పశ్చిమాసియాలో శాంతి నెలకొల్పేందుకు దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్న వేళ మరోసారి ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి. ఇరాన్‌కు చెందిన ఖేష్మ్ ద్వీపంపై అమెరికా సైన్యం దాడి చేసిందన్న వార్తలు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లను ప్రభావితం చేశాయి. నవంబర్ 3, మంగళవారం ఆసియా మార్కెట్లలో ట్రేడింగ్ ప్రారంభమైన వెంటనే ముడి చమురు ధరలు పెరిగాయి. గత ఎనిమిది నెలలుగా కొనసాగుతున్న అమెరికా-ఇరాన్ సైనిక ఘర్షణలు మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉందన్న ఆందోళనలు చమురు మార్కెట్‌లో అనిశ్చితిని పెంచుతున్నాయి.
పెరిగిన బ్రెంట్, డబ్ల్యూటీఐ ధరలు
మంగళవారం ఉదయం ఆసియా మార్కెట్లలో బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర 0.5 శాతం పెరిగి బ్యారెల్‌కు 105.25 డాలర్లకు చేరుకుంది. అమెరికా వెస్ట్ టెక్సాస్ ఇంటర్మీడియట్ (WTI) ముడి చమురు ధర కూడా 0.5 శాతం పెరిగి బ్యారెల్‌కు 96.93 డాలర్ల వద్ద ట్రేడైంది.
అయితే అంతకుముందు సోమవారం ట్రేడింగ్‌లో పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంది. ఖతార్‌లో జరుగుతున్న శాంతి చర్చలపై ఆశావాదం వ్యక్తం కావడంతో బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర ఏకంగా 7.63 శాతం తగ్గి బ్యారెల్‌కు 104.77 డాలర్ల వద్ద ముగిసింది. తాజాగా అమెరికా దాడులకు సంబంధించిన వార్తలు వెలువడటంతో చమురు ధరలు మళ్లీ పెరుగుదల బాట పట్టాయి.
హార్ముజ్ జలసంధిపై అమెరికా ఆందోళన
హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా ప్రయాణించే అంతర్జాతీయ వాణిజ్య నౌకలపై ఇరాన్ దాడులు చేయకుండా అడ్డుకోవడమే తమ సైనిక ఆపరేషన్ ఉద్దేశమని అమెరికా అధికారులు పేర్కొన్నట్లు సమాచారం. ఈ చర్యను రక్షణాత్మక చర్యగా వారు అభివర్ణించారు.
కేసీఎం ట్రేడ్ చీఫ్ అనలిస్ట్ టిమ్ వాటరర్ అభిప్రాయం ప్రకారం, ఖతార్ మధ్యవర్తిత్వంతో అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య శాంతి ఒప్పందం కుదరవచ్చన్న ఆశలు మార్కెట్లలో నెలకొన్నాయి. అయితే తాజా సైనిక పరిణామాలు ఆ ఆశావాదాన్ని దెబ్బతీసి, మళ్లీ అనిశ్చితిని పెంచాయని విశ్లేషించారు.
చమురు సరఫరాపై యుద్ధ ప్రభావం
ఫిబ్రవరి చివర్లో ప్రారంభమైన అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధం కారణంగా హార్ముజ్ జలసంధి మీదుగా జరిగే అంతర్జాతీయ ముడి చమురు, సహజ వాయువు సరఫరాకు తీవ్ర అంతరాయం ఏర్పడింది. ప్రపంచ ఇంధన వాణిజ్యంలో కీలకమైన ఈ జలసంధి వద్ద పరిస్థితులు సాధారణ స్థితికి రాకపోవడంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో చమురు ధరలపై ఒత్తిడి కొనసాగుతోంది.
మరోవైపు అమెరికాలో పెట్రోల్ ధరలు కూడా గణనీయంగా పెరుగుతున్నాయి. ఇంధన ధరల పెరుగుదల సాధారణ ప్రజలపై ప్రభావం చూపుతుండటంతో అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రభుత్వంపై రాజకీయ ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. ముఖ్యంగా రాబోయే మధ్యంతర ఎన్నికల నేపథ్యంలో ఇంధన ధరలు కీలక అంశంగా మారే అవకాశం ఉంది.
శాంతి చర్చలపై అనిశ్చితి
దోహాలో ఖతార్ మధ్యవర్తిత్వంతో అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య చర్చలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ, ఇరు దేశాల మధ్య ఇప్పటివరకు ఎలాంటి తుది ఒప్పందం కుదరలేదని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ సోమవారం వెల్లడించారు. మరోవైపు ఇరాన్ సర్వోన్నత నాయకుడు అయతోల్లా మొజ్తబా ఖమేనీ, అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియన్ ప్రభుత్వానికి ప్రత్యేక అధికారాలు కల్పించడం రాజకీయ పరిణామాల్లో ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
ఇదిలా ఉండగా, రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధానికి ముగింపు పలికేందుకు కూడా అమెరికా దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు కొనసాగిస్తోంది. నవంబర్ 10, 11 తేదీల్లో అబుదాబిలో ఉక్రెయిన్, రష్యా ప్రతినిధుల మధ్య సమావేశం నిర్వహించేందుకు ఏర్పాట్లు చేస్తున్నట్లు సమాచారం.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం ఎంత?
అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య సైనిక ఉద్రిక్తతలు కొనసాగితే అంతర్జాతీయ చమురు సరఫరాపై మరింత ఒత్తిడి ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల ముడి చమురు ధరలు పెరగడమే కాకుండా రవాణా, తయారీ, ఇంధన రంగాల వ్యయాలు కూడా పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. ముఖ్యంగా చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడే దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలపై ఈ పరిణామాలు ప్రభావం చూపవచ్చు.
ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ మార్కెట్ల దృష్టి అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న చర్చలు, హార్ముజ్ జలసంధిలో భద్రతా పరిస్థితులు, తదుపరి సైనిక పరిణామాలపై కేంద్రీకృతమైంది. శాంతి చర్చలు ఫలిస్తాయా? చమురు ధరలు మళ్లీ తగ్గుతాయా? లేక పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరిన్ని సవాళ్లు విసురుతాయా? అన్నది రానున్న రోజుల్లో తేలనుంది.