దీపావళి వేడుకల్లో పటాకుల పొగ, పెరిగే వాయు కాలుష్యం ఊపిరితిత్తుల ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది. ముఖ్యంగా చిన్నపిల్లలు, వృద్ధులు, ఆస్తమా వంటి శ్వాసకోశ సమస్యలు ఉన్నవారు మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి. కాలుష్యం నుంచి ఊపిరితిత్తులను రక్షించుకోవడానికి ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్ల వినియోగం, N95 మాస్కులు ధరించడం, తగినంత నీరు తాగడం వంటి జాగ్రత్తలు పాటించాలని వైద్యులు సూచిస్తున్నారు. మరి దీపావళి సమయంలో ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలో తెలుసుకుందాం.
దీపావళి పండుగ అంటేనే దీపాల వెలుగులు, బాణసంచా సందడి, ఆనందోత్సాహాలు గుర్తుకొస్తాయి. అయితే పటాకులు కాల్చడం వల్ల వెలువడే దట్టమైన పొగ, విషపూరిత వాయువులు గాలి నాణ్యతను గణనీయంగా తగ్గిస్తాయి. ముఖ్యంగా గాలిలో పెరిగే PM 2.5, PM 10 వంటి సూక్ష్మ కాలుష్య కణాలు శ్వాస ద్వారా ఊపిరితిత్తుల్లోకి ప్రవేశించి ఆరోగ్య సమస్యలకు కారణమవుతాయి.
దీనివల్ల దగ్గు, గొంతులో మంట, ఛాతీలో అసౌకర్యం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు తలెత్తవచ్చు. ఇప్పటికే ఆస్తమా, బ్రాంకైటిస్ వంటి సమస్యలతో బాధపడుతున్నవారిలో లక్షణాలు మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉంది. అందుకే పండుగ వేళ కొన్ని ముందస్తు జాగ్రత్తలు పాటించడం ఎంతో అవసరం.
1. ఇంట్లోనే ఉండటానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వండి
బయట వాయు కాలుష్యం ఎక్కువగా ఉన్న సమయంలో అనవసరంగా బయటకు వెళ్లకపోవడం మంచిది. ముఖ్యంగా ఉదయం, సాయంత్రం వేళల్లో గాలి నాణ్యతను గమనిస్తూ జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. కాలుష్యం అధికంగా ఉన్నప్పుడు ఇంటి కిటికీలు, తలుపులు మూసి ఉంచాలి. వీలైతే HEPA ఫిల్టర్ కలిగిన ఎయిర్ ప్యూరిఫైయర్‌ను ఉపయోగించడం ద్వారా ఇంట్లోని గాలిలో ఉండే సూక్ష్మ కాలుష్య కణాలను తగ్గించుకోవచ్చు.
2. బయటకు వెళ్లేటప్పుడు N95 మాస్క్ ధరించండి
అత్యవసర పరిస్థితుల్లో బయటకు వెళ్లాల్సి వస్తే సాధారణ కాటన్ మాస్క్‌లకు బదులుగా సరైన విధంగా ముఖానికి సరిపోయే N95 లేదా సమానమైన రెస్పిరేటర్ మాస్క్‌ను ధరించాలి. ఇవి గాలిలోని సూక్ష్మ కాలుష్య కణాలను గణనీయంగా వడపోస్తాయి. మాస్క్‌ను ముక్కు, నోరు పూర్తిగా కప్పేలా ధరించడం ముఖ్యం.
3. తగినంత నీరు తాగుతూ హైడ్రేటెడ్‌గా ఉండండి
రోజంతా తగినంత నీరు తాగడం ఆరోగ్యానికి ఎంతో అవసరం. శరీరంలో నీటి శాతం తగ్గకుండా చూసుకోవాలి. నీరు తాగడం వల్ల గొంతు పొడిబారకుండా ఉంటుంది. అయితే నీరు తాగడం ఒక్కటే కాలుష్యం వల్ల కలిగే ఊపిరితిత్తుల సమస్యలను నివారించలేదని గుర్తుంచుకోవాలి.
4. ఇంట్లో పొగను కలిగించే వస్తువులకు దూరంగా ఉండండి
బయట కాలుష్యం ఎక్కువగా ఉన్న సమయంలో ఇంట్లోనూ గాలి నాణ్యతను కాపాడుకోవాలి. ధూపం, అగరబత్తులు, సువాసన కొవ్వొత్తులు, దోమల కాయిల్స్ వంటి పొగను విడుదల చేసే వస్తువుల వినియోగాన్ని తగ్గించాలి. ఇంట్లో పొగతాగడం పూర్తిగా మానేయాలి.
5. ఆస్తమా బాధితులు ప్రత్యేక జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి
ఆస్తమా, అలర్జీలు లేదా ఇతర శ్వాసకోశ సమస్యలు ఉన్నవారు దీపావళి సమయంలో మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి. వైద్యులు సూచించిన మందులు, ఇన్‌హేలర్లను అందుబాటులో ఉంచుకోవాలి. కాలుష్యం ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలకు వెళ్లకుండా జాగ్రత్తపడాలి. వైద్యుల సలహా లేకుండా మందుల మోతాదును మార్చకూడదు.
6. శ్వాస సంబంధిత లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు
పటాకుల పొగకు గురైన తర్వాత దగ్గు, గొంతునొప్పి, ఛాతీలో బిగుతు లేదా శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి. తీవ్రమైన శ్వాస ఇబ్బంది, ఛాతీ నొప్పి లేదా పెదవులు నీలంగా మారడం వంటి లక్షణాలు ఉంటే అత్యవసర వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.
గమనిక: దీపావళి వేడుకలను ఆనందంగా జరుపుకోవడంతో పాటు ఆరోగ్యంపై కూడా శ్రద్ధ చూపాలి. పటాకుల వినియోగాన్ని తగ్గించడం, కాలుష్యానికి దూరంగా ఉండటం, తగిన జాగ్రత్తలు పాటించడం ద్వారా మనతో పాటు కుటుంబ సభ్యుల ఊపిరితిత్తుల ఆరోగ్యాన్ని కూడా కాపాడుకోవచ్చు.