D Spiritual: Feb 19: హిందూ సంప్రదాయంలో విశిష్టమైన ఆధ్యాత్మిక ఫలాలను ప్రసాదించే వ్రతాలలో ‘పయోవ్రతం’ ఒకటి. ఈ వ్రతం ప్రతి ఏటా ఫాల్గుణ మాసంలోని శుక్ల పక్ష పాడ్యమి తిథి నాడు ప్రారంభమై ద్వాదశి వరకు, మొత్తం పన్నెండు రోజుల పాటు అత్యంత నియమనిష్ఠలతో ఆచరించబడుతుంది. ఈ కాలంలో భక్తులు బాహ్య ప్రపంచానికి దూరంగా ఉండి, మనసును భగవంతునిపై లగ్నం చేసి ఆధ్యాత్మిక చింతనలో గడుపుతారు. పురాణాల ప్రకారం ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల అష్టైశ్వర్యాలు సిద్ధించడమే కాకుండా, మనశ్శాంతి కూడా లభిస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం.
ఈ వ్రతానికి ‘పయోవ్రతం’ అనే పేరు రావడానికి ప్రధాన కారణం వ్రత నియమమే. వ్రతకాలంలో భక్తులు కేవలం పాలను మాత్రమే ఆహారంగా స్వీకరిస్తారు. ‘పయస్సు’ అంటే పాలు అనే అర్థం కావడంతో దీనికి ఈ పేరు వచ్చింది. ఘన పదార్థాలను పూర్తిగా విసర్జించి, ద్రవరూపంలో ఉన్న పాలను మాత్రమే సేవించడం ద్వారా ఇంద్రియనిగ్రహాన్ని సాధించడం ఈ వ్రతంలోని అంతరార్థం. ఇది శారీరక శుద్ధితో పాటు మానసిక ఏకాగ్రతను పెంపొందించడంలో సహాయపడుతుంది.
వ్రతం ఆచరించే వారు ప్రతిరోజూ సూర్యోదయానికి ముందే మేల్కొని, పవిత్ర నదిలో స్నానం చేయడం లేదా గృహంలో శుద్ధ జలంతో స్నానం చేయడం ఆచరిస్తారు. అనంతరం లక్ష్మీనారాయణులను షోడశోపచారాలతో భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. వ్రతకాలమంతా బ్రహ్మచర్యాన్ని కచ్చితంగా పాటించాలి. విలాసాలకు దూరంగా ఉండి, నేలపై మాత్రమే నిద్రించడం వంటి కఠిన నియమాలను అనుసరించడం ద్వారా భగవంతుని అనుగ్రహం త్వరగా లభిస్తుందని శాస్త్రాలు పేర్కొంటాయి.
పన్నెండవ రోజు అయిన ద్వాదశి తిథిన వ్రతం ముగింపు దశకు చేరుకుంటుంది. ఆ రోజున యజ్ఞయాగాదులు నిర్వహించి పూర్ణాహుతితో వ్రతాన్ని శాస్త్రోక్తంగా సమాప్తం చేస్తారు. అనంతరం పేదలకు మరియు బ్రాహ్మణులకు అన్నదానం చేయడం ద్వారా వ్రతఫలం సంపూర్ణమవుతుంది. నియమనిష్ఠలతో, స్వచ్ఛమైన మనసుతో ఈ పన్నెండు రోజుల దీక్షను పూర్తి చేసిన వారికి అపారమైన పుణ్యఫలాలతో పాటు మోక్షమార్గం సుగమమవుతుందని భక్తుల నమ్మకం.