బలహీనమైన వర్షాలు, ఎల్‌నినో ముప్పుతో పంటల దిగుబడులపై ఆందోళన.. దాణా, రవాణా ఖర్చుల పెరుగుదలతో చికెన్‌, పాల ధరలకూ సెగ.. ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 10 శాతానికి చేరవచ్చని అంచనా
న్యూఢిల్లీ: దేశంలో ఆహార ధరల పెరుగుదల సామాన్య కుటుంబాల బడ్జెట్‌పై ఒత్తిడి పెంచుతోంది. ఒకవైపు బియ్యం, గోధుమలు, పప్పులు, చక్కెర వంటి ప్రధాన ఆహార పదార్థాల ధరలు పెరుగుతుండగా.. మరోవైపు చికెన్‌, పాలు, గుడ్లు వంటి ప్రోటీన్‌ ఆహార ఉత్పత్తుల ధరలపైనా ప్రభావం కనిపిస్తోంది. ఈ పరిస్థితి త్వరలోనే తగ్గిపోయే సూచనలు లేవని ఆర్థిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. బలహీనమైన రుతుపవనాలు, నేలలో తేమ తగ్గడం, ఎల్‌నినో ప్రభావం, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో సరఫరా సమస్యలు ఆహార ధరలను మరింతకాలం అధిక స్థాయిలో ఉంచవచ్చని రాయిటర్స్‌ నివేదిక పేర్కొంది.
ఆహార ధరలు పెరగడం అంటే కేవలం కూరగాయలు లేదా బియ్యం ఖరీదవడం మాత్రమే కాదు. కుటుంబాల నెలవారీ ఖర్చుల్లో ఆహారానికి కేటాయించే మొత్తం పెరుగుతుంది. దాంతో విద్య, ఆరోగ్యం, దుస్తులు, ప్రయాణం, ఇతర అవసరాల కోసం ఖర్చు చేయడానికి అందుబాటులో ఉండే డబ్బు తగ్గుతుంది. ముఖ్యంగా మధ్యతరగతి, తక్కువ ఆదాయ కుటుంబాలపై ఈ ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది.
రైతులకు వర్షాభావం.. సాగుకు నీటి సమస్య
ఆహార ధరల పెరుగుదల వెనుక ప్రధాన కారణాల్లో వ్యవసాయ ఉత్పత్తిపై వాతావరణ ప్రభావం ఒకటి. ఈ ఏడాది వర్షపాతం అసమానంగా నమోదవడం, కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షాభావ పరిస్థితులు నెలకొనడం వల్ల రైతులు తదుపరి పంటల సాగుపై ఆందోళన చెందుతున్నారు.
మహారాష్ట్రలోని జల్నా జిల్లాకు చెందిన 78 ఏళ్ల రైతు అమర్‌సింగ్‌ గుషింగే పరిస్థితి దీనికి ఉదాహరణ. గోధుమలు, శెనగలు సాగు చేయాలని భావిస్తున్నప్పటికీ నేలలో తేమ తగ్గిపోవడం, నీటి కొరత కారణంగా విత్తనాలు వేయలేకపోతున్నట్లు ఆయన తెలిపారు. ఆయన గ్రామం ఉన్న జల్నా జిల్లాలో ఈ ఏడాది సాధారణం కంటే సుమారు 48 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైందని స్థానిక వాతావరణ శాఖ వెల్లడించింది.
భారత్‌లో వ్యవసాయానికి రుతుపవనాల పాత్ర కీలకం. వర్షాలు సమయానికి పడకపోతే విత్తనాలు వేయడం ఆలస్యమవుతుంది. పంటల ఎదుగుదలకు అవసరమైన నీరు అందకపోతే దిగుబడులు తగ్గుతాయి. సాగు ఖర్చులు మాత్రం తగ్గవు. రైతులు బోర్లు, పంపులు, ఇతర నీటి వనరులపై ఆధారపడాల్సి వస్తే అదనపు వ్యయం కూడా పెరుగుతుంది. చివరకు ఉత్పత్తి తగ్గి మార్కెట్‌కు వచ్చే సరుకు పరిమితమైతే ధరలపై ఒత్తిడి ఏర్పడుతుంది.
ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 10 శాతానికి చేరుతుందా?
దేశంలో సెప్టెంబర్‌ నెలలో వార్షిక ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 7.74 శాతానికి పెరిగింది. దీంతో మొత్తం రిటైల్‌ ద్రవ్యోల్బణం 5.54 శాతానికి చేరింది. ఇది రిజర్వ్‌ బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా నిర్దేశించిన 6 శాతం గరిష్ఠ పరిమితికి దగ్గరగా ఉంది.
బలహీనమైన వర్షాలు, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ధరల పెరుగుదల, రూపాయి విలువ తగ్గడం వంటి అంశాలు ద్రవ్యోల్బణంపై ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయి. 2026 అక్టోబర్‌-డిసెంబర్‌ త్రైమాసికంలో ఆహార ద్రవ్యోల్బణం సుమారు 10 శాతానికి చేరవచ్చని ఇండియా రేటింగ్స్‌ అండ్‌ రీసెర్చ్‌ చీఫ్‌ ఎకనామిస్ట్‌ దేవేంద్ర పంత్‌ అంచనా వేశారు.
ఆహార ధరలు పెరిగినప్పుడు ప్రజలు తమ ఆదాయంలో ఎక్కువ భాగాన్ని నిత్యావసరాలకే ఖర్చు చేయాల్సి వస్తుంది. ఇతర వస్తువులు, సేవల కొనుగోళ్లను వాయిదా వేయడం లేదా తగ్గించడం జరుగుతుంది. దీనివల్ల వినియోగదారుల డిమాండ్‌పై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
చికెన్‌, గుడ్లు, పాల ధరలు ఎందుకు పెరుగుతున్నాయి?
ఆహార ద్రవ్యోల్బణం ప్రభావం ధాన్యాలు, కూరగాయలకే పరిమితం కావడం లేదు. మాంసం, పాలు, గుడ్లు వంటి ప్రోటీన్‌ ఆహార పదార్థాల ధరలపైనా ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. వీటి ఉత్పత్తికి అవసరమైన దాణా, రవాణా, ప్యాకేజింగ్‌, విద్యుత్‌, ఇంధన ఖర్చులు పెరగడం ఇందుకు కారణం.
కోళ్ల పెంపకంలో మొక్కజొన్న, సోయాబీన్‌ వంటి పదార్థాలు ప్రధాన దాణాగా ఉపయోగిస్తారు. పౌల్ట్రీ పరిశ్రమ ప్రతినిధి ఉదయ్‌ సింగ్‌ బయాస్‌ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, దాణా ఖర్చు మొత్తం ఉత్పత్తి వ్యయంలో 60 నుంచి 70 శాతం వరకు ఉంటుంది. ఈ పదార్థాల ధరలు పెరిగితే కోళ్ల పెంపకందారులపై నేరుగా భారం పడుతుంది.
అంతేకాకుండా వేడిగాలుల కారణంగా కోళ్లు చనిపోవడం కూడా సరఫరాను ప్రభావితం చేసింది. ఉత్పత్తి తగ్గి, దాణా ఖర్చులు పెరిగితే చికెన్‌ ధరలు మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని పరిశ్రమ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఇప్పటివరకు పెరిగిన ఖర్చులన్నింటినీ ఉత్పత్తిదారులు వినియోగదారులపై మోపలేదని, పరిస్థితులు కొనసాగితే జనవరి నుంచి బ్రాయిలర్‌ చికెన్‌ ధరలు పెరగవచ్చని వారు అంచనా వేస్తున్నారు.
సెప్టెంబర్‌లో మాంసం ద్రవ్యోల్బణం 12 శాతం నుంచి 8.7 శాతానికి తగ్గింది. అయితే పాలు, పాల ఉత్పత్తులు, గుడ్ల ద్రవ్యోల్బణం 4.8 శాతం నుంచి 5.1 శాతానికి పెరిగింది. అంటే కొన్ని ఉత్పత్తుల ధరల పెరుగుదల వేగం తగ్గినా, మరికొన్ని విభాగాల్లో ఒత్తిడి కొనసాగుతోంది.
చక్కెర ఉత్పత్తి తగ్గితే ధరల భారం మరింత
చక్కెర రంగంలోనూ సరఫరా ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. దేశీయ చక్కెర ఉత్పత్తి వరుసగా రెండో ఏడాది కూడా వినియోగ అవసరాలకు సరిపోకపోవచ్చని మార్కెట్‌ వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నాయి. గత ఏడాదితో పోలిస్తే చక్కెర ధరలు దాదాపు 30 శాతం పెరిగినట్లు నివేదిక పేర్కొంది.
ఈ పరిస్థితిని ఎదుర్కొనేందుకు ప్రభుత్వం 10 లక్షల మెట్రిక్‌ టన్నుల చక్కెరను సుంకం లేకుండా దిగుమతి చేసుకునేందుకు అనుమతించింది. దేశీయ చక్కెర వినియోగం ఈ ఏడాది 2.9 కోట్ల టన్నులకు మించి ఉండగా, ఉత్పత్తి 2.75 కోట్ల టన్నుల కంటే తక్కువగా ఉండవచ్చని అంచనా.
అయితే దిగుమతులు చేసినంత మాత్రాన ధరలు వెంటనే తగ్గుతాయని చెప్పలేం. అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో చక్కెర ధరలు దేశీయ ధరల కంటే ఎక్కువగా ఉండటంతో దిగుమతుల ఖర్చు కూడా అధికంగా ఉండవచ్చు. రూపాయి విలువ తగ్గితే దిగుమతులపై మరింత భారం పడుతుంది.
బియ్యం, గోధుమల ధరలకూ వాతావరణ ప్రభావం
ప్రభుత్వం వద్ద బియ్యం, గోధుమల నిల్వలు సరిపడా ఉన్నప్పటికీ వినియోగదారులు ఎక్కువగా ఇష్టపడే కొన్ని ప్రత్యేక రకాల బియ్యం సరఫరా పరిమితంగా ఉండటంతో ధరలు పెరుగుతున్నాయని రైస్‌ ఎగుమతిదారుల సంఘం అధ్యక్షుడు బి.వి. కృష్ణారావు తెలిపారు. ముఖ్యంగా దక్షిణ భారతదేశంలో వినియోగించే కొన్ని రకాల బియ్యం సరఫరాపై పొడి వాతావరణం ప్రభావం చూపిందని వివరించారు.
గోధుమల ధరలు కూడా దాదాపు రెండేళ్ల గరిష్ఠ స్థాయికి చేరాయి. ఎల్‌నినో ప్రభావంతో శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగితే పంటల ఎదుగుదల దెబ్బతిని దిగుబడులు తగ్గే ప్రమాదం ఉందన్న ఆందోళన దీనికి కారణంగా కనిపిస్తోంది.
ఇక్కడ మరో అంశాన్ని కూడా గమనించాలి. దేశంలో మొత్తం ధాన్య నిల్వలు సరిపడా ఉన్నాయన్నది అన్ని రకాల బియ్యం, గోధుమలు ప్రతి ప్రాంతంలో తగినంత పరిమాణంలో అందుబాటులో ఉన్నాయని అర్థం కాదు. పంట రకం, నాణ్యత, ప్రాంతీయ డిమాండ్‌, రవాణా ఖర్చుల ఆధారంగా స్థానిక మార్కెట్లలో ధరలు మారవచ్చు.
ఎల్‌నినో అంటే ఏమిటి? భారత్‌పై ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?
ఎల్‌నినో అనేది పసిఫిక్‌ మహాసముద్రంలోని సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల్లో చోటుచేసుకునే సహజ వాతావరణ మార్పు. ఇది ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రతల సరళిని ప్రభావితం చేయగలదు. భారత్‌లో దీని ప్రభావం రుతుపవనాలపై పడే అవకాశం ఉండటంతో వ్యవసాయ రంగం అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
వర్షాలు తగ్గడం లేదా అసమానంగా కురవడం వల్ల విత్తనాలు వేయడం నుంచి పంట కోత వరకు వ్యవసాయ పనులన్నీ ప్రభావితమవుతాయి. నీటి నిల్వలు తగ్గితే సాగునీటి సమస్య మరింత తీవ్రమవుతుంది. పంటల దిగుబడులు తగ్గినప్పుడు మార్కెట్‌లో సరఫరా తగ్గి ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే ఎల్‌నినో ఉన్నంత మాత్రాన అన్ని పంటల దిగుబడులు తప్పనిసరిగా తగ్గుతాయని చెప్పలేం. వర్షపాతం ఏ ప్రాంతంలో ఎంత నమోదవుతుంది, నీటి నిల్వలు ఎలా ఉన్నాయి, సాగునీటి సౌకర్యాలు ఎంతవరకు అందుబాటులో ఉన్నాయి, ప్రభుత్వం తీసుకునే చర్యలు ఎలా ఉంటాయి అనే అంశాలపై వాస్తవ ప్రభావం ఆధారపడి ఉంటుంది.
దిగుమతులు ధరలను తగ్గించగలవా?
దేశీయ ఉత్పత్తి తగ్గినప్పుడు చక్కెర, వంటనూనెలు, పప్పులు వంటి ఉత్పత్తులను ఇతర దేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకోవడం ద్వారా సరఫరా లోటును కొంతవరకు భర్తీ చేయవచ్చు. కానీ అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో ధరలు పెరిగినప్పుడు దిగుమతులు కూడా ఖరీదైనవిగా మారతాయి.
రూపాయి విలువ తగ్గడం, రవాణా ఖర్చులు, ఇంధన ధరలు, ప్రపంచ మార్కెట్లలో సరఫరా అంతరాయాలు దిగుమతి వ్యయాన్ని మరింత పెంచుతాయి. రష్యా-ఉక్రెయిన్‌ యుద్ధం కారణంగా నల్లసముద్ర ప్రాంతం నుంచి ధాన్యాలు, సన్‌ఫ్లవర్‌ ఆయిల్‌ సరఫరాపైనా ఒత్తిడి కొనసాగుతోంది. అంతర్జాతీయ సరఫరాలో సమస్యలు ఏర్పడితే భారత్‌ వంటి దిగుమతులపై ఆధారపడే దేశాలపై ప్రభావం పడుతుంది.
ఆర్‌బీఐ ముందున్న సవాలు
ఆహార ధరల పెరుగుదల దీర్ఘకాలం కొనసాగితే మొత్తం ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడం రిజర్వ్‌ బ్యాంక్‌కు కష్టతరమవుతుంది. ధరలు పెరిగినప్పుడు వడ్డీ రేట్లను పెంచడం ద్వారా రుణాలపై డిమాండ్‌ను తగ్గించేందుకు కేంద్ర బ్యాంకు ప్రయత్నించవచ్చు. అయితే వడ్డీ రేట్ల పెంపుతో వ్యవసాయ ఉత్పత్తి వెంటనే పెరగదు, వర్షాభావం కూడా తొలగిపోదు.
అందుకే ఆహార ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి వ్యవసాయ సరఫరా, నిల్వలు, దిగుమతులు, మార్కెట్‌ నిర్వహణ వంటి చర్యలు కూడా కీలకంగా మారతాయి. వాతావరణ పరిస్థితులు అనుకూలించకపోతే పంటల దిగుబడులను కాపాడేందుకు నీటి నిర్వహణ, ప్రత్యామ్నాయ పంటల సాగు, రైతులకు అవసరమైన సహాయం వంటి అంశాలపై దృష్టి పెట్టాల్సి ఉంటుంది.
రానున్న నెలలు కీలకం
ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న ఆహార ధరల ఒత్తిడి తాత్కాలికమా, మరింతకాలం కొనసాగుతుందా అన్నది రాబోయే నెలల్లో స్పష్టమవుతుంది. శీతాకాల పంటల సాగు, నేలలో తేమ, జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు, ఎల్‌నినో తీవ్రత, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ధరలు కీలక పాత్ర పోషించనున్నాయి.
దేశీయంగా సరఫరా నిలకడగా ఉంటే, ప్రభుత్వ నిల్వలు మరియు దిగుమతుల ద్వారా కొంత ఉపశమనం లభించవచ్చు. కానీ పంటల దిగుబడులు తగ్గి, ఉత్పత్తి ఖర్చులు పెరిగితే ఆహార ధరలు అధిక స్థాయిలో కొనసాగవచ్చు. ఈ పరిణామాలు రైతుల ఆదాయంతో పాటు సామాన్య కుటుంబాల కొనుగోలు శక్తి, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా ప్రభావం చూపనున్నాయి.