టెలికాం ఏఐపై ట్రాయ్ కొత్త నిబంధనలు.. కంపెనీలదే పూర్తి బాధ్యత!

DNEWS | న్యూఢిల్లీ: టెలికాం రంగంలో కృత్రిమ మేధ (Artificial Intelligence – AI) వినియోగం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో భారత టెలికాం నియంత్రణ సంస్థ (TRAI) కీలక ప్రతిపాదనలు చేసింది. మొబైల్ నెట్‌వర్క్‌లు, టెలికాం సేవల్లో ఏఐ సాంకేతికతను బాధ్యతాయుతంగా ఉపయోగించేందుకు కొత్త మార్గదర్శకాల ముసాయిదాను విడుదల చేసింది. ఈ ప్రతిపాదనల ప్రకారం టెలికాం సంస్థలు తమ నెట్‌వర్క్‌లలో ఉపయోగించే ఏఐ వ్యవస్థల పనితీరు, భద్రత, వినియోగదారులపై ప్రభావానికి బాధ్యత వహించాల్సి ఉంటుంది.

2026 అక్టోబర్ 30న ట్రాయ్ ఈ ముసాయిదాను విడుదల చేయగా, నవంబర్ 2న దీనిపై మరిన్ని వివరాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. జనరేటివ్ ఏఐ, ఆటోనమస్ ఏజెంట్లు, నెట్‌వర్క్ నిర్వహణ, భద్రతా వ్యవస్థలు వంటి విభాగాల్లో ఏఐ వినియోగం పెరుగుతున్నందున వాటిపై పర్యవేక్షణ అవసరమని నియంత్రణ సంస్థ భావిస్తోంది.

అయితే ఇవి ప్రస్తుతం ప్రతిపాదిత మార్గదర్శకాలు మాత్రమే. తుది నిబంధనలుగా అమల్లోకి వచ్చినట్లు భావించకూడదు.

టెలికాం కంపెనీలకు ఏఐ పాలసీ తప్పనిసరి చేయాలని ప్రతిపాదన

టెలికాం సేవలందించే సంస్థలు తమ కార్యకలాపాల్లో ఏఐని ఉపయోగిస్తే ప్రత్యేక అంతర్గత ఏఐ పాలసీని రూపొందించాలని ట్రాయ్ ప్రతిపాదించింది. ఈ పాలసీకి సంబంధిత కంపెనీ బోర్డు ఆఫ్ డైరెక్టర్స్ లేదా సమాన స్థాయి పాలక సంస్థ ఆమోదం ఉండాలి.

ఏఐ వ్యవస్థలను ఎక్కడ, ఏ అవసరాల కోసం ఉపయోగిస్తున్నారు? వాటివల్ల వినియోగదారులకు ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుంది? సాంకేతిక లోపాలు తలెత్తితే ఎలా స్పందించాలి? వంటి అంశాలను ఈ పాలసీలో స్పష్టంగా పేర్కొనాల్సి ఉంటుంది.

అలాగే ఏఐ వ్యవస్థల వినియోగానికి సంస్థలో నియమించిన బాధ్యతగల అధికారి అనుమతి తీసుకోవాలని ముసాయిదా సూచిస్తోంది.

ఏఐ వ్యవస్థలకు రిస్క్ ఆధారిత వర్గీకరణ

టెలికాం సంస్థలు ఉపయోగించే ఏఐ వ్యవస్థలను వాటి ప్రభావం, ప్రమాద స్థాయిని బట్టి మూడు విభాగాలుగా వర్గీకరించాలని ట్రాయ్ ప్రతిపాదించింది.

• హై రిస్క్: నెట్‌వర్క్ కార్యకలాపాలు, భద్రత లేదా వినియోగదారులపై తీవ్రమైన ప్రభావం చూపగల వ్యవస్థలు.
• మీడియం రిస్క్: కార్యకలాపాలు, సేవల నాణ్యతపై పరిమితమైన లేదా మధ్యస్థ స్థాయి ప్రభావం చూపే వ్యవస్థలు.
• లో రిస్క్: తక్కువ ప్రభావం లేదా పరిమిత ప్రమాదం కలిగిన ఏఐ వ్యవస్థలు.

ఏఐ వ్యవస్థ ప్రాముఖ్యత, నెట్‌వర్క్ నిర్వహణలో దాని పాత్ర, ఆర్థిక మరియు కార్యకలాపాలపై ప్రభావం, వినియోగదారులకు కలిగే సమస్యల ఆధారంగా ఈ వర్గీకరణ చేయాల్సి ఉంటుంది.

థర్డ్ పార్టీ ఏఐ అయినా టెలికాం సంస్థలదే బాధ్యత

ఈ ప్రతిపాదనల్లో అత్యంత కీలకమైన అంశం ఏఐ వ్యవస్థల బాధ్యతకు సంబంధించినది. ఒక టెలికాం కంపెనీ సొంతంగా ఏఐ సాఫ్ట్‌వేర్‌ను అభివృద్ధి చేసినా, ఇతర సంస్థల నుంచి కొనుగోలు చేసినా లేదా థర్డ్ పార్టీ సేవలను ఉపయోగించినా దాని ఫలితాలకు సంబంధిత టెలికాం సంస్థే బాధ్యత వహించాల్సి ఉంటుంది.

ఉదాహరణకు, ఒక టెలికాం సంస్థ స్పామ్ కాల్స్‌ను గుర్తించేందుకు బయటి కంపెనీ అభివృద్ధి చేసిన ఏఐ సాఫ్ట్‌వేర్‌ను ఉపయోగిస్తోందనుకుందాం. ఆ సాఫ్ట్‌వేర్ వల్ల వినియోగదారుల ఫోన్ కాల్స్ తప్పుగా బ్లాక్ అయినా, వ్యక్తిగత సమాచారం దుర్వినియోగమైనా లేదా ఇతర సమస్యలు తలెత్తినా, కేవలం సాఫ్ట్‌వేర్ తయారీదారుపై బాధ్యత నెట్టివేయడానికి వీలుండదనే ఉద్దేశంతో ఈ ప్రతిపాదన రూపొందించారు.

ఏఐ వల్ల జరిగే తప్పిదాలపై ట్రాయ్‌కు సమాచారం

ఏఐ వ్యవస్థల్లో సాంకేతిక లోపాలు, భద్రతా సమస్యలు లేదా ఇతర ప్రమాదాలు తలెత్తితే వాటిని నమోదు చేసి పరిశీలించే వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని ట్రాయ్ సూచించింది.

ఈ సంఘటనలను నాలుగు స్థాయిలుగా వర్గీకరించాలి.

• క్రిటికల్ (Critical)
• హై (High)
• మోడరేట్ (Moderate)
• లో (Low)

క్రిటికల్, హై స్థాయి సమస్యలు ఎదురైనప్పుడు నిర్దేశించిన విధానం, గడువులోగా ట్రాయ్‌కు సమాచారం అందించాలని ప్రతిపాదించింది. అలాగే జరిగిన సంఘటనలు, వాటి పరిష్కార వివరాలతో ప్రత్యేక డేటాబేస్ నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది.

ఏఐ వినియోగంపై మానవ పర్యవేక్షణ

ఏఐ వ్యవస్థలు స్వయంచాలకంగా నిర్ణయాలు తీసుకున్నప్పటికీ వాటిపై మానవ పర్యవేక్షణ ఉండాలని ట్రాయ్ ప్రతిపాదించింది. ముఖ్యంగా నెట్‌వర్క్ భద్రత, వినియోగదారుల సేవలు, డేటా నిర్వహణ వంటి కీలక విభాగాల్లో ఏఐ నిర్ణయాల ప్రభావాన్ని పరిశీలించే విధానం అవసరం.

కొత్త ఏఐ వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టే ముందు దాని పనితీరు, ఖచ్చితత్వం, భద్రత, న్యాయబద్ధత, విశ్వసనీయత వంటి అంశాలను పరీక్షించాలి. ఇప్పటికే ఉపయోగిస్తున్న వ్యవస్థల్లో మార్పులు చేసినప్పుడు కూడా అవసరమైన పరీక్షలు నిర్వహించాలి.

దీనితో పాటు కంపెనీలు ఉపయోగిస్తున్న ఏఐ వ్యవస్థల పూర్తి జాబితాను నిర్వహించాలి. ప్రస్తుతం పనిచేస్తున్నవి, తాత్కాలికంగా నిలిపివేసినవి, పూర్తిగా తొలగించినవి వంటి వివరాలను నమోదు చేయాలి.

ప్రత్యేక ఏఐ గవర్నెన్స్ కమిటీ ఏర్పాటు

టెలికాం సంస్థలు ఏఐ వినియోగాన్ని పర్యవేక్షించేందుకు ప్రత్యేకంగా AI Governance and Safety Committee ఏర్పాటు చేయాలని ముసాయిదా సూచిస్తోంది.

ఈ కమిటీలో నెట్‌వర్క్ కార్యకలాపాలు, ఐటీ, డేటా నిర్వహణ, నియంత్రణ వ్యవహారాలు, వినియోగదారుల సేవలకు సంబంధించిన విభాగాల ప్రతినిధులు ఉండాలి. సీనియర్ స్థాయి అధికారి ఈ కమిటీకి నాయకత్వం వహించాలి.

ఏఐ వ్యవస్థల పనితీరు, భద్రతా లోపాలు, వినియోగదారులకు ఎదురయ్యే సమస్యలను కమిటీ పరిశీలించాలి. అవసరమైతే సంబంధిత వ్యవస్థల్లో మార్పులు చేయడం లేదా వాటి వినియోగాన్ని నిలిపివేయడం వంటి చర్యలు తీసుకోవాలని ప్రతిపాదించారు.

వినియోగదారుల ఫిర్యాదులకు పరిష్కారం

ఏఐ వ్యవస్థల కారణంగా వినియోగదారులకు నష్టం లేదా సమస్యలు ఎదురైతే వాటిని పరిష్కరించేందుకు ప్రత్యేక ఫిర్యాదుల పరిష్కార విధానం ఉండాలి. వినియోగదారులు తెలిపిన ఏఐ సంబంధిత సమస్యలను ముందుగా నిర్ణయించిన ప్రక్రియ ప్రకారం పరిశీలించి, సహేతుకమైన సమయంలో పరిష్కరించాలని ట్రాయ్ సూచించింది.

ఈ విధానం అమల్లోకి వస్తే టెలికాం సేవల్లో ఏఐ వినియోగం వల్ల ఎదురయ్యే సమస్యలపై వినియోగదారులకు ఫిర్యాదు చేసే మార్గం మరింత స్పష్టమవుతుంది.

నవంబర్ 27 వరకు అభిప్రాయాలు తెలిపేందుకు అవకాశం

ట్రాయ్ విడుదల చేసిన ఈ మార్గదర్శకాల ముసాయిదాపై టెలికాం సంస్థలు, పరిశ్రమ వర్గాలు, ఇతర సంబంధిత భాగస్వాములు తమ అభిప్రాయాలను తెలియజేయవచ్చు. ఇందుకు 2026 నవంబర్ 27 చివరి తేదీగా నిర్ణయించారు.

వివిధ వర్గాల నుంచి వచ్చే సూచనలు, అభ్యంతరాలను పరిశీలించిన తర్వాత తుది మార్గదర్శకాలపై ట్రాయ్ నిర్ణయం తీసుకోనుంది.

టెలికాం రంగంలో ఏఐ వినియోగానికి కొత్త దిశ

నెట్‌వర్క్ నిర్వహణ, ట్రాఫిక్ ఆప్టిమైజేషన్, మోసాల గుర్తింపు, స్పామ్ నియంత్రణ, కస్టమర్ సేవలు వంటి అనేక విభాగాల్లో ఏఐ వినియోగం పెరుగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో సాంకేతికతను ప్రోత్సహిస్తూనే దాని వల్ల తలెత్తే సమస్యలను నియంత్రించాలన్నది ట్రాయ్ ప్రతిపాదనల ప్రధాన ఉద్దేశం.

ముఖ్యంగా థర్డ్ పార్టీ ఏఐ సాఫ్ట్‌వేర్‌ను ఉపయోగించినా టెలికాం సంస్థలే బాధ్యత వహించాలనే ప్రతిపాదన పరిశ్రమలో ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ముసాయిదాపై అభిప్రాయాల సేకరణ పూర్తయిన తర్వాత తుది మార్గదర్శకాలు ఎలా ఉంటాయన్నది ఆసక్తికరంగా మారింది.

DNEWS – టెక్నాలజీ రంగంలోని తాజా పరిణామాలు మీకోసం.