పుదీనా ఆకులు వంటకాలకు మంచి సువాసనతో పాటు ప్రత్యేకమైన రుచిని అందిస్తాయి. పుదీనా పచ్చడి, బిర్యానీ, పులావ్, రాయితా ఇలా ఎన్నో వంటకాల్లో వీటిని ఉపయోగిస్తుంటాం. అయితే మార్కెట్ నుంచి తెచ్చిన పుదీనా కొద్దిరోజులకే వాడిపోతుంది. ప్రతిసారీ కొనుగోలు చేయడం కంటే ఇంట్లోనే ఒక చిన్న కుండీలో పుదీనా మొక్కను పెంచుకుంటే అవసరమైనప్పుడు తాజాగా కోసుకోవచ్చు. దీనికి ప్రత్యేకమైన గార్డెన్ కూడా అవసరం లేదు. బాల్కనీ, కిటికీ పక్కన లేదా టెర్రస్‌పై చిన్న స్థలం ఉంటే సరిపోతుంది.
1. ఆరోగ్యంగా ఉన్న పుదీనా కొమ్మను ఎంచుకోండి
ముందుగా మార్కెట్ నుంచి తెచ్చిన పుదీనా కట్టలో పచ్చగా, తాజాగా ఉన్న కొమ్మను ఎంపిక చేసుకోవాలి. కనీసం 4 నుంచి 6 అంగుళాల పొడవు ఉన్న కాండాన్ని తీసుకోవడం మంచిది. కాండం కింది భాగంలో ఉన్న ఆకులను తొలగించి, పైభాగంలో కొన్ని ఆకులను అలాగే ఉంచాలి. ఆకులు వాడిపోయినవి, కాండం మెత్తగా లేదా కుళ్లినట్లు ఉన్న కొమ్మలను ఎంచుకోకూడదు.
2. నీటిలో ఉంచి వేర్లు వచ్చేలా చేయండి
ఎంచుకున్న పుదీనా కొమ్మను శుభ్రమైన నీటితో నింపిన గ్లాసులో ఉంచాలి. కాండం కింది భాగం మాత్రమే నీటిలో మునిగేలా చూడాలి. ఆకులు మాత్రం నీటిలో పడకుండా జాగ్రత్తపడాలి. ఈ గ్లాసును నేరుగా ఎండ పడని, మంచి వెలుతురు ఉండే ప్రదేశంలో ఉంచాలి.
ప్రతి రెండు రోజులకు ఒకసారి నీటిని మార్చడం మంచిది. సాధారణంగా వారం నుంచి రెండు వారాల్లో కాండం కింది భాగంలో చిన్న తెల్లటి వేర్లు కనిపిస్తాయి. వేర్లు కొంత పెరిగిన తర్వాత ఆ కొమ్మను కుండీలో నాటుకోవచ్చు.
3. సరైన కుండీ, మట్టిని సిద్ధం చేయండి
పుదీనా మొక్కను నాటడానికి అడుగున నీరు బయటకు వెళ్లే రంధ్రాలు ఉన్న కుండీని ఎంచుకోవాలి. వెడల్పుగా ఉండే కుండీని ఉపయోగిస్తే మొక్క పక్కలకు విస్తరించి పెరగడానికి అవకాశం ఉంటుంది.
మట్టి, కంపోస్ట్ లేదా వర్మీకంపోస్ట్ కలిపి సారవంతమైన మిశ్రమాన్ని సిద్ధం చేసుకోవాలి. అవసరమైతే కొద్దిగా కోకోపీట్ లేదా ఇసుకను కూడా కలపవచ్చు. దీనివల్ల మట్టిలో గాలి ప్రసరణ మెరుగుపడి, అదనపు నీరు బయటకు వెళ్లడానికి సహాయపడుతుంది.
పుదీనా మొక్కకు తేమ అవసరమే అయినప్పటికీ కుండీలో నీరు నిల్వ ఉండకూడదు. ఎక్కువసేపు నీరు నిలిస్తే వేర్లు కుళ్లిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది. అందుకే మంచి డ్రైనేజీ ఉన్న కుండీని తప్పనిసరిగా ఉపయోగించాలి.
4. తగినంత సూర్యరశ్మి అందించండి
పుదీనా మొక్క ఆరోగ్యంగా పెరగడానికి తగినంత వెలుతురు అవసరం. అయితే మధ్యాహ్నం సమయంలో ఉండే తీవ్రమైన ఎండ ఆకులను వాడిపోయేలా చేయవచ్చు. అందుకే ఉదయం 3 నుంచి 4 గంటల పాటు సూర్యరశ్మి అందే ప్రదేశంలో కుండీని ఉంచడం మంచిది. మిగతా సమయంలో పాక్షిక నీడ ఉండేలా చూసుకోవాలి.
బాల్కనీ, కిటికీ పక్కన లేదా టెర్రస్‌లో కొంత నీడ ఉండే ప్రదేశం పుదీనా పెంపకానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. మరీ తక్కువ వెలుతురు ఉంటే మొక్క బలహీనంగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఆకులు రంగు మారుతున్నా, వాడిపోతున్నా మొక్కను ఉంచిన ప్రదేశాన్ని పరిశీలించాలి.
5. నీరు పోసే విషయంలో జాగ్రత్త అవసరం
పుదీనా మొక్క పెరగడానికి మట్టి ఎప్పుడూ కొద్దిగా తేమగా ఉండాలి. అయితే ప్రతిరోజూ తప్పనిసరిగా నీళ్లు పోయాల్సిన అవసరం లేదు. కుండీలోని పై మట్టి పొరను వేలితో తాకి చూడాలి. అది కొద్దిగా ఎండినప్పుడు నీరు పోయాలి.
వేసవిలో మట్టి త్వరగా ఎండిపోతుంది కాబట్టి నీటి అవసరం ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. చల్లటి వాతావరణంలో మాత్రం నీరు తక్కువగా అవసరమవుతుంది. నీళ్లు పోసినప్పుడు అదనపు నీరు కుండీ అడుగు రంధ్రాల ద్వారా బయటకు వెళ్లేలా చూసుకోవాలి. కుండీ కింద నీరు నిల్వ ఉండకుండా జాగ్రత్తపడాలి.
6. కొమ్మలను కత్తిరిస్తే మొక్క గుబురుగా పెరుగుతుంది
పుదీనా మొక్క కొంత పెరిగిన తర్వాత దాని పైభాగంలోని కొమ్మలను అప్పుడప్పుడు కత్తిరిస్తూ ఉండాలి. ఇలా చేయడం వల్ల మొక్క ఒకే దిశలో పొడవుగా పెరగకుండా పక్కల నుంచి కొత్త కొమ్మలు రావడానికి అవకాశం ఉంటుంది. ఫలితంగా మొక్క గుబురుగా పెరుగుతుంది.
అలాగే ఎండిపోయిన, పసుపు రంగులోకి మారిన ఆకులను ఎప్పటికప్పుడు తొలగించాలి. మొక్క బాగా పెరిగిన తర్వాత అవసరమైన ఆకులను శుభ్రమైన కత్తెరతో కోసుకోవచ్చు. అయితే ఒకేసారి అన్ని ఆకులను తొలగించకూడదు. కొన్ని ఆకులను అలాగే ఉంచితే మొక్క తిరిగి కొత్త కొమ్మలు, ఆకులను పెంచుకోగలుగుతుంది.
7. పుదీనా ఆకులను ఎప్పుడు కోసుకోవాలి?
పుదీనా మొక్క వేర్లు బాగా ఏర్పడి, కొత్త కొమ్మలు, ఆకులు వచ్చిన తర్వాత వాటిని వంటల్లో ఉపయోగించుకోవచ్చు. సాధారణంగా మొక్క స్థిరపడి ఆరోగ్యంగా పెరగడానికి కొన్ని వారాల సమయం పడుతుంది. ఆకులను కాండంలోని ఆకులు వచ్చే ముడికి కొద్దిగా పైన కత్తిరిస్తే అక్కడి నుంచి కొత్త కొమ్మలు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
ఇలా సరైన కుండీ, నాణ్యమైన మట్టి, తగినంత నీరు, వెలుతురు అందిస్తూ మొక్కను క్రమం తప్పకుండా సంరక్షిస్తే ఇంట్లోనే తాజా పుదీనా ఆకులను పండించుకోవచ్చు. వీటిని పచ్చళ్లు, టీ, రాయితాలు, బిర్యానీ తదితర వంటకాల్లో ఉపయోగించుకోవచ్చు.
గమనిక: పుదీనా మొక్కకు తగినంత తేమ అవసరం. అయితే కుండీలో నీరు నిల్వ ఉండకుండా చూసుకోవాలి. అలాగే తీవ్రమైన మధ్యాహ్నపు ఎండ నుంచి మొక్కను రక్షించాలి. వాతావరణం, మట్టి నాణ్యత, వెలుతురు, నీటి లభ్యతను బట్టి మొక్క పెరుగుదల, వేర్లు ఏర్పడే సమయం మారవచ్చు.