గుండె సంబంధిత సమస్యలు ఉన్నవారు వ్యాయామానికి దూరంగా ఉండాలనే అపోహను వీడాలి. శరీరాన్ని చురుగ్గా ఉంచుకోవడం, రక్త ప్రసరణ మెరుగుపరచడం, అధిక బరువు, రక్తపోటును అదుపులో ఉంచుకోవడం వంటి అంశాల్లో క్రమబద్ధమైన శారీరక శ్రమ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. అయితే గుండె జబ్బులు ఉన్నవారు అందరిలా తమకు నచ్చిన వ్యాయామాలు చేయడం సరికాదు. వారి గుండె పనితీరు, ఆరోగ్య పరిస్థితి, వాడుతున్న మందులు, గతంలో చేయించుకున్న చికిత్సలను పరిగణనలోకి తీసుకుని వ్యాయామాలను ఎంచుకోవాలి. వైద్యుల సూచనల మేరకు తగిన వ్యాయామం చేయడం ద్వారా గుండె ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవచ్చు.
గుండెపోటు వచ్చినవారు, బైపాస్ సర్జరీ లేదా స్టెంట్ వేయించుకున్నవారు వ్యాయామం విషయంలో ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకోవాలి. గుండె సమస్యలు ఉన్నంత మాత్రాన శారీరక శ్రమకు పూర్తిగా దూరంగా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. వైద్యుల సూచనల మేరకు తగిన వ్యాయామాలు చేయడం వల్ల శరీరాన్ని చురుకుగా ఉంచుకోవడంతో పాటు రక్త ప్రసరణ, బరువు, రక్తపోటు నియంత్రణకు తోడ్పడుతుంది. అయితే ప్రతి ఒక్కరి ఆరోగ్య పరిస్థితి ఒకేలా ఉండదు. అందుకే ఏ వ్యాయామం చేయాలి? ఎంతసేపు చేయాలి? ఎలాంటి జాగ్రత్తలు పాటించాలి? అనే విషయాలను ముందుగా తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.
1. నడక.. సులభమైన, ప్రయోజనకరమైన వ్యాయామం
వైద్యుల అనుమతి ఉన్న గుండె రోగులకు నడక మంచి వ్యాయామంగా ఉపయోగపడుతుంది. ప్రారంభంలో తక్కువ సమయం పాటు నెమ్మదిగా నడవాలి. శరీరం వ్యాయామానికి అలవాటు పడిన తర్వాత వైద్యుల సూచన మేరకు నడిచే సమయాన్ని, వేగాన్ని క్రమంగా పెంచుకోవచ్చు. నడక వల్ల శారీరక చురుకుదనం పెరగడంతో పాటు రక్త ప్రసరణ మెరుగుపడటానికి, బరువు నియంత్రణకు సహాయపడుతుంది.
అయితే ఇటీవల గుండెపోటు వచ్చినవారు, బైపాస్ సర్జరీ లేదా స్టెంట్ చికిత్స చేయించుకున్నవారు సొంతంగా వ్యాయామం ప్రారంభించకూడదు. వైద్యులు సూచించిన సమయం, వేగం, పరిమితులను తప్పనిసరిగా పాటించాలి.
2. సైక్లింగ్
తక్కువ తీవ్రతతో చేసే సైక్లింగ్ కూడా గుండె ఆరోగ్యానికి తోడ్పడే వ్యాయామాల్లో ఒకటి. వైద్యులు అనుమతిస్తే స్థిరమైన వేగంతో కొద్దిసేపు సైకిల్ తొక్కవచ్చు. బయట సైక్లింగ్ చేయడం కష్టమనిపిస్తే ఇండోర్ స్టేషనరీ సైకిల్‌ను ఎంచుకోవచ్చు.
అయితే ప్రారంభంలోనే వేగంగా సైకిల్ తొక్కడం, ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించడం వంటివి చేయకూడదు. వ్యాయామ సమయంలో ఛాతీలో నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది లేదా విపరీతమైన అలసట అనిపిస్తే వెంటనే ఆపాలి.
3. ఈత
ఈత వల్ల శరీరంలోని వివిధ కండరాలకు వ్యాయామం లభిస్తుంది. అయితే గుండె సంబంధిత సమస్యలు ఉన్న ప్రతి ఒక్కరికీ ఈత సురక్షితమని చెప్పలేం. గుండె పనితీరు, ప్రస్తుత ఆరోగ్య పరిస్థితిని పరిశీలించిన తర్వాత వైద్యుడు అనుమతిస్తేనే ఈత ప్రారంభించాలి.
ముఖ్యంగా ఇటీవల గుండెపోటు వచ్చినవారు లేదా శస్త్రచికిత్స చేయించుకున్నవారు పూర్తిగా కోలుకుని, వైద్యుల అనుమతి పొందే వరకు ఈతకు దూరంగా ఉండాలి. ఈత కొట్టేటప్పుడు ఒంటరిగా కాకుండా పర్యవేక్షణ ఉండేలా చూసుకోవాలి.
4. తేలికపాటి యోగా, స్ట్రెచింగ్
తేలికపాటి స్ట్రెచింగ్ వ్యాయామాలు కండరాల బిగుతును తగ్గించి శరీరాన్ని చురుకుగా ఉంచడానికి సహాయపడతాయి. అలాగే వైద్యులు సూచించిన సులభమైన యోగా ఆసనాలు, శ్వాసాభ్యాసాలు కొందరికి ఒత్తిడిని తగ్గించడంలో ఉపయోగపడవచ్చు.
అయితే కష్టమైన ఆసనాలు, ఎక్కువసేపు శ్వాస బిగపట్టే పద్ధతులు, శరీరంపై అధిక ఒత్తిడి కలిగించే వ్యాయామాలను సొంతంగా ప్రయత్నించకూడదు. యోగా చేస్తున్నప్పుడు శ్వాస సహజంగా తీసుకోవాలి. ఏదైనా అసౌకర్యం కలిగితే వెంటనే ఆపేయాలి.
5. తక్కువ తీవ్రత కలిగిన ఏరోబిక్ వ్యాయామాలు
వైద్యుల పర్యవేక్షణలో తక్కువ తీవ్రతతో చేసే ఏరోబిక్ వ్యాయామాలు కూడా గుండె, ఊపిరితిత్తుల పనితీరుకు తోడ్పడతాయి. అయితే వ్యాయామం చేసే సమయం, తీవ్రతను ఒక్కసారిగా పెంచకూడదు. శరీర సామర్థ్యాన్ని బట్టి క్రమంగా మార్పులు చేసుకోవాలి.
ముఖ్యంగా గుండెపోటు లేదా శస్త్రచికిత్స తర్వాత కోలుకుంటున్నవారికి కార్డియాక్ రిహాబిలిటేషన్ కార్యక్రమాలు ఉపయోగపడవచ్చు. వీటిలో వైద్యులు, ఫిజియోథెరపిస్టుల పర్యవేక్షణలో వ్యక్తిగత ఆరోగ్య పరిస్థితికి అనుగుణంగా వ్యాయామాలు నేర్పిస్తారు.
6. వ్యాయామానికి ముందు, తర్వాత పాటించాల్సిన జాగ్రత్తలు
గుండె సమస్యలు ఉన్నవారు వ్యాయామం ప్రారంభించే ముందు కొన్ని నిమిషాల పాటు తేలికపాటి వార్మప్ చేయాలి. వ్యాయామం పూర్తయిన వెంటనే ఒక్కసారిగా ఆగిపోకుండా క్రమంగా వేగాన్ని తగ్గించాలి. శరీరం అలసిపోయినప్పుడు తగినంత విశ్రాంతి తీసుకోవాలి. జ్వరం, అనారోగ్యం లేదా అస్వస్థత ఉన్నప్పుడు వ్యాయామం చేయకుండా ఉండటం మంచిది.
భారీ బరువులు ఎత్తడం, అధిక తీవ్రతతో వర్కౌట్లు చేయడం, శ్వాస బిగపట్టి వ్యాయామాలు చేయడం వల్ల గుండెపై ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంది. అందుకే వైద్యుల అనుమతి లేకుండా ఇలాంటి వ్యాయామాలు చేయకూడదు. తేలికపాటి బరువులతో శక్తి పెంపు వ్యాయామాలు చేయాలన్నా ముందుగా వైద్యుల సలహా తీసుకోవాలి.
గమనిక: గుండె సంబంధిత సమస్యలు ఉన్నవారందరికీ ఒకే రకమైన వ్యాయామం సరిపోదు. గుండె ఆరోగ్య పరిస్థితి, చికిత్స వివరాలు, శారీరక సామర్థ్యాన్ని బట్టి వ్యాయామాలను ఎంచుకోవాలి. వ్యాయామం చేస్తున్నప్పుడు ఛాతీ నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, తల తిరగడం, గుండె వేగంగా లేదా అసమానంగా కొట్టుకోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వ్యాయామం ఆపి వైద్య సహాయం పొందాలి. గుండెపోటు, బైపాస్ సర్జరీ లేదా స్టెంట్ చికిత్స తర్వాత వ్యాయామం ప్రారంభించే ముందు కార్డియాలజిస్ట్‌ను తప్పనిసరిగా సంప్రదించాలి.