DNews: ప్రముఖ చిట్‌ఫండ్ సంస్థ మార్గదర్శి చిట్‌ఫండ్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్‌కు తెలంగాణ హైకోర్టులో ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. విద్యుత్ వినియోగానికి సంబంధించి దక్షిణ తెలంగాణ విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థ (TGSPDCL) విధించిన రూ.81.12 లక్షల క్రాస్ సబ్సిడీ సర్‌చార్జీని సవాలు చేస్తూ మార్గదర్శి దాఖలు చేసిన రిట్ పిటిషన్‌ను హైకోర్టు కొట్టివేసింది. విద్యుత్ కొనుగోలుకు సంబంధించి గతంలో జారీ చేసిన ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు మాత్రమే సర్‌చార్జీ మినహాయింపునకు అవసరమైన ప్రత్యేక అనుమతిగా పరిగణించలేమని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది.
పదేళ్ల విద్యుత్ వినియోగానికి సంబంధించిన వివాదం
మార్గదర్శి చిట్‌ఫండ్ సంస్థ 2005-06 నుంచి 2014-15 ఆర్థిక సంవత్సరాల మధ్య ప్రైవేట్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి సంస్థ నుంచి విద్యుత్‌ను కొనుగోలు చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో క్రాస్ సబ్సిడీ సర్‌చార్జీ చెల్లించాల్సి ఉంటుందని TGSPDCL అభిప్రాయపడింది.
ఈ మేరకు 2025 జనవరి 31న మార్గదర్శికి డిమాండ్ నోటీసు జారీ చేసింది. మొత్తం రూ.81,12,110 చెల్లించాలని అందులో పేర్కొంది. అనంతరం 2025 జూన్ 18న సంబంధిత అధికారులు ఈ డిమాండ్‌ను సమర్థిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు. దీంతో ఆ నిర్ణయాన్ని సవాలు చేస్తూ మార్గదర్శి తెలంగాణ హైకోర్టును ఆశ్రయించింది.
మార్గదర్శి వాదన ఏమిటంటే?
మార్గదర్శి తరఫున సీనియర్ న్యాయవాది కె. గోపాల్ చౌదరి వాదనలు వినిపించారు. సంస్థ సుధా ఆగ్రో అండ్ కెమికల్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్ నుంచి విద్యుత్ కొనుగోలు చేసిందని కోర్టుకు వివరించారు. అప్పట్లో అమల్లో ఉన్న నిబంధనల ప్రకారం పునరుత్పాదకేతర విద్యుత్ ఉత్పత్తి సంస్థలకు మూడో పక్షాలకు విద్యుత్ విక్రయించే అవకాశం కల్పించారని వాదించారు.
1997, 1998లో జారీ చేసిన ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు, 2005లో తీసుకొచ్చిన విద్యుత్ చట్టానికి సంబంధించిన నిబంధనల ఆధారంగా క్రాస్ సబ్సిడీ సర్‌చార్జీ నుంచి మినహాయింపు లభిస్తుందని మార్గదర్శి తరఫు న్యాయవాది పేర్కొన్నారు. అందువల్ల డిస్కం విధించిన అదనపు ఛార్జీ చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదని వాదించారు.
డిస్కం తరఫున కీలక అభ్యంతరం
మార్గదర్శి వాదనలను విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థ తరఫు న్యాయవాదులు వ్యతిరేకించారు. 1997, 1998లో జారీ చేసిన ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు పునరుత్పాదకేతర విద్యుత్ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడానికి మాత్రమే ఉద్దేశించినవని వివరించారు. వాటిని క్రాస్ సబ్సిడీ సర్‌చార్జీ మినహాయింపునకు అవసరమైన ప్రత్యేక ప్రభుత్వ అనుమతిగా పరిగణించలేమని వాదించారు.
విద్యుత్ సరఫరా చట్టం, 1948లోని సెక్షన్ 43-A(1)(c) ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుంచి నిర్దిష్ట అనుమతి ఉండాలని డిస్కం తరఫు న్యాయవాదులు స్పష్టం చేశారు. అలాంటి అనుమతి ఉన్నట్లు మార్గదర్శి ఆధారాలు సమర్పించలేదని కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లారు.
హైకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు
ఈ కేసును విచారించిన జస్టిస్ నాగేష్ భీమపాక వాదనలను పరిశీలించారు. సాధారణంగా విద్యుత్ ఉత్పత్తి సంస్థలకు మూడో పక్షాలకు విద్యుత్ విక్రయించేందుకు ఇచ్చిన అనుమతులు, క్రాస్ సబ్సిడీ సర్‌చార్జీ నుంచి మినహాయింపు పొందేందుకు అవసరమైన ప్రత్యేక అనుమతితో సమానం కావని న్యాయస్థానం అభిప్రాయపడింది.
సెక్షన్ 43-A(1)(c) కింద రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుంచి అవసరమైన నిర్దిష్ట అనుమతి పొందినట్లు మార్గదర్శి నిరూపించలేకపోయిందని కోర్టు పేర్కొంది. సంబంధిత అధికారుల ముందు కానీ, హైకోర్టు విచారణ సమయంలో కానీ ఆ అనుమతికి సంబంధించిన ఆధారాలను సంస్థ సమర్పించలేదని గుర్తించింది.
మినహాయింపు కోరుతున్న విద్యుత్ వినియోగదారుడు, తన విద్యుత్ ఉత్పత్తి సంస్థకు చట్టప్రకారం అవసరమైన అనుమతి ఉందని నిరూపించాల్సిన బాధ్యత కలిగి ఉంటాడని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది. కేవలం పాత ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులను ఆధారంగా చూపించడం సరిపోదని పేర్కొంది.
రూ.81.12 లక్షల డిమాండ్‌పై ప్రభావం
మార్గదర్శి దాఖలు చేసిన రిట్ పిటిషన్‌ను హైకోర్టు కొట్టివేయడంతో TGSPDCL జారీ చేసిన రూ.81.12 లక్షల డిమాండ్‌కు సంబంధించిన ఉత్తర్వులు కొనసాగనున్నాయి. 2005-06 నుంచి 2014-15 వరకు పది ఆర్థిక సంవత్సరాలకు సంబంధించిన క్రాస్ సబ్సిడీ సర్‌చార్జీ వివాదంలో మార్గదర్శికి కోర్టు నుంచి ఊరట లభించలేదు.
క్రాస్ సబ్సిడీ సర్‌చార్జీ అంటే ఏమిటి?
విద్యుత్ రంగంలో క్రాస్ సబ్సిడీ సర్‌చార్జీ అనేది ఒక ప్రత్యేకమైన ఛార్జీ. సాధారణంగా విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థల నెట్‌వర్క్‌ను ఉపయోగించకుండా, ప్రైవేట్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి సంస్థల నుంచి నేరుగా విద్యుత్ కొనుగోలు చేసే కొన్ని వినియోగదారులకు ఈ ఛార్జీ వర్తించవచ్చు.
విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలు వివిధ వర్గాల వినియోగదారులకు వేర్వేరు టారిఫ్‌లను అమలు చేస్తాయి. కొన్ని వర్గాలకు తక్కువ ధరకు విద్యుత్ అందించేందుకు ఇతర వర్గాల నుంచి వచ్చే ఆదాయం కూడా ఉపయోగపడుతుంది. నేరుగా ప్రైవేట్ సంస్థల నుంచి విద్యుత్ కొనుగోలు చేసే వినియోగదారుల వల్ల ఈ వ్యవస్థపై పడే ప్రభావాన్ని సమతుల్యం చేసేందుకు క్రాస్ సబ్సిడీ సర్‌చార్జీ విధిస్తారు.
ఈ కేసులో ప్రధానంగా చర్చకు వచ్చిన అంశం మార్గదర్శి విద్యుత్ కొనుగోలు చేసిన విధానం మాత్రమే కాకుండా, సర్‌చార్జీ మినహాయింపు పొందేందుకు చట్టం కోరుతున్న ప్రత్యేక ప్రభుత్వ అనుమతి ఉందా లేదా అన్నది. ఆ అనుమతిని నిరూపించలేకపోవడంతో హైకోర్టు పిటిషన్‌ను కొట్టివేసింది.
మొత్తంగా, ఈ తీర్పు పాత విద్యుత్ కొనుగోలు ఒప్పందాలు, ప్రైవేట్ విద్యుత్ సరఫరా, క్రాస్ సబ్సిడీ సర్‌చార్జీ మినహాయింపులకు సంబంధించి చట్టపరమైన అనుమతుల ప్రాధాన్యతను మరోసారి స్పష్టం చేసింది.