ప్రభుత్వ బడుల్లో మధ్యాహ్న భోజనం.. ప్రైవేట్ స్కూళ్లలో పేద పిల్లలకు ఎందుకు లేదు?

D Educt: Nov 7: PM POSHAN: దేశవ్యాప్తంగా 10 కోట్ల మందికి పైగా విద్యార్థులకు ఉచిత భోజనం.. అయినా కొనసాగుతున్న సమస్యలు!

2001లో ప్రజా హక్కుల సంఘం (PUCL) దేశంలో ఆకలి చావుల సమస్యపై సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేసింది. దీనిపై విచారణ జరిపిన సుప్రీంకోర్టు చారిత్రాత్మక తీర్పును వెలువరించింది. ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వ సహాయం పొందే పాఠశాలల్లో చదువుతున్న ప్రతి చిన్నారికి ఆరు నెలల్లోగా వండిన మధ్యాహ్న భోజనం అందించాలని రాష్ట్రాలను ఆదేశించింది. దీంతో దేశవ్యాప్తంగా మధ్యాహ్న భోజన పథకం అమలుకు బాటలు పడ్డాయి.

నిజానికి ఉచిత భోజనం అందించే విధానాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వం 1960ల నుంచే అమలు చేస్తోంది. ఈ పథకం ముఖ్యంగా బాలికలు, పేద కుటుంబాల పిల్లల పాఠశాల హాజరును పెంచడంలో మంచి ఫలితాలను ఇచ్చింది. ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా ఈ కార్యక్రమం ‘పీఎం పోషణ్’ (PM POSHAN) పేరుతో కొనసాగుతోంది.

కోట్లాది మంది విద్యార్థులకు ప్రయోజనం

UDISE+ 2024-25 నివేదిక ప్రకారం దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 10.32 కోట్ల మంది విద్యార్థులు ఈ పథకం ద్వారా ఉచిత భోజనం పొందుతున్నారు. 2021-26 కాలానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం రూ.54,061 కోట్లను కేటాయించింది. ప్రాథమిక స్థాయి విద్యార్థికి రోజుకు రూ.6.78, ఉన్నత ప్రాథమిక స్థాయి విద్యార్థికి రూ.10.17 చొప్పున వంట ఖర్చు అందిస్తోంది.

పథకం అమలులో ప్రధాన సమస్యలు

ఇంత పెద్ద స్థాయిలో పథకం అమలవుతున్నప్పటికీ కొన్ని సమస్యలు కొనసాగుతున్నాయి. దేశంలోని మొత్తం విద్యార్థుల్లో కేవలం 41.8 శాతం మందికే ఈ పథకం ప్రయోజనాలు అందుతున్నట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ప్రైవేట్ అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలల్లో చదువుతున్న సుమారు 9.58 కోట్ల మంది విద్యార్థులకు ఈ సదుపాయం అందడం లేదు. ముఖ్యంగా తక్కువ ఫీజులు చెల్లించే పాఠశాలల్లో చదువుతున్న పేద పిల్లలు ఈ ప్రయోజనానికి దూరమవుతున్నారు.

మరోవైపు పెరుగుతున్న ఆహార ధరలకు అనుగుణంగా వంట ఖర్చులు పెరగకపోవడంతో భోజన నాణ్యత, పరిశుభ్రతపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. కేటాయించిన నిధులు సరిపోతున్నాయా? విద్యార్థులకు నాణ్యమైన ఆహారం అందుతోందా? అనే అంశాలపై మరింత పర్యవేక్షణ అవసరం.

చదువుతో పాటు సామాజిక సమానత్వం

మధ్యాహ్న భోజన పథకం పిల్లల ఆకలి తీర్చడమే కాకుండా వారి చదువుపై ఏకాగ్రతను పెంచడంలోనూ సహాయపడుతోంది. పోషకాహారంతో కూడిన వేడి భోజనం తీసుకోవడం వల్ల విద్యార్థులు తరగతుల్లో చురుకుగా ఉండేందుకు అవకాశం కలుగుతోంది.

అదే విధంగా వివిధ కులాలు, మతాలు, ఆర్థిక నేపథ్యాలకు చెందిన పిల్లలు ఒకే చోట కూర్చుని భోజనం చేయడం ద్వారా సామాజిక సమానత్వం, ఐక్యత వంటి విలువలు పెంపొందుతున్నాయి.

పథకాన్ని మరింత బలోపేతం చేయాలి

రోజూ 10 కోట్ల మందికి పైగా విద్యార్థులకు ఆహారం అందిస్తున్న ఈ పథకాన్ని ప్రభుత్వం మరింత సమర్థవంతంగా అమలు చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. ఆహార నాణ్యత, పరిశుభ్రత, నిధుల వినియోగంపై నిరంతర పర్యవేక్షణ ఉండాలి. ముఖ్యంగా ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో చదువుతున్న పేద విద్యార్థులకు కూడా పోషకాహారం అందించేలా చర్యలు తీసుకోవాలి.

మధ్యాహ్న భోజనం అనేది కేవలం ఆకలి తీర్చే కార్యక్రమం మాత్రమే కాదు.. పిల్లల ఆరోగ్యం, విద్యాభివృద్ధి, సామాజిక సమానత్వానికి పునాది. అందుకే ఈ పథకాన్ని మరింత బలోపేతం చేయడం ప్రభుత్వాల బాధ్యత.