రైలు ప్రయాణం అంటే చాలామందికి సౌకర్యవంతమైన ప్రయాణంతో పాటు కొంత విశ్రాంతి కూడా. ప్రయాణ సమయంలో కొందరు మొబైల్ ఫోన్లలో సినిమాలు చూస్తుంటారు. మరికొందరు పాటలు వింటారు. ఇంకొందరు ఫోన్లో సుదీర్ఘంగా మాట్లాడుతుంటారు. అయితే ఇలా చేసేటప్పుడు పక్కన ఉన్న ప్రయాణికులకు ఇబ్బంది కలగకుండా చూసుకోవడం ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత. ముఖ్యంగా మొబైల్ ఫోన్లో పాటలు, వీడియోలను స్పీకర్ ఆన్ చేసి పెద్ద శబ్దంతో వినిపించడం, గట్టిగా ఫోన్ మాట్లాడటం వల్ల తోటి ప్రయాణికులకు అసౌకర్యం కలుగుతోంది.
ఈ సమస్యను అరికట్టేందుకు రైల్వే శాఖ చర్యలు చేపడుతోంది. రైళ్లలో పెద్ద శబ్దంతో ఫోన్ మాట్లాడటం, మొబైల్ స్పీకర్లో పాటలు లేదా వీడియోలు వినిపించడం, అధిక శబ్దంతో రింగ్టోన్లు పెట్టడం వంటి చర్యలను న్యూసెన్స్గా పరిగణించే అవకాశం ఉందని హెచ్చరించింది. ఇలాంటి ప్రవర్తనకు పాల్పడే ప్రయాణికులపై రైల్వే చట్టంలోని నిబంధనల ప్రకారం చర్యలు తీసుకోవచ్చు. పరిస్థితిని బట్టి రూ.1,000 వరకు జరిమానా విధించడంతో పాటు, అధికారుల హెచ్చరిక తర్వాత కూడా ఇబ్బంది కొనసాగిస్తే జైలు శిక్ష పడే అవకాశం ఉంది.

రైళ్లలో శబ్ద కాలుష్యంపై రైల్వే శాఖ దృష్టి
రైళ్లలో ప్రయాణించే సమయంలో ప్రతి ఒక్కరికీ ప్రశాంతమైన వాతావరణం అవసరం. ముఖ్యంగా రాత్రి వేళల్లో ప్రయాణికులు నిద్రపోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంటారు. కొందరు ఉద్యోగ పనులు చేసుకుంటూ ప్రయాణిస్తారు. మరికొందరు వృద్ధులు, చిన్నపిల్లలతో కలిసి ప్రయాణిస్తుంటారు. ఇలాంటి సమయంలో పక్కన ఉన్న ప్రయాణికులు పెద్ద శబ్దంతో పాటలు వినిపించడం లేదా ఫోన్లో గట్టిగా మాట్లాడటం వల్ల ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి.
ఈ సమస్యపై ప్రయాణికుల నుంచి ఫిర్యాదులు రావడంతో రైల్వే అధికారులు దృష్టి సారించారు. మొబైల్ ఫోన్ల వినియోగం పెరిగిన నేపథ్యంలో రైళ్లలో శబ్దానికి సంబంధించిన ఇబ్బందులను తగ్గించేందుకు సూచనలు జారీ చేస్తున్నారు.
ముఖ్యంగా మొబైల్ ఫోన్లో వీడియోలు, పాటలు స్పీకర్ ద్వారా వినిపించకుండా ఇయర్ఫోన్స్ ఉపయోగించాలని ప్రయాణికులకు సూచిస్తున్నారు. ఫోన్లో మాట్లాడేటప్పుడు కూడా తక్కువ శబ్దంతో, అవసరమైనంతసేపు మాత్రమే మాట్లాడాలని కోరుతున్నారు.
ఏయే పనులు నిబంధనల ఉల్లంఘనగా పరిగణించే అవకాశం ఉంది?
రైల్వే ప్రయాణంలో కొన్ని సాధారణ అలవాట్లు ఇతరులకు ఇబ్బంది కలిగించవచ్చు. అలాంటి చర్యలు న్యూసెన్స్ స్థాయికి చేరితే చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
- మొబైల్ ఫోన్లో పాటలను స్పీకర్ ఆన్ చేసి పెద్ద శబ్దంతో వినిపించడం.
- యూట్యూబ్ వీడియోలు లేదా సినిమాలను స్పీకర్ ద్వారా ఇతరులకు వినిపించేలా చూడటం.
- రైలు కోచ్లో గట్టిగా లేదా ఎక్కువసేపు ఫోన్లో మాట్లాడటం.
- అధిక శబ్దంతో మొబైల్ రింగ్టోన్లు పెట్టుకోవడం.
- ఇతర ప్రయాణికులు అభ్యంతరం తెలిపినా శబ్దాన్ని తగ్గించకుండా కొనసాగించడం.
- రాత్రి సమయంలో ఇతరుల నిద్రకు భంగం కలిగించేలా ప్రవర్తించడం.
- రైల్వే సిబ్బంది సూచించినప్పటికీ ఇబ్బంది కలిగించే ప్రవర్తనను కొనసాగించడం.
అయితే ప్రతి చిన్న సంభాషణను నేరంగా పరిగణించరు. ఇతరులకు ఇబ్బంది కలిగించే స్థాయిలో న్యూసెన్స్ సృష్టించినప్పుడు, చట్టంలోని నిబంధనల ప్రకారం చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
రూ.1,000 జరిమానా ఎప్పుడు విధించవచ్చు?
రైల్వే చట్టంలోని సెక్షన్ 145 ప్రకారం రైలు లేదా రైల్వే ప్రాంగణంలో న్యూసెన్స్ సృష్టించడం, అసభ్యంగా ప్రవర్తించడం, ఇతర ప్రయాణికులకు ఇబ్బంది కలిగించే చర్యలకు పాల్పడటం వంటి వాటిపై చర్యలు తీసుకోవచ్చు.
2026లో చేసిన చట్ట సవరణల ప్రకారం న్యూసెన్స్కు పాల్పడిన వ్యక్తిని రైల్వే నుంచి తొలగించడంతో పాటు రూ.1,000 జరిమానా విధించే నిబంధన ఉంది. పరిస్థితిని బట్టి ప్రయాణ పాస్ లేదా టికెట్ను కూడా కోల్పోయే అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే కేవలం ఫోన్ మాట్లాడినంత మాత్రాన ప్రతి ప్రయాణికుడికి జరిమానా విధిస్తారని అర్థం కాదు. ఆ ప్రవర్తన ఇతరులకు ఇబ్బంది కలిగించే న్యూసెన్స్గా పరిగణించబడాలి. సంబంధిత అధికారుల చట్టబద్ధమైన చర్యలు, పరిస్థితులు ఆధారంగా నిర్ణయం తీసుకుంటారు.
జైలు శిక్ష ఎప్పుడు పడుతుంది?
ఈ నిబంధనల్లో మరో ముఖ్యమైన అంశం ఉంది. రైల్వే సిబ్బంది చట్టబద్ధంగా హెచ్చరించిన తర్వాత కూడా ప్రయాణికుడు అదే న్యూసెన్స్ను కొనసాగిస్తే కఠినమైన చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
అలాంటి సందర్భంలో గరిష్ఠంగా ఆరు నెలల వరకు సాధారణ జైలు శిక్ష లేదా రూ.5,000 వరకు జరిమానా లేదా రెండూ విధించవచ్చు. అంటే రైల్వే సిబ్బంది చెప్పినా వినకుండా ఇతర ప్రయాణికులకు ఇబ్బంది కలిగించే ప్రవర్తనను కొనసాగించడం తీవ్రమైన పరిణామాలకు దారితీయవచ్చు.
ఇక్కడ గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, ఆరు నెలల జైలు శిక్ష ప్రతి సందర్భంలో ఆటోమేటిక్గా విధించబడదు. చట్టంలో పేర్కొన్న షరతులు, అధికారుల ఆదేశాలను ఉల్లంఘించడం, కేసు పరిస్థితులు వంటి అంశాల ఆధారంగా చర్యలు ఉంటాయి.
రైల్వే టికెట్ ఎగ్జామినర్లకు అధికారాలు
రైళ్లలో ప్రయాణికుల ప్రవర్తనను పర్యవేక్షించేందుకు రైల్వే సిబ్బంది ఉంటారు. ముఖ్యంగా టికెట్ ఎగ్జామినర్ స్థాయికి తగ్గకుండా అధికారం కలిగిన వాణిజ్య విభాగ సిబ్బంది న్యూసెన్స్కు సంబంధించిన ఫిర్యాదులపై చర్యలు ప్రారంభించవచ్చు.
ఒక ప్రయాణికుడు పెద్ద శబ్దంతో పాటలు వినిపిస్తున్నా, గట్టిగా ఫోన్ మాట్లాడుతున్నా మొదట అతనికి సూచనలు ఇవ్వవచ్చు. ఆ సూచనలను పట్టించుకోకుండా ఇబ్బంది కొనసాగిస్తే చట్టం ప్రకారం తదుపరి చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
ప్రయాణికులు కూడా ఇలాంటి సమస్యలను చూసినప్పుడు గొడవకు దిగకుండా రైల్వే సిబ్బందికి తెలియజేయడం మంచిది.
రైల్వే స్టేషన్లలోనూ ఇదే జాగ్రత్తలు అవసరం
ఈ సూచనలు కేవలం రైలు కోచ్లకు మాత్రమే పరిమితం కావు. రైల్వే స్టేషన్లలో కూడా ఇతర ప్రయాణికులకు ఇబ్బంది కలిగించేలా పెద్ద శబ్దంతో పాటలు వినిపించడం, అరవడం, గందరగోళం సృష్టించడం వంటి చర్యలను నివారించాలి.
స్టేషన్లలో రైలు కోసం వేచి ఉండే సమయంలో చాలా మంది ప్రయాణికులు ఉంటారు. వృద్ధులు, పిల్లలు, మహిళలు, దూర ప్రయాణం చేసే వారు ప్రశాంతంగా ఉండాలనుకుంటారు. అలాంటి ప్రదేశాల్లో మొబైల్ ఫోన్ను బాధ్యతగా ఉపయోగించడం అవసరం.
రైల్వే అధికారులు ప్రయాణికుల్లో అవగాహన కల్పించేందుకు స్టేషన్లలో ప్రకటనలు చేయడం, కోచ్లలో సూచనల పోస్టర్లు ఏర్పాటు చేయడం వంటి చర్యలు చేపడుతున్నారు.
ఏసీ కోచ్లలో ప్రత్యేకంగా ఎందుకు జాగ్రత్త అవసరం?
ఏసీ కోచ్లలో కిటికీలు మూసి ఉండటం, బయట శబ్దం తక్కువగా వినిపించడం వల్ల లోపల వచ్చే పెద్ద శబ్దాలు ఇతరులకు మరింత స్పష్టంగా వినిపిస్తాయి. ఒక ప్రయాణికుడు స్పీకర్లో పాటలు పెట్టినా, గట్టిగా ఫోన్లో మాట్లాడినా పక్క బెర్త్లలో ఉన్నవారికి కూడా వినిపిస్తుంది.
ముఖ్యంగా రాత్రి ప్రయాణాల్లో ఇలాంటి శబ్దాలు నిద్రకు ఆటంకం కలిగిస్తాయి. కొందరు ప్రయాణికులు ఉదయం ఉద్యోగాలకు వెళ్లాల్సి ఉంటుంది. మరికొందరు ఆరోగ్య సమస్యల కారణంగా విశ్రాంతి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
అందుకే ఏసీ కోచ్లలోనే కాకుండా అన్ని రకాల రైలు కోచ్లలోనూ మొబైల్ ఫోన్ వినియోగంలో జాగ్రత్తలు పాటించడం మంచిది.
ప్రయాణికులు పాటించాల్సిన ముఖ్యమైన సూచనలు
రైలు ప్రయాణంలో ఇతరులకు ఇబ్బంది కలగకుండా ఉండేందుకు కొన్ని చిన్న జాగ్రత్తలు తీసుకుంటే సరిపోతుంది.
- పాటలు, వీడియోలు వినేటప్పుడు ఇయర్ఫోన్స్ ఉపయోగించాలి.
- ఫోన్ను సైలెంట్ లేదా వైబ్రేషన్ మోడ్లో ఉంచాలి.
- రింగ్టోన్ శబ్దాన్ని తక్కువగా పెట్టుకోవాలి.
- ఫోన్లో మాట్లాడేటప్పుడు తక్కువ స్వరంతో మాట్లాడాలి.
- అత్యవసరం కాని సుదీర్ఘ కాల్స్ను తర్వాత మాట్లాడుకోవాలి.
- రాత్రి సమయంలో ఇతరుల నిద్రకు భంగం కలగకుండా చూసుకోవాలి.
- స్పీకర్ఫోన్ను ఉపయోగించాల్సి వస్తే ఇతరులకు ఇబ్బంది కలగకుండా ఉండేలా చూసుకోవాలి.
- రైల్వే సిబ్బంది సూచనలను గౌరవించాలి.
- ఇతర ప్రయాణికులతో వాదనలకు దిగకుండా సమస్యను సిబ్బందికి తెలియజేయాలి.
- పిల్లలు మొబైల్లో వీడియోలు చూసేటప్పుడు కూడా హెడ్ఫోన్స్ లేదా తక్కువ శబ్దం ఉండేలా జాగ్రత్త పడాలి.
ఇబ్బంది ఎదురైతే ప్రయాణికులు ఏం చేయాలి?
రైలులో ఎవరైనా పెద్ద శబ్దంతో పాటలు వినిపిస్తూ లేదా గట్టిగా ఫోన్ మాట్లాడుతుంటే ముందుగా మర్యాదపూర్వకంగా శబ్దం తగ్గించాలని కోరవచ్చు. అయినప్పటికీ వారు వినకపోతే కోచ్లోని టికెట్ ఎగ్జామినర్ లేదా ఇతర రైల్వే సిబ్బందికి ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
రైల్వే ప్రయాణంలో సమస్యలు ఎదురైనప్పుడు 139 హెల్ప్లైన్ ద్వారా కూడా సహాయం కోరవచ్చు. ఫిర్యాదు చేసేటప్పుడు రైలు నంబర్, కోచ్ వివరాలు, బెర్త్ లేదా సీటు వివరాలు అందిస్తే సమస్యను గుర్తించడం సులభమవుతుంది.
ప్రయాణికులు స్వయంగా గొడవకు దిగడం లేదా ఇతరులను బెదిరించడం చేయకూడదు. సమస్యను అధికారుల దృష్టికి తీసుకెళ్లడం సరైన మార్గం.
రైల్వే శాఖ ఎందుకు ఈ చర్యలు తీసుకుంటోంది?
భారతదేశంలో ప్రతిరోజూ లక్షలాది మంది రైళ్లలో ప్రయాణిస్తున్నారు. ఒకే కోచ్లో వివిధ వయసుల వారు, వివిధ ప్రాంతాలకు చెందిన వారు కలిసి ప్రయాణిస్తుంటారు. ప్రతి ఒక్కరి అవసరాలు, అలవాట్లు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఒకరి వినోదం మరొకరికి ఇబ్బందిగా మారకూడదు. మొబైల్ ఫోన్లలో ఇంటర్నెట్ అందుబాటులోకి రావడంతో ప్రయాణ సమయంలో వీడియోలు చూడటం, పాటలు వినడం సాధారణమైంది. అయితే స్పీకర్ ద్వారా పెద్ద శబ్దంతో వినిపించడం వల్ల ఇతరులకు అసౌకర్యం కలుగుతోంది.
ప్రయాణికులందరికీ ప్రశాంతమైన ప్రయాణ వాతావరణం కల్పించడమే ఈ చర్యల ప్రధాన ఉద్దేశం. నిబంధనలపై అవగాహన పెంచడం, అవసరమైనప్పుడు చర్యలు తీసుకోవడం ద్వారా రైళ్లలో క్రమశిక్షణను మెరుగుపరచాలని రైల్వే అధికారులు భావిస్తున్నారు.
ఈ నిబంధనలు అందరూ గుర్తుంచుకోవాలి
రైలు ప్రయాణం అనేది సామూహిక ప్రయాణం. ఒకే కోచ్లో ఉన్నప్పుడు ప్రతి ఒక్కరూ ఇతరుల సౌకర్యాన్ని గౌరవించాలి. మనకు సాధారణంగా అనిపించే పెద్ద శబ్దంతో పాటలు వినడం, గట్టిగా ఫోన్ మాట్లాడటం ఇతరులకు ఇబ్బందిగా మారవచ్చు.
అందుకే మొబైల్ ఫోన్ను అవసరమైనంతవరకే, ఇతరులకు ఇబ్బంది కలగకుండా ఉపయోగించడం మంచిది. రైల్వే సిబ్బంది ఇచ్చే సూచనలను పాటించాలి. నిబంధనలను ఉల్లంఘించి న్యూసెన్స్ సృష్టిస్తే జరిమానా, ఇతర చట్టపరమైన చర్యలు ఎదుర్కోవాల్సి రావచ్చు.
మొత్తంగా రైళ్లలో ఫోన్ మాట్లాడటం లేదా పాటలు వినడం పూర్తిగా నిషేధం కాదు. అయితే ఇతరులకు ఇబ్బంది కలిగించేలా ప్రవర్తించడం మాత్రం సమస్యగా మారుతుంది. చిన్నపాటి జాగ్రత్తలు పాటిస్తే జరిమానాలు, గొడవలు లేకుండా ప్రశాంతంగా ప్రయాణించవచ్చు.
