
బ్యాంకింగ్ రంగంలో సమూల మార్పుల కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. సురేశ్ ఎన్. పటేల్ నేతృత్వంలోని ఈ కమిటీ ఆరు నెలల్లోగా తన సిఫార్సులను సమర్పించనుంది. ఏఐ, డిజిటల్ బ్యాంకింగ్, సైబర్ భద్రత, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో భారత బ్యాంకుల పోటీతత్వం పెంపుపై ప్రధానంగా దృష్టి సారించనుంది.
భారత బ్యాంకింగ్ రంగాన్ని మరింత బలోపేతం చేసి, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పోటీపడే సామర్థ్యాన్ని పెంచేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇందులో భాగంగా హై-లెవల్ కమిటీ ఆన్ బ్యాంకింగ్ ఫర్ వికసిత్ భారత్ పేరుతో ఉన్నతస్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. మాజీ కేంద్ర విజిలెన్స్ కమిషనర్ సురేశ్ ఎన్. పటేల్ ఈ కమిటీకి అధ్యక్షత వహించనున్నారు. బ్యాంకింగ్ రంగంలోని ప్రస్తుత పరిస్థితులను సమగ్రంగా పరిశీలించి, ఆరు నెలల్లోగా ప్రభుత్వానికి నివేదిక సమర్పించాలని కమిటీకి గడువు విధించారు.
2047 నాటికి అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా భారత్ను తీర్చిదిద్దాలన్న లక్ష్యంలో భాగంగా బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థను కూడా ప్రపంచస్థాయికి తీసుకెళ్లాలని కేంద్రం భావిస్తోంది. కనీసం ఒకటి లేదా రెండు భారతీయ బ్యాంకులు ప్రపంచంలోని టాప్-20 బ్యాంకుల జాబితాలో స్థానం సంపాదించాలన్నది ప్రభుత్వ ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉంది.
ప్రపంచస్థాయి పోటీతత్వంపై ప్రత్యేక దృష్టి
భారత బ్యాంకులు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో మరింత బలంగా ఎదిగేందుకు అవసరమైన మార్గాలను ఈ కమిటీ పరిశీలించనుంది. బ్యాంకుల పనితీరు, ఆర్థిక సామర్థ్యం, నిర్వహణ విధానాలు, అంతర్జాతీయ విస్తరణ అవకాశాలపై సమీక్ష చేపట్టనుంది.
అదేవిధంగా బ్యాంకింగ్ కార్యకలాపాల్లో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (ఏఐ), ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, డిజిటల్ సేవలను మరింత విస్తృతంగా వినియోగించుకునే అంశాలపై సిఫార్సులు చేయనుంది. డిజిటల్ లావాదేవీలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో సైబర్ దాడుల నుంచి బ్యాంకులు, ఖాతాదారుల సమాచారాన్ని రక్షించేందుకు అవసరమైన భద్రతా చర్యలను కూడా సూచించనుంది.
ప్రస్తుతం ప్రపంచ బ్యాంకింగ్ రంగంలో చైనా బ్యాంకులు ఆధిపత్యం కొనసాగిస్తున్నాయి. ఎస్ అండ్ పీ గ్లోబల్ మార్కెట్ ఇంటెలిజెన్స్ తాజా సమాచారం ప్రకారం ప్రపంచంలోని అగ్రస్థానాల్లో ఉన్న నాలుగు బ్యాంకులూ చైనాకు చెందినవే. ఇండస్ట్రియల్ అండ్ కమర్షియల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ చైనా, అగ్రికల్చరల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ చైనా, చైనా కన్స్ట్రక్షన్ బ్యాంక్, బ్యాంక్ ఆఫ్ చైనా తొలి నాలుగు స్థానాల్లో ఉన్నాయి.
భారత్ నుంచి స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఎస్బీఐ) ప్రపంచంలోని టాప్-100 బ్యాంకుల జాబితాలో 45వ స్థానంలో ఉంది. హెచ్డీఎఫ్సీ బ్యాంక్ 76వ స్థానంలో కొనసాగుతోంది.
భారత ఆర్థిక రంగంపై విదేశీ పెట్టుబడుల ఆసక్తి
భారత బ్యాంకింగ్, ఆర్థిక సేవల రంగంపై విదేశీ సంస్థల ఆసక్తి పెరుగుతున్న సమయంలో ఈ కమిటీ ఏర్పాటు కావడం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
ఇటీవల టొరంటోకు చెందిన ఫెయిర్ఫాక్స్ ఫైనాన్షియల్ హోల్డింగ్స్ సంస్థ ఐడీబీఐ బ్యాంకులో 60.7 శాతం వాటాను రూ.52,878 కోట్లకు కొనుగోలు చేసేందుకు ఆమోదం పొందింది.
అదేవిధంగా ఎమిరేట్స్ ఎన్బీడీ సంస్థ ఆర్బీఎల్ బ్యాంకులో 60 శాతం వాటాను కొనుగోలు చేసింది. జపాన్కు చెందిన మిత్సుబిషి యూఎఫ్జే ఫైనాన్షియల్ గ్రూప్ (ఎంయూఎఫ్జీ) శ్రిరామ్ ఫైనాన్స్లో 20 శాతం వాటాను దక్కించుకుంది.
గతంలో జపాన్కు చెందిన మరో ప్రముఖ ఆర్థిక సంస్థ సుమిటోమో మిట్సుయ్ బ్యాంకింగ్ కార్పొరేషన్ (ఎస్ఎంబీసీ) యెస్ బ్యాంకులో 24.2 శాతం వాటాను కొనుగోలు చేసింది.
ఈ పెట్టుబడులు భారత ఆర్థిక మార్కెట్పై అంతర్జాతీయ సంస్థలకు పెరుగుతున్న నమ్మకాన్ని సూచిస్తున్నాయి.
బ్యాంకుల విలీనాలు.. మరిన్ని సంస్కరణలకు అవకాశం
భారత ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల పరిమాణం, ఆర్థిక సామర్థ్యం పెంచేందుకు గత కొన్నేళ్లుగా కేంద్ర ప్రభుత్వం విలీన ప్రక్రియను చేపడుతోంది.
2017లో స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాలో దాని ఐదు అనుబంధ బ్యాంకులు, భారతీయ మహిళా బ్యాంకును విలీనం చేసేందుకు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం తెలిపింది.
2019లో విజయా బ్యాంక్, దేనా బ్యాంకులను బ్యాంక్ ఆఫ్ బరోడాలో విలీనం చేశారు. అనంతరం 2020లో మరిన్ని ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల విలీన ప్రక్రియ చేపట్టారు. ప్రస్తుతం దేశంలో 12 ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు ఉన్నాయి.
ఇకపై బ్యాంకుల నిర్మాణం, నిర్వహణ సామర్థ్యం, ఆర్థిక బలోపేతానికి అవసరమైన అదనపు సంస్కరణలపై కూడా కొత్త కమిటీ అధ్యయనం చేయనుంది.
కమిటీ ముందున్న కీలక బాధ్యతలు
బ్యాంకింగ్ రంగంలో అనేక అంశాలను ఈ కమిటీ సమీక్షించనుంది. ముఖ్యంగా:
- భారతీయ బ్యాంకులను ప్రపంచస్థాయిలో పోటీపడేలా తీర్చిదిద్దేందుకు రోడ్మ్యాప్ రూపొందించడం.
- బ్యాంకింగ్ కార్యకలాపాల్లో ఏఐ, డిజిటల్ సాంకేతికత వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం.
- సైబర్ భద్రత, ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని బలోపేతం చేయడం.
- ప్రస్తుత బ్యాంకింగ్ చట్టాలు, నియంత్రణ విధానాలను సమీక్షించడం.
- బ్యాంకులకు దీర్ఘకాలికంగా అవసరమయ్యే మూలధనంపై అంచనా వేయడం.
- బ్యాంకింగ్ రంగానికి అవసరమైన నైపుణ్యం కలిగిన సిబ్బందిని తయారుచేయడం.
- ప్రైవేటు పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించే విధానాలను సూచించడం.
- ప్రాధాన్యతా రంగ రుణాల (Priority Sector Lending) విధానాన్ని సమీక్షించడం.
- లీడ్ బ్యాంక్ పథకం పనితీరును పరిశీలించడం.
- ఆర్థిక సేవలను సామాన్య ప్రజలకు మరింత చేరువ చేయడం, ఖాతాదారుల ప్రయోజనాలను కాపాడడం.
అనుభవజ్ఞులతో కమిటీ ఏర్పాటు
ఈ కమిటీలో సురేశ్ ఎన్. పటేల్తో పాటు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా డిప్యూటీ గవర్నర్ శిరీష్ చంద్ర ముర్ము, మాజీ డిప్యూటీ గవర్నర్ ఎన్.ఎస్. విశ్వనాథన్, మాజీ ఇండియన్ బ్యాంక్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్, సీఈఓ పద్మజా చుండూరు సభ్యులుగా ఉన్నారు.
కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన ఆర్థిక సేవల విభాగం జాయింట్ సెక్రటరీ (బ్యాంకింగ్) ఈ కమిటీకి సభ్య కార్యదర్శిగా వ్యవహరించనున్నారు.
2026-27 కేంద్ర బడ్జెట్ను ఫిబ్రవరి 1న ప్రవేశపెట్టిన సందర్భంగా ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఈ కమిటీ ఏర్పాటును ప్రకటించారు.
2047 వికసిత్ భారత్ లక్ష్యానికి బ్యాంకింగ్ రంగం కీలకం
2047 నాటికి భారత్ను అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా తీర్చిదిద్దాలన్న లక్ష్యంలో బ్యాంకింగ్ రంగం కీలక పాత్ర పోషించనుంది. ఈ నేపథ్యంలో సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఆర్థిక సంస్కరణలు, అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులు, మెరుగైన బ్యాంకింగ్ సేవలపై కేంద్రం ప్రత్యేక దృష్టి సారిస్తోంది.
కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన కమిటీ ఆరు నెలల్లో సమర్పించనున్న నివేదిక భవిష్యత్తులో బ్యాంకింగ్ రంగంలో చేపట్టబోయే సంస్కరణలకు దిశానిర్దేశం చేయనుంది. భారతీయ బ్యాంకులు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో మరింత బలమైన స్థానాన్ని సంపాదించేందుకు ఈ చర్యలు ఎంతవరకు దోహదపడతాయో చూడాలి.
