తెలంగాణలో వరి రైతులు పండించిన ధాన్యాన్ని తక్కువ ధరలకు అమ్ముకోవాల్సిన పరిస్థితిని నివారించేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కీలక ప్రణాళిక సిద్ధం చేస్తోంది. పంట కోత తర్వాత ధాన్యం నిల్వ చేయడానికి శాస్త్రీయ పద్ధతులను అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని నిర్ణయించింది. ఇందులో భాగంగా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా తొలిదశలో సుమారు 20 ప్రాంతాల్లో ఆధునిక సైంటిఫిక్ సిలోలను ఏర్పాటు చేయాలని యోచిస్తోంది.
ఈ ప్రతిపాదనలపై నీటిపారుదల, పౌరసరఫరాల శాఖ మంత్రి ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి శనివారం అధికారులతో సమీక్ష నిర్వహించారు. ధాన్యం నిల్వకు అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలు, పెట్టుబడులు, నిధుల సమీకరణ, నిర్వహణ ఖర్చులపై చర్చించారు.
రెండు విధానాల్లో సిలోల ఏర్పాటు
సైంటిఫిక్ సిలోల నిర్మాణానికి ప్రభుత్వం రెండు విధానాలను పరిశీలిస్తోంది. మొదటి విధానంలో తెలంగాణ రాష్ట్ర పౌరసరఫరాల సంస్థ (TSCSC) ఆర్థిక సంస్థల నుంచి రుణాలు తీసుకుని నేరుగా సిలోలను ఏర్పాటు చేస్తుంది.
రెండో విధానంలో ప్రైవేటు సంస్థలు, పారిశ్రామికవేత్తల భాగస్వామ్యంతో నిల్వ కేంద్రాలను నిర్మించనున్నారు. తొలిదశలో సుమారు 20 ప్రాంతాల్లో సిలోలు ఏర్పాటు చేసేలా ప్రణాళిక రూపొందిస్తున్నారు. ప్రైవేటు పెట్టుబడిదారులకు భరోసా కల్పించేందుకు పౌరసరఫరాల సంస్థ అద్దె హామీ (Rental Guarantee) ఇచ్చే అవకాశాన్ని పరిశీలిస్తోంది.
ఈ రెండు విధానాలకు సంబంధించిన పెట్టుబడి వ్యయం, ఆర్థిక భారం, రుణాల వడ్డీ రేట్లు, అద్దె హామీల వివరాలను త్వరగా ఖరారు చేయాలని మంత్రి అధికారులను ఆదేశించారు.
తేమ కారణంగా వెంటనే ధాన్యం అమ్ముతున్న రైతులు
పంట కోత తర్వాత వరి ధాన్యంలో సాధారణంగా 25 శాతం వరకు తేమ ఉంటుందని మంత్రి తెలిపారు. ఈ స్థితిలో ధాన్యాన్ని ఎక్కువ కాలం సురక్షితంగా నిల్వ చేయడం కష్టమవుతుంది. దీంతో చాలామంది రైతులు మార్కెట్‌లో ధర ఎలా ఉన్నా పంట కోసిన 24 గంటల్లోపే ధాన్యాన్ని విక్రయించాల్సి వస్తోంది.
దీంతో మంచి నాణ్యత కలిగిన వరి పండించినప్పటికీ రైతులకు ఆశించిన ధర లభించడం లేదు. సైంటిఫిక్ సిలోల్లో ధాన్యాన్ని ఆరబెట్టి, తేమ శాతాన్ని నియంత్రించి నిల్వ చేసుకునే సదుపాయం ఉంటుంది. తద్వారా ధరలు అనుకూలంగా ఉన్నప్పుడు విక్రయించుకునే అవకాశం రైతులకు లభిస్తుంది.
క్వింటాల్‌కు రూ.5,500 వరకు ధర వచ్చే అవకాశం
ధాన్యంలో తేమ శాతం తగ్గించడం వల్ల రైతులకు లభించే ధరలో గణనీయమైన మార్పు ఉండవచ్చని మంత్రి వివరించారు.
ప్రస్తుతం సుమారు 25 శాతం తేమ ఉన్న ప్రీమియం ధాన్యం క్వింటాల్‌కు రూ.3,500 నుంచి రూ.4,500 వరకు ధర పలుకుతోంది. అదే ధాన్యాన్ని శాస్త్రీయ పద్ధతిలో ఆరబెట్టి తేమను 12 శాతానికి తగ్గిస్తే క్వింటాల్‌కు రూ.5,000 నుంచి రూ.5,500 వరకు ధర లభించే అవకాశం ఉందని తెలిపారు.
ఈ నిల్వ కేంద్రాలు అందుబాటులోకి వస్తే రైతులు వెంటనే పంటను అమ్మాల్సిన ఒత్తిడి తగ్గుతుంది. ధాన్యం నాణ్యత కూడా ఎక్కువకాలం కాపాడుకునే వీలుంటుంది.
JSR, RNR, HMT రకాలపై ప్రత్యేక దృష్టి
తెలంగాణలో పండించే JSR, RNR, HMT వంటి వరి రకాలకు దేశీయంగానే కాకుండా విదేశీ మార్కెట్లలోనూ గుర్తింపు పెరుగుతోందని మంత్రి పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా JSR బియ్యానికి కొన్ని మార్కెట్లలో బాస్మతీ కంటే ఎక్కువ ధర లభిస్తోందని ఉదాహరణగా వివరించారు.
రెండు పంటల సీజన్లలోనూ వరి తెలంగాణలో ప్రధాన పంటగా ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో ఆధునిక నిల్వ సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా పంట అనంతర నష్టాలను తగ్గించడంతో పాటు రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచవచ్చని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
ప్రతిపాదనలను త్వరగా ఖరారు చేయాలని ఆదేశం
సిలోల ఏర్పాటుకు అనువైన ప్రాంతాలను గుర్తించడం, నిర్మాణ వ్యయాన్ని అంచనా వేయడం, ఆర్థిక సంస్థలతో సంప్రదింపులు జరపడం వంటి అంశాలపై అధికారులు దృష్టి పెట్టాలని ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి సూచించారు. సాంకేతిక నిపుణుల సలహాలతో ప్రతిపాదనలను తుది రూపానికి తీసుకురావాలని ఆదేశించారు.
ప్రస్తుతం ఈ ప్రాజెక్టు ప్రతిపాదనల దశలోనే ఉంది. ప్రాంతాల ఎంపిక, నిర్మాణ వ్యయం, నిల్వ సామర్థ్యం, అమలు కాలపట్టిక వంటి వివరాలు ఇంకా ఖరారు కావాల్సి ఉంది. ఈ ప్రణాళిక అమలైతే తెలంగాణ వరి రైతులకు పంటను నిల్వ చేసుకుని మంచి ధర వచ్చినప్పుడు అమ్ముకునే అవకాశం కలగనుంది.