
DNEWS:ఆన్లైన్లో ఆహార పదార్థాలు ఆర్డర్ చేయడం ఇప్పుడు చాలామందికి రోజువారీ అలవాటుగా మారిపోయింది. ఇంట్లో కూర్చొని మొబైల్లో ఫుడ్ యాప్ తెరిచి, నచ్చిన వంటకాన్ని ఎంచుకుని ఆర్డర్ చేస్తే కొద్దిసేపటికే ఇంటి దగ్గరకు డెలివరీ వస్తుంది. అయితే యాప్లో కనిపించిన ఫోటోలో ఉన్న ఆహారం ఒకలా ఉండి, చేతికి అందిన తర్వాత మరోలా కనిపిస్తే? ఉత్పత్తి వివరాల్లో ఒక సమాచారం ఉండి, ప్యాకెట్పై మరో సమాచారం ఉంటే? ముఖ్యంగా పదార్థాలు, పోషక విలువలు, అలర్జీ కలిగించే పదార్థాలు, వెజ్–నాన్వెజ్ గుర్తుల విషయంలో తేడాలు ఉంటే వినియోగదారులు ఎవరిని ప్రశ్నించాలి?
ఇలాంటి సందేహాలు ఆన్లైన్ ఫుడ్ కొనుగోళ్లలో కీలకంగా మారుతున్నాయి. ఫుడ్ డెలివరీ యాప్లో చూపించిన వివరాలు, రెస్టారెంట్ లేదా విక్రేత ఇచ్చిన సమాచారం, తయారీదారు ప్యాకేజింగ్పై ముద్రించిన వివరాలు ఒకదానికొకటి సరిపోవాలి. తప్పుడు సమాచారం వల్ల వినియోగదారుడు తప్పుదారి పట్టే అవకాశం ఉంది. ఆహార భద్రతకు సంబంధించిన వివరాలు తప్పుగా ఉంటే ఆరోగ్యపరమైన ప్రమాదాలు కూడా ఎదురుకావచ్చు.
ఈ సమస్యలో రెస్టారెంట్దే బాధ్యతా? ఫుడ్ డెలివరీ యాప్దా? ఉత్పత్తి తయారీదారుదా? భారతదేశంలోని ఆహార భద్రత, వినియోగదారుల రక్షణ నిబంధనలు ఏం చెబుతున్నాయి? తెలుసుకుందాం.
యాప్లో కనిపించే ఫోటోనే అసలు ఉత్పత్తి అనుకోవద్దు!
ఆన్లైన్లో ఆహార పదార్థాలను ఎంచుకునేటప్పుడు చాలామంది ముందుగా ఫోటోను చూస్తారు. బర్గర్, పిజ్జా, బిర్యానీ లేదా స్వీట్స్ ఫోటోలు ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తే వెంటనే ఆర్డర్ చేస్తుంటారు. కానీ కొన్ని సందర్భాల్లో ప్రచార ఫోటోలు కేవలం నమూనా చిత్రాలు మాత్రమే కావచ్చు. వాస్తవంగా డెలివరీ అయ్యే ఆహారం పరిమాణం, అలంకరణ, పదార్థాల నాణ్యత లేదా రూపంలో కొంత తేడా ఉండవచ్చు.
ప్రతి ఫోటోలో తేడా మోసమేనని చెప్పలేం. ఆహారాన్ని తయారు చేసే విధానం, సీజన్, అందుబాటులో ఉన్న పదార్థాల కారణంగా చిన్న మార్పులు రావచ్చు. కానీ ఫోటోలో చూపించిన దానికంటే పూర్తిగా భిన్నమైన ఉత్పత్తిని పంపడం, వాస్తవానికి లేని పదార్థాలు ఉన్నట్లు ప్రచారం చేయడం, పరిమాణం లేదా నాణ్యత గురించి తప్పుదారి పట్టించే వివరాలు ఇవ్వడం మాత్రం వినియోగదారుల హక్కులకు సంబంధించిన సమస్యగా మారుతుంది.
అందుకే ఫోటోతో పాటు ఉత్పత్తి పేరు, పరిమాణం, పదార్థాల జాబితా, ధర, తయారీదారు లేదా విక్రేత వివరాలను కూడా పరిశీలించడం మంచిది.
ఆహార పదార్థాల వివరాలు తప్పుగా ఉంటే ఎవరిది బాధ్యత?
ఈ ప్రశ్నకు ఒకే సమాధానం ఉండదు. తప్పు ఎక్కడ జరిగింది? సమాచారం ఎవరు ఇచ్చారు? యాప్లో ఎవరు నమోదు చేశారు? ప్యాకెట్పై ఎవరు ముద్రించారు? అనే అంశాలను బట్టి బాధ్యత మారవచ్చు.
1. తయారీదారు లేదా బ్రాండ్ యజమాని: ప్యాకేజ్డ్ ఫుడ్పై పదార్థాలు, పోషక విలువలు, అలర్జీ సమాచారం, వెజ్ లేదా నాన్వెజ్ గుర్తు వంటి వివరాలను సరైన విధంగా ఇవ్వడం తయారీదారు లేదా సంబంధిత బాధ్యతగల సంస్థకు ముఖ్యం. ఉత్పత్తి వివరాల్లో తప్పులు ఉంటే వాటిని పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
2. రెస్టారెంట్ లేదా విక్రేత: రెస్టారెంట్ తయారు చేసే ఆహారం, దాని పదార్థాలు, పరిమాణం, ధర, ప్రత్యేక ఆహార వాదనలు వంటి వివరాలు వాస్తవానికి అనుగుణంగా ఉండాలి. యాప్లో ఇచ్చిన వివరాలకు సరిపడే ఆహారాన్ని పంపాల్సిన బాధ్యత కూడా విక్రేతకు ఉంటుంది.
3. ఫుడ్ డెలివరీ ప్లాట్ఫామ్: యాప్లో ఆహార పదార్థాల వివరాలు చూపించే డిజిటల్ వేదికలు కూడా తమ బాధ్యతలను విస్మరించలేవు. FSSAI నిబంధనల ప్రకారం వర్తించే సమాచారాన్ని సంబంధిత ఫుడ్ బిజినెస్ ఆపరేటర్ల నుంచి సేకరించి తమ ప్లాట్ఫామ్లో అందించాల్సిన బాధ్యత ఈ-కామర్స్ ఫుడ్ బిజినెస్ ఆపరేటర్లపై ఉంది.
అంటే తప్పు సమాచారం ఇచ్చిన సంస్థ మాత్రమే కాకుండా, దాన్ని సరిచూసుకోకుండా వినియోగదారులకు చూపించిన ఇతర సంబంధిత సంస్థల పాత్రను కూడా పరిస్థితిని బట్టి పరిశీలించవచ్చు.
FSSAI నిబంధనలు ఏం చెబుతున్నాయి?
భారతదేశంలో ఆహార భద్రత, నాణ్యతకు సంబంధించిన నిబంధనలను Food Safety and Standards Authority of India (FSSAI) పర్యవేక్షిస్తుంది. Food Safety and Standards (Labelling and Display) Regulations, 2020 ప్రకారం నిర్దిష్ట అర్హత కలిగిన ఫుడ్ సర్వీస్ సంస్థలు తమ మెనూలో ఆహారంలోని క్యాలరీల వివరాలు, అలర్జీ కలిగించే పదార్థాలు, వెజిటేరియన్ లేదా నాన్వెజిటేరియన్ గుర్తులను చూపించాలి.
ప్రత్యేకంగా సెంట్రల్ లైసెన్స్ కలిగిన లేదా పది లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అవుట్లెట్లు ఉన్న ఫుడ్ సర్వీస్ సంస్థలకు కొన్ని వివరాల ప్రదర్శన తప్పనిసరి. వర్తించే చోట ఈ సమాచారాన్ని ఆన్లైన్లో ఆహార పదార్థాలు చూపించే ప్లాట్ఫామ్లలోనూ అందించాల్సి ఉంటుంది. పోషక సమాచారం, ఆర్గానిక్ పదార్థాల గురించి చేసిన వాదనలకు సంబంధించిన వివరాలను కూడా నిబంధనల ప్రకారం అందించాలి. FSSAI+1
FSSAI 2024 నవంబర్లో ఈ-కామర్స్ ఫుడ్ బిజినెస్ ఆపరేటర్లతో సమావేశమై ఆన్లైన్లో ఆధారంలేని ఆహార వాదనలు చేయవద్దని సూచించింది. చెల్లుబాటు అయ్యే FSSAI లైసెన్స్ లేదా రిజిస్ట్రేషన్ లేకుండా ఫుడ్ బిజినెస్ ఆపరేటర్లు ఈ-కామర్స్ ప్లాట్ఫామ్లలో కార్యకలాపాలు నిర్వహించకూడదని కూడా స్పష్టం చేసింది. వినియోగదారుల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటంలో ఆన్లైన్ వేదికలకు కీలక పాత్ర ఉందని పేర్కొంది.
ప్యాకెట్పై ఉన్న సమాచారం, యాప్లో ఉన్న వివరాలు వేర్వేరుగా ఉంటే?
ఇది ముఖ్యంగా ప్యాకేజ్డ్ ఫుడ్ కొనుగోళ్లలో గమనించాల్సిన అంశం. ఉదాహరణకు, ఒక స్నాక్ ప్యాకెట్లో చక్కెర లేదని యాప్లో చూపిస్తే, కానీ ప్యాకెట్పై చక్కెర ఉన్నట్లు పేర్కొంటే వినియోగదారుడు ఆ సమాచారాన్ని ప్రశ్నించవచ్చు. అలాగే యాప్లో ఒక పదార్థం ఉందని చెప్పి, ప్యాకెట్పై అది లేకపోవడం లేదా అలర్జీ కలిగించే పదార్థాల వివరాలు సరిపోకపోవడం కూడా తీవ్రమైన విషయం.
FSSAI 2024 డిసెంబర్ 3న ఈ-కామర్స్ ఫుడ్ బిజినెస్ ఆపరేటర్లకు జారీ చేసిన సూచనల్లో ఆన్లైన్లో చూపించే ఉత్పత్తి వాదనలు, భౌతిక ప్యాకేజింగ్పై ఉన్న సమాచారంతో సరిపోవాలని స్పష్టం చేసినట్లు తాజా నివేదిక పేర్కొంది. ఆన్లైన్ ప్లాట్ఫామ్లు లేబులింగ్, డిస్ప్లే నిబంధనల అమలును పర్యవేక్షించే వ్యవస్థలను కలిగి ఉండాలని కూడా సూచించింది.
ఇక్కడ వినియోగదారులు ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. ప్యాకేజింగ్పై తయారీదారు ఇచ్చిన వివరాలే ఉత్పత్తికి సంబంధించిన కీలక సమాచారం. యాప్లో పాత ఫోటో లేదా పాత పదార్థాల జాబితా కనిపిస్తే, ఆ తేడాను సంబంధిత విక్రేతకు, ప్లాట్ఫామ్కు తెలియజేయాలి.
తప్పుడు ప్రకటనలపై వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం
Consumer Protection Act, 2019 ప్రకారం ఒక వస్తువు లేదా సేవ స్వభావం, నాణ్యత, పరిమాణం గురించి తప్పుడు వివరణ ఇవ్వడం లేదా వినియోగదారుడిని తప్పుదారి పట్టించే హామీలు ఇవ్వడం మిస్లీడింగ్ అడ్వర్టైజ్మెంట్ పరిధిలోకి రావచ్చు. ముఖ్యమైన సమాచారాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా దాచిపెట్టడం కూడా సమస్యగా పరిగణించబడుతుంది.
ఈ చట్టం కింద ఏర్పాటైన Central Consumer Protection Authority (CCPA) వినియోగదారుల హక్కుల ఉల్లంఘనలు, అన్యాయ వ్యాపార పద్ధతులు, తప్పుడు లేదా తప్పుదారి పట్టించే ప్రకటనలపై చర్యలు తీసుకునే అధికారాన్ని కలిగి ఉంది. అయితే ప్రతి ఫిర్యాదులో ఎవరు బాధ్యులు, ఏ నిబంధన వర్తిస్తుంది అనేది కేసు వివరాల ఆధారంగా నిర్ణయించబడుతుంది.
అలాగే ఈ-కామర్స్ నిబంధనలు ఆన్లైన్ వాణిజ్యంలో పారదర్శకత, వినియోగదారుల ఫిర్యాదుల పరిష్కారం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తాయి. 2026లో ప్రకటించిన సవరణలు 2027 జనవరి 1 నుంచి అమల్లోకి రావాల్సి ఉన్నందున, వాటిని ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న నిబంధనలుగా భావించకూడదు.
ఫుడ్ ఆర్డర్లో మోసపోకుండా ఉండాలంటే ఈ జాగ్రత్తలు తీసుకోండి
ఆన్లైన్లో ఆహారం లేదా ప్యాకేజ్డ్ ఫుడ్ కొనుగోలు చేసేటప్పుడు కొన్ని చిన్న జాగ్రత్తలు పాటిస్తే సమస్యలను ముందుగానే గుర్తించవచ్చు.
- వివరాలు చదవండి: ఫోటో చూసి మాత్రమే ఆర్డర్ చేయకుండా ఉత్పత్తి పేరు, పరిమాణం, పదార్థాలు, ధర వంటి వివరాలను పరిశీలించండి.
- అలర్జీ సమాచారం చూడండి: పాలు, గుడ్లు, గ్లూటెన్, వేరుశెనగ వంటి పదార్థాల వల్ల అలర్జీ ఉంటే సంబంధిత సమాచారం తప్పనిసరిగా పరిశీలించండి.
- వెజ్–నాన్వెజ్ గుర్తు చూడండి: ఆహారం ఏ రకానికి చెందిందో స్పష్టంగా నిర్ధారించుకోండి.
- FSSAI వివరాలు పరిశీలించండి: ప్యాకేజ్డ్ ఫుడ్పై లైసెన్స్ లేదా రిజిస్ట్రేషన్ వివరాలను గమనించండి.
- ప్యాకెట్ను తనిఖీ చేయండి: డెలివరీ వచ్చిన వెంటనే ప్యాకెట్ సీల్, గడువు తేదీ, పదార్థాల జాబితా, నిల్వ సూచనలు చూడండి.
- స్క్రీన్షాట్లు భద్రపరచండి: ఆర్డర్ సమయంలో యాప్లో కనిపించిన ఫోటో, ధర, ఉత్పత్తి వివరాలను స్క్రీన్షాట్గా ఉంచుకోండి.
- అనుమానం ఉంటే తినకండి: అలర్జీ పదార్థాల వివరాలు సరిపోకపోతే లేదా ఆహారం పాడైందని అనిపిస్తే తినకుండా ఫిర్యాదు చేయండి.
సమస్య వస్తే ఎక్కడ ఫిర్యాదు చేయాలి?
ఆన్లైన్లో చూపించిన ఆహార పదార్థం కాకుండా వేరే ఉత్పత్తి వచ్చినా, ప్యాకేజింగ్ వివరాలు తప్పుగా ఉన్నా, నాణ్యత లేదా భద్రతపై అనుమానం ఉన్నా ముందుగా సంబంధిత యాప్లో ఫిర్యాదు నమోదు చేయాలి. ఆర్డర్ ఐడీ, చెల్లింపు రసీదు, యాప్లో చూపించిన వివరాలు, ప్యాకెట్ ఫోటోలు వంటి ఆధారాలను జతచేయాలి. అవసరమైతే రీఫండ్ లేదా రీప్లేస్మెంట్ కోరవచ్చు.
సమస్య పరిష్కారం కాకపోతే National Consumer Helpline (NCH) ద్వారా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. ఇందుకోసం 1915 నంబర్కు కాల్ చేయవచ్చు లేదా అధికారిక వెబ్సైట్ consumerhelpline.gov.in ద్వారా వివరాలు నమోదు చేయవచ్చు. వ్యక్తిగత వినియోగదారుల ఫిర్యాదులను NCH ద్వారా నమోదు చేయాలని CCPA కూడా సూచిస్తోంది.
ఆహార భద్రత, ప్యాకేజ్డ్ ఫుడ్, రెస్టారెంట్ లేదా ఆన్లైన్ ఫుడ్ డెలివరీ సేవలకు సంబంధించిన ఫిర్యాదులను FSSAI Food Safety Connect పోర్టల్ ద్వారా కూడా నమోదు చేయవచ్చు. ఈ పోర్టల్లో ప్యాకేజ్డ్ ఫుడ్, ఫుడ్ ప్రాంగణాలు, ఆన్లైన్ అగ్రిగేటర్లు, ఫుడ్ డెలివరీ ప్లాట్ఫామ్లకు సంబంధించిన సమస్యలను తెలియజేసే అవకాశం ఉంది.
వినియోగదారుల నమ్మకమే ఆన్లైన్ ఫుడ్ వ్యాపారానికి బలం
ఆన్లైన్ ఫుడ్ డెలివరీ సేవలు ప్రజలకు సౌకర్యాన్ని అందిస్తున్నప్పటికీ, వాటిపై నమ్మకం నిలవాలంటే ఉత్పత్తి వివరాల్లో పారదర్శకత చాలా అవసరం. యాప్లో చూపించే ఫోటోలు, పదార్థాల సమాచారం, ధరలు, పోషక విలువలు వాస్తవానికి అనుగుణంగా ఉండాలి. తయారీదారులు సరైన లేబులింగ్ చేయాలి. రెస్టారెంట్లు, విక్రేతలు తమ ఉత్పత్తుల వివరాలను సరిగ్గా ఇవ్వాలి. ఫుడ్ డెలివరీ ప్లాట్ఫామ్లు కూడా సంబంధిత సమాచారాన్ని తనిఖీ చేసి, తప్పులు కనిపిస్తే సరిచేసే వ్యవస్థలను కలిగి ఉండాలి.
వినియోగదారులు కూడా ఆర్డర్ చేసే ముందు వివరాలు చదవడం, డెలివరీ వచ్చిన తర్వాత ప్యాకెట్ను పరిశీలించడం, సమస్య ఎదురైతే ఆధారాలతో ఫిర్యాదు చేయడం అలవాటు చేసుకోవాలి. ముఖ్యంగా ఆహార అలర్జీలు ఉన్నవారు లేదా ప్రత్యేక ఆహార నియమాలు పాటించేవారు ఆన్లైన్లో కనిపించే సమాచారాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి.
చివరిగా చెప్పాలంటే.. ఆన్లైన్లో కనిపించే ఫోటో ఆకర్షణీయంగా ఉందని వెంటనే ఆర్డర్ చేయకండి. మీరు చెల్లిస్తున్న డబ్బుకు సరైన ఉత్పత్తి వస్తుందా? దాని వివరాలు నిజమేనా? అనే విషయాలను కూడా నిర్ధారించుకోండి. వినియోగదారుల హక్కులను కాపాడటంలో వ్యాపార సంస్థలతో పాటు వినియోగదారుల అవగాహన కూడా కీలకం.
