D NEWS:తెలంగాణలో వరి సాగు చేసే రైతులకు పంట కోత తర్వాత ఎదురయ్యే ప్రధాన సమస్యల్లో ధాన్యం నిల్వ ఒకటి. పంట చేతికి వచ్చిన వెంటనే సరైన నిల్వ సదుపాయాలు లేకపోవడంతో చాలామంది రైతులు మార్కెట్‌లో ధర ఎలా ఉన్నా ధాన్యాన్ని అమ్ముకోవాల్సి వస్తోంది. ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆధునిక ధాన్యం నిల్వ కేంద్రాల ఏర్పాటుపై దృష్టి పెట్టింది.
రాష్ట్రవ్యాప్తంగా తొలిదశలో సుమారు 20 ప్రాంతాల్లో శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో ధాన్యాన్ని ఆరబెట్టి, నిల్వ చేసే సైలోలను ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రతిపాదనను పరిశీలిస్తోంది. నవంబర్ 7న సచివాలయంలో జరిగిన సమీక్షలో నీటిపారుదల, పౌరసరఫరాల శాఖ మంత్రి ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి అధికారులతో ఈ అంశంపై చర్చించారు.
రైతులు వెంటనే ధాన్యం అమ్ముకోవాల్సిన పరిస్థితికి పరిష్కారం?
పంట కోత పూర్తయిన తర్వాత ధాన్యంలో తేమ శాతం ఎక్కువగా ఉంటుంది. మంత్రి వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, తాజాగా కోసిన వరి ధాన్యంలో సాధారణంగా సుమారు 25 శాతం వరకు తేమ ఉండవచ్చు. ఈ స్థితిలో ఎక్కువకాలం భద్రపరచడం కష్టం. సరైన నిల్వ సదుపాయాలు లేకపోతే ధాన్యం నాణ్యత దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంటుంది.
దీంతో కొంతమంది రైతులు పంట కోసిన వెంటనే, కొన్నిసార్లు 24 గంటల్లోపే, మార్కెట్ ధరలను పూర్తిగా పరిశీలించకుండానే విక్రయించాల్సి వస్తోందని మంత్రి తెలిపారు. ఈ పరిస్థితిలో రైతులకు తమ పంటకు సరైన ధర వచ్చే వరకు వేచి చూసే అవకాశం తగ్గిపోతోంది.
ఈ సమస్యకు పరిష్కారంగా సైలోలలో ధాన్యాన్ని శాస్త్రీయంగా శుభ్రపరచడం, ఆరబెట్టడం, తేమను నియంత్రించడం, సురక్షితంగా నిల్వ చేయడం వంటి సదుపాయాలు కల్పించాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
20 ప్రాంతాల్లో సైలోల ఏర్పాటు ప్రతిపాదన
తొలిదశలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా గుర్తించే సుమారు 20 ప్రాంతాల్లో ఆధునిక సైలో సదుపాయాలను ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రతిపాదనపై అధికారులు చర్చించారు. ఇందుకోసం రెండు విధానాలను పరిశీలిస్తున్నారు.
మొదటి విధానం ప్రకారం తెలంగాణ రాష్ట్ర పౌరసరఫరాల సంస్థ (TSCSC) స్వయంగా సైలోలను నిర్మించి నిర్వహించవచ్చు. ఇందుకోసం గుర్తింపు పొందిన ఆర్థిక సంస్థల నుంచి రుణాలు సమీకరించే అవకాశాలను పరిశీలిస్తున్నారు.
రెండో విధానంలో ప్రైవేటు రంగానికి అవకాశం కల్పించనున్నారు. ప్రైవేటు సంస్థలు, పారిశ్రామికవేత్తలు సైలోలను ఏర్పాటు చేస్తే, వాటి పెట్టుబడులకు భరోసా కల్పించేందుకు పౌరసరఫరాల సంస్థ నిర్ణీత కాలానికి అద్దె చెల్లింపుల హామీ ఇచ్చే ప్రతిపాదనను పరిశీలిస్తోంది.
ఈ రెండు విధానాల్లో ఏది ఆర్థికంగా, సాంకేతికంగా అనుకూలంగా ఉంటుందో అంచనా వేసి తుది నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి ఉంది.
తేమ తగ్గితే ధాన్యానికి మెరుగైన ధర వచ్చే అవకాశం
మంత్రి వెల్లడించిన అంచనాల ప్రకారం, సుమారు 25 శాతం తేమ ఉన్న ప్రీమియం వరి ధాన్యం క్వింటాల్‌కు రూ.3,500 నుంచి రూ.4,500 వరకు ధర పలుకుతోంది. అదే ధాన్యాన్ని శాస్త్రీయ పద్ధతిలో ఆరబెట్టి తేమను సుమారు 12 శాతానికి తగ్గిస్తే క్వింటాల్‌కు రూ.5,000 నుంచి రూ.5,500 వరకు ధర లభించే అవకాశం ఉందని ఆయన వివరించారు.
అయితే ఈ ధరలు అన్ని ప్రాంతాల్లో, అన్ని రకాల ధాన్యానికి ఖచ్చితంగా లభిస్తాయని భావించకూడదు. ధాన్యం రకం, నాణ్యత, మార్కెట్ డిమాండ్, కొనుగోలుదారుల ధరలు వంటి అంశాలపై వాస్తవ విక్రయ ధర ఆధారపడి ఉంటుంది.
సైలోల ద్వారా రైతులకు పంటను భద్రపరచుకునే అవకాశం పెరిగితే, మార్కెట్ పరిస్థితులను గమనించి విక్రయ నిర్ణయం తీసుకోవడానికి కొంత వెసులుబాటు లభించవచ్చు.
తెలంగాణ వరి రకాలకు మార్కెట్‌లో గుర్తింపు
తెలంగాణలో సాగు చేస్తున్న జేఎస్ఆర్ (JSR), ఆర్ఎన్ఆర్ (RNR), హెచ్‌ఎంటీ (HMT) వంటి వరి రకాలకు ప్రీమియం బియ్యం మార్కెట్లలో గుర్తింపు పెరుగుతోందని మంత్రి పేర్కొన్నారు. కొన్ని రకాల బియ్యానికి విదేశీ మార్కెట్లలోనూ డిమాండ్ ఉందని తెలిపారు.
ప్రత్యేకంగా జేఎస్ఆర్ బియ్యానికి కొన్ని మార్కెట్లలో బాస్మతీ కంటే మెరుగైన ధర లభిస్తున్న సందర్భాలున్నాయని మంత్రి ఉదాహరణగా చెప్పారు. ఇలాంటి నాణ్యమైన వరి రకాలను సరైన విధంగా నిల్వ చేయగలిగితే రైతులు వాటి మార్కెట్ విలువను మరింత మెరుగ్గా పొందే అవకాశం ఉంటుంది.
సైలోలు ఎలా పనిచేస్తాయి?
సైలో అనేది ధాన్యం వంటి వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను పెద్ద మొత్తంలో సురక్షితంగా నిల్వ చేయడానికి ఉపయోగించే ఆధునిక నిర్మాణం. ఇందులో ధాన్యాన్ని శుభ్రపరచడం, తేమను తగ్గించడం, నాణ్యతను పరిశీలించడం, నిల్వ సమయంలో తగిన పరిస్థితులను పర్యవేక్షించడం వంటి సదుపాయాలు ఉంటాయి.
సాధారణ గోదాములతో పోలిస్తే ఆధునిక సైలోల్లో యాంత్రిక పద్ధతుల్లో ధాన్యం నిర్వహణకు అవకాశం ఉంటుంది. దీనివల్ల నిల్వ ప్రక్రియను మరింత సమర్థవంతంగా నిర్వహించవచ్చు. అయితే సైలోలు ఏర్పాటు చేయడం మాత్రమే సరిపోదు. రైతులకు అందుబాటు ధరల్లో సేవలు, పారదర్శక నాణ్యత పరీక్షలు, రవాణా సదుపాయాలు కూడా అవసరం.
అధికారులకు మంత్రి కీలక ఆదేశాలు
సైలోల ఏర్పాటుకు అవసరమైన ప్రాంతాలను గుర్తించాలని మంత్రి అధికారులను ఆదేశించారు. నిర్మాణ వ్యయం, నిర్వహణ ఖర్చులు, నిధుల సమీకరణ, అద్దె చెల్లింపుల విధానం వంటి అంశాలపై సమగ్ర ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేయాలని సూచించారు.
తక్కువ వడ్డీకి ఆర్థిక సంస్థల నుంచి రుణాలు పొందే అవకాశాలను కూడా పరిశీలించాలని చెప్పారు. ఆర్థిక, సాంకేతిక నిపుణులతో సంప్రదింపులు జరిపి సాధ్యమైనంత త్వరగా ప్రతిపాదనలను ఖరారు చేయాలని అధికారులకు సూచించారు.
రైతులకు నిజంగా ఎంత ప్రయోజనం?
ఈ ప్రతిపాదన అమలులోకి వస్తే పంట కోత తర్వాత ధాన్యం నిల్వ సమస్యను తగ్గించేందుకు ఉపయోగపడవచ్చు. ముఖ్యంగా ప్రీమియం రకాల వరి పండించే రైతులకు నాణ్యతను కాపాడుకోవడం, ధరల మార్పులను గమనించడం వంటి ప్రయోజనాలు ఉండవచ్చు.
అయితే రైతులకు సైలోల్లో ధాన్యం నిల్వ చేసే అవకాశం ఎలా కల్పిస్తారు? నిల్వకు ఎంత ఛార్జీ వసూలు చేస్తారు? రైతులు నేరుగా తమ ధాన్యాన్ని జమ చేయవచ్చా? నాణ్యత పరీక్షలు ఎలా నిర్వహిస్తారు? నిల్వ చేసిన ధాన్యాన్ని ఎప్పుడు, ఎలా తిరిగి తీసుకోవచ్చు? అనే అంశాలపై ఇంకా స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు రావాల్సి ఉంది.
ప్రస్తుతం ఇది ప్రతిపాదన, సమీక్ష దశలోనే ఉంది. సైలోల నిర్మాణం ప్రారంభమైనట్లు లేదా 20 కేంద్రాలు ఖరారైనట్లు ప్రభుత్వం ప్రకటించలేదు. తుది నిర్ణయం, ప్రాంతాల ఎంపిక, నిర్మాణ షెడ్యూల్‌పై అధికారిక ప్రకటన వెలువడాల్సి ఉంది.
ధాన్యం నిల్వ నుంచి రైతు ఆదాయం వరకు
తెలంగాణలో వరి సాగు విస్తృతంగా ఉన్న నేపథ్యంలో పంట నిల్వ సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం వ్యవసాయ రంగానికి కీలకమైన అంశం. రైతులు పంటను పండించడం ఎంత ముఖ్యమో, దానికి సరైన ధర పొందే వరకు నాణ్యతను కాపాడుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యం.
ప్రభుత్వం ప్రతిపాదిస్తున్న ఆధునిక సైలోల ప్రణాళిక కార్యరూపం దాల్చితే రైతులకు మరో నిల్వ మార్గం అందుబాటులోకి రావచ్చు. అయితే ఈ పథకం విజయవంతం కావాలంటే కేంద్రాల ఏర్పాటు మాత్రమే కాకుండా, రైతులకు సులభమైన ప్రవేశం, తక్కువ ఖర్చు, పారదర్శక నిర్వహణ, మార్కెట్ అనుసంధానం కూడా ఉండాలి.