర్న్’ (CPC)గా గుర్తించాలని అమెరికా విదేశాంగ శాఖకు సిఫార్సు చేస్తూ వస్తోంది. 2026 వార్షిక నివేదికలోనూ ఇదే సిఫార్సును పునరావృతం చేసింది.
CPC హోదా అంటే మత స్వేచ్ఛకు సంబంధించి అత్యంత తీవ్రమైన, నిరంతర ఉల్లంఘనలకు పాల్పడుతున్న దేశంగా అమెరికా విదేశాంగ శాఖ గుర్తించడం. అయితే USCIRF సిఫార్సు చేసినంత మాత్రాన ఏ దేశానికైనా ఆ హోదా ఆటోమేటిక్‌గా వర్తించదు. తుది నిర్ణయం అమెరికా విదేశాంగ శాఖదే.
గత ఆరు సంవత్సరాలుగా USCIRF భారత్‌కు CPC హోదా ఇవ్వాలని సూచించినప్పటికీ, వరుస అమెరికా ప్రభుత్వాలు ఆ సిఫార్సును అధికారికంగా అమలు చేయలేదు. దీంతో USCIRF నివేదికలు, అమెరికా విదేశాంగ విధాన నిర్ణయాల మధ్య వ్యత్యాసం కనిపిస్తోంది.
ఆంక్షలు, ఆయుధ విక్రయాలపై కూడా సిఫార్సులు
2026 వార్షిక నివేదికలో USCIRF భారత్‌పై మరిన్ని చర్యలను సూచించింది. మత స్వేచ్ఛ ఉల్లంఘనలకు బాధ్యులని భావించే వ్యక్తులు, సంస్థలపై లక్ష్యిత ఆంక్షలు విధించాలని పేర్కొంది. అలాంటి వారి ఆస్తులను స్తంభింపజేయడం, అమెరికాలోకి ప్రవేశాన్ని నిషేధించడం వంటి చర్యలను పరిశీలించాలని సిఫార్సు చేసింది.
అలాగే భారత్‌కు భవిష్యత్తులో అందించే భద్రతా సహాయం, ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య విధానాలను మత స్వేచ్ఛ పరిస్థితుల్లో మెరుగుదలతో అనుసంధానించాలని సూచించింది. ఆయుధ ఎగుమతి నియంత్రణ చట్టంలోని నిబంధనలను ఉపయోగించి ఆయుధ విక్రయాలను నిలిపివేయడాన్ని కూడా పరిశీలించాలని తన నివేదికలో పేర్కొంది.
ఇటీవలి గురుద్వారాల ఘటనల నేపథ్యంలో కమిషనర్ డేవిడ్ ఆండర్సన్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ పాత సిఫార్సులకు మరింత ప్రాధాన్యం తెచ్చాయి. అయితే ఆయుధ విక్రయాలు నిలిపివేయడం లేదా భద్రతా సహాయాన్ని తగ్గించడం వంటి నిర్ణయాలు USCIRF తీసుకోలేదు. అవి అమెరికా ప్రభుత్వానికి సంబంధించిన విధాన నిర్ణయాలు.
భారత్ వైఖరి.. USCIRF విశ్వసనీయతపై అభ్యంతరాలు
USCIRF నివేదికలు, సిఫార్సులపై భారత్ గతంలో అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసింది. ఈ సంస్థ పక్షపాతంతో వ్యవహరిస్తోందని, దాని నివేదికలకు విశ్వసనీయత లేదని భారత ప్రభుత్వం పేర్కొంటూ వచ్చింది. మరోవైపు, మత స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన అంశాలపై తన పరిశీలనలు, సిఫార్సులు అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల ఆధారంగా ఉన్నాయని USCIRF చెబుతోంది.
ఈ నేపథ్యంలో తాజా గురుద్వారాల ఘటనలపై కూడా రెండు వైపుల వాదనలను వేర్వేరుగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఒకవైపు ప్రార్థనా స్థలాలపై దాడుల ఆరోపణలు, మరోవైపు పోలీసుల దర్యాప్తులో బయటపడుతున్న వివరాలు ఉన్నాయి. ఏ ఘటన వెనుక ఏ ఉద్దేశం ఉందో నిర్ధారించడానికి దర్యాప్తు ఫలితాలు, న్యాయపరమైన ప్రక్రియ కీలకం.
భారత్–అమెరికా సంబంధాలపై ప్రభావం ఉంటుందా?
భారత్, అమెరికా మధ్య రక్షణ, సాంకేతికత, వాణిజ్యం, ఇండో-పసిఫిక్ భద్రత వంటి రంగాల్లో సహకారం కొనసాగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో భద్రతా సహాయాన్ని మత స్వేచ్ఛ అంశాలతో అనుసంధానించాలన్న USCIRF సూచన దౌత్యపరంగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
అయితే కమిషన్ సిఫార్సు మాత్రమే ఆధారంగా ఇరు దేశాల రక్షణ సంబంధాల్లో తక్షణ మార్పు వస్తుందని చెప్పలేం. అమెరికా ప్రభుత్వం ఆ సిఫార్సును పరిశీలిస్తుందా? భద్రతా సహాయంపై ఏదైనా కొత్త విధానం ప్రకటిస్తుందా? అన్నది వాషింగ్టన్ తీసుకునే నిర్ణయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
మొత్తంగా, USCIRF తాజా వ్యాఖ్యలు భారత్‌లో మత స్వేచ్ఛపై అమెరికాలో కొనసాగుతున్న చర్చను మరోసారి తెరపైకి తెచ్చాయి. గురుద్వారాలపై జరిగిన కాల్పుల ఘటనల దర్యాప్తు, USCIRF ఆరోపణలు, భారత ప్రభుత్వ వైఖరి, అమెరికా అధికారిక విధాన నిర్ణయాలు.. ఈ నాలుగు అంశాలను విడివిడిగా పరిశీలించినప్పుడే ఈ వివాదంపై పూర్తి స్పష్టత వస్తుంది.