మధుమేహం ఉన్నవారిలో ఉదయం నిద్రలేవగానే రక్తంలో చక్కెర స్థాయులు ఎక్కువగా నమోదవడం సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. దీనికి డాన్ ఫినామినన్ (Dawn Phenomenon), ఆహారపు అలవాట్లు, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం వంటి పలు కారణాలు ఉండవచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అయితే, ఉదయం షుగర్ స్థాయులు పెరగడానికి గల అసలు కారణాన్ని గుర్తించి, తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
మధుమేహం ఉన్న చాలామందిలో ఉదయం నిద్రలేవగానే రక్తంలో చక్కెర (బ్లడ్ షుగర్) స్థాయులు ఎక్కువగా కనిపిస్తుంటాయి. దీనికి తెల్లవారుజామున శరీరంలో విడుదలయ్యే కొన్ని హార్మోన్లు ప్రధాన కారణం కావచ్చు. ఈ హార్మోన్ల ప్రభావంతో కాలేయం ఎక్కువ మొత్తంలో గ్లూకోజ్‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఫలితంగా ఉదయం రక్తంలో చక్కెర స్థాయులు పెరుగుతాయి. ఈ పరిస్థితిని వైద్య పరిభాషలో ‘డాన్ ఫినామినన్’ (Dawn Phenomenon) అంటారు. అయితే, ఆహారపు అలవాట్లలో మార్పులు చేసుకోవడం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం, తగినంత నిద్రపోవడం వంటి ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లతో ఉదయం షుగర్ స్థాయులను నియంత్రించడంలో సహాయపడవచ్చు. షుగర్ స్థాయులు తరచూ ఎక్కువగా ఉంటే వైద్యులను సంప్రదించడం మంచిది.
ఉదయం నిద్రలేవగానే నీరు తాగండి
రాత్రంతా నీరు తాగకపోవడం వల్ల శరీరంలో స్వల్పంగా డీహైడ్రేషన్ ఏర్పడవచ్చు. ఇది రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలపై పరోక్ష ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అందుకే ఉదయం నిద్రలేవగానే ఒక గ్లాసు నీరు తాగడం మంచి అలవాటు. అయితే, నీరు తాగడం వల్ల మాత్రమే రక్తంలో షుగర్ స్థాయిలు నియంత్రణలోకి వస్తాయని భావించకూడదు.
రోజూ వ్యాయామం చేయండి
ప్రతిరోజూ కనీసం 30 నిమిషాల పాటు నడక, యోగా లేదా తేలికపాటి వ్యాయామం చేయడం వల్ల శరీరం ఇన్సులిన్‌ను మెరుగ్గా వినియోగించుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. తద్వారా రక్తంలో చక్కెర స్థాయిల నియంత్రణకు మేలు జరుగుతుంది. కొంతమందికి సాయంత్రం వేళ వ్యాయామం చేయడం కూడా మరుసటి రోజు ఉదయం షుగర్ స్థాయిలను అదుపులో ఉంచడంలో సహాయపడవచ్చు. అయితే, వ్యాయామ సమయం, తీవ్రత వ్యక్తుల ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి మారుతాయి.
అల్పాహారాన్ని అస్సలు మానేయొద్దు
ఉదయం అల్పాహారం తీసుకోకపోవడం వల్ల రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. అందుకే గుడ్లు, పెరుగు, పప్పులు, ఓట్స్, చిరుధాన్యాలు, పండ్లు, నట్స్ వంటి ప్రొటీన్, ఫైబర్ అధికంగా ఉండే ఆహారాన్ని అల్పాహారంలో భాగంగా చేసుకోవాలి. ఇవి రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను స్థిరంగా ఉంచడంలో కొంతవరకు సహాయపడతాయి.
టీ, కాఫీని పరిమితంగా తీసుకోండి
ఉదయాన్నే ఎక్కువ మోతాదులో కెఫిన్ తీసుకోవడం కొంతమందిలో రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలపై ప్రభావం చూపవచ్చు. కాబట్టి టీ, కాఫీలను మితంగా తీసుకోవడం మంచిది. వీటిని తాగిన తర్వాత మీ శరీరంలో చక్కెర స్థాయిలు ఎలా మారుతున్నాయో గమనిస్తూ తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
తగినంత నిద్ర తప్పనిసరి
ప్రతిరోజూ 7–8 గంటల పాటు నాణ్యమైన నిద్ర పొందడం ఆరోగ్యానికి ఎంతో ముఖ్యం. నిద్రలేమి వల్ల ఒత్తిడికి సంబంధించిన హార్మోన్లలో మార్పులు చోటుచేసుకుని, ఇన్సులిన్ పనితీరుపై ప్రభావం పడవచ్చు. దీంతో రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ప్రతిరోజూ ఒకే సమయానికి నిద్రపోవడం, ఉదయం ఒకే సమయానికి నిద్రలేవడం అలవాటు చేసుకోవాలి.
ఒత్తిడిని తగ్గించుకోండి
అధిక ఒత్తిడి కారణంగా శరీరంలో కార్టిసాల్ వంటి హార్మోన్ల స్థాయిలు పెరిగి రక్తంలో చక్కెర నియంత్రణకు ఆటంకం కలగవచ్చు. అందుకే ప్రతిరోజూ కొంత సమయం ధ్యానం, యోగా, శ్వాస వ్యాయామాలు లేదా నడక వంటి కార్యకలాపాలకు కేటాయించాలి. ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడంతో పాటు క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం కూడా రక్తంలో చక్కెర స్థాయిల నియంత్రణకు తోడ్పడుతుంది.
ఒత్తిడిని తగ్గించుకోండి
మానసిక ఒత్తిడి కూడా రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు పెరగడానికి కారణమవుతుంది. అందుకే ఒత్తిడిని అదుపులో ఉంచుకోవడం ముఖ్యం. ఇందుకోసం ధ్యానం, ప్రాణాయామం, యోగా చేయడంతో పాటు మీకు ఇష్టమైన పనుల్లో సమయం గడపడం అలవాటు చేసుకోవాలి.
మందులను సమయానికి తీసుకోండి
వైద్యులు సూచించిన మందులు లేదా ఇన్సులిన్‌ను నిర్ణీత సమయానికి తీసుకోవాలి. ఉదయం నిద్రలేవగానే రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు తరచుగా ఎక్కువగా కనిపిస్తుంటే నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. వైద్యులను సంప్రదించి, చికిత్సలో ఏవైనా మార్పులు అవసరమా అనేది తెలుసుకోవాలి. సొంతంగా మందుల మోతాదును మార్చకూడదు.
రాత్రి భోజనం తేలికగా చేయండి
రాత్రిపూట ఆలస్యంగా లేదా అధికంగా భోజనం చేయడం వల్ల రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి నిద్రపోవడానికి కనీసం 2–3 గంటల ముందే భోజనం చేయడం మంచిది. అన్నం, స్వీట్లు, శుద్ధి చేసిన కార్బోహైడ్రేట్ల పరిమాణాన్ని నియంత్రిస్తూ, ప్రొటీన్లు, ఫైబర్ సమృద్ధిగా ఉండే సమతుల ఆహారాన్ని తీసుకోవాలి.