DNEWS ప్రస్తుత జీవనశైలిలో నిద్రలేమి సమస్య చాలామందిని వేధిస్తోంది. ఉద్యోగ ఒత్తిడి, మొబైల్‌ ఫోన్ల వినియోగం, రాత్రి వేళల్లో ఎక్కువసేపు మేల్కొని ఉండటం, కుటుంబ సమస్యలు, ఆందోళన.. ఇలా అనేక కారణాలతో చాలామందికి సరైన నిద్ర కరువవుతోంది. పడుకున్న తర్వాత కూడా గంటల తరబడి నిద్ర పట్టకపోవడం, చిన్న శబ్దానికే మెలకువ రావడం, ఉదయం లేవగానే అలసటగా అనిపించడం వంటి సమస్యలు ఎదురవుతున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో నిద్రకు సహాయపడుతుందంటూ మార్కెట్‌లో అందుబాటులోకి వచ్చిన పరికరాల్లో ఒకటి వైట్ నాయిస్ మెషిన్‌ (White Noise Machine).
మీరు పంపిన చిత్రంలో కనిపిస్తున్న పరికరం కూడా ఇదే తరహాకు చెందినది. ఇది తెల్లని శబ్దాన్ని (White Noise) ఉత్పత్తి చేస్తుంది. కొన్ని మోడళ్లలో ప్రకృతి ధ్వనులు, వర్షం శబ్దం, సముద్రపు అలలు, గాలి శబ్దం, సంగీతం వంటి ఆడియో ఎంపికలు కూడా ఉంటాయి. అయితే ఈ పరికరాన్ని ఉపయోగిస్తే నిద్రలేమి సమస్య పూర్తిగా తగ్గిపోతుందా? దీని వెనుక ఉన్న సైన్స్‌ ఏమిటి? ఎవరికి ఉపయోగపడుతుంది? ఎలాంటి జాగ్రత్తలు పాటించాలి? ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
అసలు వైట్ నాయిస్ అంటే ఏమిటి?
వైట్ నాయిస్ అనేది ఒక నిర్దిష్టమైన శబ్దం కాదు. మనకు వినిపించే వివిధ ఫ్రీక్వెన్సీల ధ్వనులు కలిసినప్పుడు ఏర్పడే స్థిరమైన శబ్దాన్ని వైట్ నాయిస్ అంటారు. రేడియోలో సరైన ఛానల్‌ ట్యూన్‌ కానప్పుడు వినిపించే శబ్దం, ఫ్యాన్‌ తిరిగేటప్పుడు వచ్చే ఒకే తరహా ధ్వని, వర్షం పడుతున్నప్పుడు వినిపించే నిరంతర శబ్దం.. ఇవి కొంతవరకు దీనిని అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి.
వైట్ నాయిస్ మెషిన్‌ ఈ తరహా ధ్వనిని నిరంతరంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దీని ప్రధాన ఉద్దేశం చుట్టుపక్కల నుంచి వచ్చే ఆకస్మిక శబ్దాలను పూర్తిగా తొలగించడం కాదు. వాటి తీవ్రతను మనకు తక్కువగా అనిపించేలా చేయడం. ఉదాహరణకు రాత్రి సమయంలో వాహనాల హారన్లు, బయట మాట్లాడుకునే వ్యక్తుల మాటలు, కుక్కల అరుపులు లేదా ఇతర ఆకస్మిక శబ్దాలు నిద్రకు అంతరాయం కలిగించవచ్చు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఒక స్థిరమైన నేపథ్య ధ్వని ఆ ఆకస్మిక శబ్దాల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
ఈ డివైజ్‌ ఎలా పనిచేస్తుంది?
వైట్ నాయిస్ మెషిన్‌లో చిన్న స్పీకర్‌, సౌండ్‌ జనరేషన్‌ వ్యవస్థ ఉంటాయి. పరికరాన్ని ఆన్‌ చేసినప్పుడు ముందుగా ఎంపిక చేసిన ధ్వనిని స్పీకర్‌ ద్వారా విడుదల చేస్తుంది. కొన్ని పరికరాల్లో టచ్‌ కంట్రోల్స్‌, వాల్యూమ్‌ నియంత్రణ, టైమర్‌, లైట్‌ సెట్టింగ్స్‌ వంటి ఫీచర్లు కూడా ఉంటాయి. మరికొన్ని మోడళ్లను మొబైల్‌ యాప్‌ లేదా బ్లూటూత్‌ ద్వారా నియంత్రించే సదుపాయం ఉంటుంది.
ఈ పరికరాన్ని బెడ్‌రూమ్‌లో ఉంచి తక్కువ వాల్యూమ్‌లో ఆన్‌ చేస్తే గదిలో ఒక స్థిరమైన నేపథ్య శబ్దం వినిపిస్తుంది. దాంతో బయట నుంచి వచ్చే చిన్న చిన్న శబ్దాలపై మన దృష్టి తగ్గవచ్చు. ముఖ్యంగా నిశ్శబ్ద వాతావరణంలో చిన్న శబ్దాలకే మెలకువ వచ్చే వ్యక్తులకు ఇది కొంత ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది.
అయితే ఈ పరికరం మెదడును నేరుగా నిద్రలోకి పంపదు. నిద్రకు అవసరమైన హార్మోన్లను ఉత్పత్తి చేస్తుందని లేదా నాడీ వ్యవస్థను చికిత్స చేసే వైద్య పరికరమని భావించకూడదు. ఇది ప్రధానంగా శబ్ద వాతావరణాన్ని మార్చే ఒక సహాయక పరికరం మాత్రమే.
నిద్రలేమి సమస్య తగ్గుతుందా?
ఇక్కడే అసలు విషయం ఉంది. వైట్ నాయిస్ మెషిన్‌ అందరికీ ఒకే విధంగా పనిచేస్తుందని చెప్పడానికి సరిపడా శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవు. 2021లో ప్రచురితమైన ఒక సిస్టమాటిక్‌ రివ్యూలో నిరంతర వైట్ నాయిస్ నిద్రపై చూపే ప్రభావాన్ని పరిశీలించారు. మొత్తం 38 అధ్యయనాలను సమీక్షించిన పరిశోధకులు.. కొన్ని అధ్యయనాల్లో నిద్రకు ప్రయోజనం కనిపించగా, మరికొన్నింటిలో నిద్రకు అంతరాయం కలిగినట్లు గుర్తించారు. అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాల నాణ్యత చాలా తక్కువ స్థాయిలో ఉందని కూడా పేర్కొన్నారు.
దీని అర్థం ఈ పరికరం పనిచేయదని కాదు. అలాగే ప్రతి ఒక్కరికీ నిద్రలేమిని తగ్గిస్తుందని కూడా కాదు. ముఖ్యంగా బయట శబ్దాల వల్ల నిద్రకు అంతరాయం కలిగే వ్యక్తులకు ఇది సహాయకరంగా ఉండవచ్చు. కానీ ఆందోళన, డిప్రెషన్‌, దీర్ఘకాలిక నొప్పి, హార్మోన్ల సమస్యలు, స్లీప్‌ అప్నియా వంటి ఇతర కారణాలతో నిద్ర పట్టకపోతే కేవలం వైట్ నాయిస్ ఉపయోగించడం ద్వారా సమస్య పరిష్కారం కాదు.
ఎవరికి ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది?
1. శబ్దం ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతాల్లో నివసించేవారికి: ప్రధాన రహదారులు, రైల్వే స్టేషన్లు, మార్కెట్లు లేదా రద్దీ ప్రాంతాల సమీపంలో నివసించేవారికి బయట శబ్దాలు నిద్రకు ఆటంకం కలిగించవచ్చు. అలాంటి సందర్భాల్లో వైట్ నాయిస్ కొంత ఉపశమనం ఇవ్వవచ్చు.
2. చిన్న శబ్దాలకే మెలకువ వచ్చే వారికి: కొందరు వ్యక్తులు రాత్రి సమయంలో తలుపు శబ్దం, వాహనం వెళ్లే శబ్దం లేదా ఇతర చిన్న ధ్వనులకే నిద్ర నుంచి మేల్కొంటారు. స్థిరమైన నేపథ్య ధ్వని ఈ ఆకస్మిక శబ్దాల ప్రభావాన్ని తగ్గించవచ్చు.
3. కొత్త వాతావరణంలో నిద్రపోలేని వారికి: హోటళ్లు, హాస్టళ్లు లేదా ప్రయాణ సమయంలో పరిసరాలు మారడం వల్ల నిద్ర పట్టకపోవచ్చు. అలవాటైన ధ్వనిని వినడం కొందరికి ప్రశాంతంగా అనిపించవచ్చు.
4. ప్రశాంతమైన నేపథ్య ధ్వని ఇష్టపడేవారికి: కొంతమందికి పూర్తి నిశ్శబ్దం కంటే మృదువైన వర్షం, గాలి లేదా ఫ్యాన్‌ శబ్దం వినిపిస్తుంటే సౌకర్యంగా ఉంటుంది. అలాంటి వారికి ఈ పరికరం ఉపయోగపడవచ్చు.
వైట్ నాయిస్‌తో పాటు ఇతర శబ్దాలూ ఉంటాయా?
మార్కెట్‌లో లభించే కొన్ని సౌండ్‌ మెషిన్లలో వైట్ నాయిస్‌తో పాటు ఇతర ఆడియో ఎంపికలు కూడా ఉంటాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి:
- పింక్ నాయిస్: వైట్ నాయిస్‌తో పోలిస్తే తక్కువ ఫ్రీక్వెన్సీలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఉండే ధ్వని. కొందరికి ఇది మృదువుగా అనిపిస్తుంది.
- బ్రౌన్ నాయిస్: మరింత లోతైన, బాస్‌ ధ్వని ఎక్కువగా ఉండే నేపథ్య శబ్దం.
- నేచర్‌ సౌండ్స్‌: వర్షం, సముద్రపు అలలు, అడవిలో పక్షుల కిలకిలలు, గాలి వంటి ధ్వనులు.
- సాఫ్ట్ మ్యూజిక్‌: నెమ్మదిగా వినిపించే సంగీతం లేదా ప్రశాంతమైన మెలోడీలు.
వీటిలో ఏది మంచిదనే దానికి అందరికీ వర్తించే ఒకే సమాధానం లేదు. ఒకరికి వర్షం శబ్దం నచ్చితే మరొకరికి ఫ్యాన్‌ శబ్దం సౌకర్యంగా అనిపించవచ్చు. మీకు ఏ ధ్వని వల్ల అసౌకర్యం కలగకుండా ఉంటుందో దానిని ఎంచుకోవడం ముఖ్యం.
ఎక్కువ వాల్యూమ్‌లో వాడితే ప్రమాదమే!
ఈ పరికరం ఉపయోగకరంగా ఉండొచ్చని చెప్పి రాత్రంతా ఎక్కువ శబ్దంతో వినడం మంచిది కాదు. నిరంతరం అధిక శబ్దానికి గురైతే వినికిడి ఆరోగ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా చిన్నపిల్లలు, శిశువుల విషయంలో మరింత జాగ్రత్త అవసరం.
అమెరికన్‌ అకాడమీ ఆఫ్‌ పీడియాట్రిక్స్‌ (AAP) 2023లో ప్రచురించిన నివేదికలో శిశువుల నిద్ర కోసం ఉపయోగించే సౌండ్‌ మెషిన్లపై కొన్ని ఆందోళనలు వ్యక్తం చేసింది. పరిశీలించిన 14 పరికరాల్లో కొన్ని గరిష్ఠ వాల్యూమ్‌ వద్ద అధిక శబ్దాన్ని ఉత్పత్తి చేసినట్లు పేర్కొంది. అందువల్ల శిశువుల దగ్గర పరికరాన్ని వీలైనంత దూరంగా ఉంచాలని, వాల్యూమ్‌ను కనిష్ఠ స్థాయిలో ఉంచాలని, అవసరమైనంత సమయం మాత్రమే ఉపయోగించాలని సూచించింది.
వైట్ నాయిస్ మెషిన్‌ వాడేటప్పుడు ఈ జాగ్రత్తలు పాటించండి:
- పరికరాన్ని తల దగ్గర కాకుండా కొంత దూరంలో ఉంచండి.
- గదిలో వినిపించేంత తక్కువ వాల్యూమ్‌తోనే ఉపయోగించండి.
- అవసరమైతే టైమర్‌ సెట్‌ చేసి కొంత సమయం తర్వాత ఆఫ్‌ అయ్యేలా చూడండి.
- ఇయర్‌ఫోన్స్‌ లేదా ఇయర్‌బడ్‌లు పెట్టుకుని రాత్రంతా శబ్దం వినడం అలవాటు చేసుకోకండి.
- శబ్దం వల్ల తలనొప్పి, చెవుల్లో మోగడం లేదా అసౌకర్యం కలిగితే వాడటం ఆపండి.
- చిన్నపిల్లల మంచం లేదా ఊయల పక్కనే పరికరాన్ని పెట్టకండి.
నిద్రలేమికి అసలు చికిత్స ఏమిటి?
వైట్ నాయిస్ మెషిన్‌ నిద్రకు సహాయపడే ఒక సాధనం మాత్రమే. దీర్ఘకాలిక నిద్రలేమికి ఇది వైద్య చికిత్సకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. అమెరికన్‌ అకాడమీ ఆఫ్‌ స్లీప్‌ మెడిసిన్‌ మార్గదర్శకాల ప్రకారం, పెద్దల్లో దీర్ఘకాలిక నిద్రలేమికి కాగ్నిటివ్‌ బిహేవియరల్‌ థెరపీ ఫర్‌ ఇన్‌సోమ్నియా (CBT-I) ప్రధాన చికిత్సా విధానంగా సిఫార్సు చేయబడింది.
CBT-Iలో నిద్రకు సంబంధించిన అలవాట్లు, ఆలోచనలు, ప్రవర్తనలను మెరుగుపరిచే పద్ధతులు ఉంటాయి. నిద్రపోయే సమయాన్ని క్రమబద్ధీకరించడం, నిద్రకు ఆటంకం కలిగించే అలవాట్లను మార్చడం, విశ్రాంతి పద్ధతులను నేర్చుకోవడం ఇందులో భాగం.
అదే సమయంలో ప్రతిరోజూ ఒకే సమయానికి నిద్రపోవడం, ఉదయం ఒకే సమయానికి నిద్రలేవడం, సాయంత్రం తర్వాత కాఫీ లేదా కెఫీన్‌ పానీయాలను తగ్గించడం, పడుకునే ముందు మొబైల్‌ వినియోగాన్ని తగ్గించడం, గదిలో చీకటి మరియు అనుకూలమైన ఉష్ణోగ్రత ఉండేలా చూసుకోవడం కూడా సహాయపడతాయి. అయితే దీర్ఘకాలిక నిద్రలేమి ఉన్నవారు కేవలం ఈ అలవాట్లతోనే సమస్య పరిష్కారమవుతుందని భావించకూడదు.
ఎప్పుడు వైద్యుడిని సంప్రదించాలి?
వారానికి పలుమార్లు నిద్ర పట్టకపోవడం, పగటిపూట తీవ్రమైన అలసట, ఏకాగ్రత లోపించడం, పనితీరు తగ్గడం వంటి సమస్యలు కొనసాగితే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. నిద్రలో బిగ్గరగా గురక పెట్టడం, శ్వాస ఆగినట్లు అనిపించడం, ఉక్కిరిబిక్కిరై మేల్కొనడం వంటి లక్షణాలు ఉంటే స్లీప్‌ అప్నియా వంటి సమస్యల కోసం పరీక్షలు అవసరం కావచ్చు.
నిద్ర మాత్రలు లేదా ఇతర మందులను వైద్యుల సలహా లేకుండా వాడకూడదు. అలాగే వైట్ నాయిస్ వాడుతున్నామని వైద్య చికిత్సను వాయిదా వేయకూడదు.
చివరిగా చెప్పాలంటే..
వైట్ నాయిస్ మెషిన్‌ నిద్రలేమికి అద్భుతమైన పరిష్కారం కాదు. బయట శబ్దాల వల్ల నిద్రకు అంతరాయం కలిగే కొంతమందికి ఇది ఉపయోగపడవచ్చు. మరికొందరికి ఎలాంటి ప్రయోజనం లేకపోవచ్చు. ఇంకొందరికి నిరంతర శబ్దం నిద్రను మరింత ఇబ్బంది పెట్టవచ్చు. కాబట్టి కొనుగోలు చేసే ముందు దాని వాల్యూమ్‌ నియంత్రణ, టైమర్‌, సౌండ్‌ ఎంపికలు, వినియోగ సౌలభ్యం వంటి అంశాలను పరిశీలించాలి. ముఖ్యంగా నిద్రలేమి సమస్య ఎక్కువకాలం కొనసాగితే గ్యాడ్జెట్‌పై ఆధారపడకుండా అసలు కారణాన్ని గుర్తించి సరైన చికిత్స తీసుకోవడమే ఉత్తమం.