స్వేచ్ఛ కోసం ప్రాణాలు ఫణం..

రజాకారుల పాశవిక దాడిలో పరకాలలో 15 మంది సమరయోధులు అమరులైన ఘటనకు నేటితో (సెప్టెంబర్ 2) 75 ఏళ్లు పూర్తయ్యాయి. బ్రిటిష్ పాలన నుంచి భారత్‌కు 1947 ఆగస్టు 15న స్వాతంత్య్రం లభించినప్పటికీ నిజాం నిరంకుశ పాలనలో ఉన్న తెలంగాణకు అప్పట్లో విముక్తి లభించలేదు. దీంతో నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా తెలంగాణ ప్రజలు స్వాతంత్య్ర ఉద్యమం వైపు అడుగులు వేశారు.

ప్రజా సంఘాలు సాయుధ దళాలను ఏర్పాటు చేసుకుని నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం సాగించారు. మరోవైపు నిజాం ప్రభుత్వం ఖాసీం రజ్వీ నేతృత్వంలో రజాకార్ల పేరుతో ప్రైవేటు సైన్యాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. రజాకార్లు ఉద్యమకారులు వారి కుటుంబాలను తీవ్రంగా వేధిస్తూ మహిళలు, వృద్ధులు, చిన్నారులు అనే తేడా లేకుండా హింసకు పాల్పడ్డారని చారిత్రక కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి.

రజాకారుల దమనకాండను ఎదుర్కొనేందుకు పరకాల పరిసర ప్రాంతాలకు చెందిన పలువురు సమరయోధులు సాయుధ పోరాటానికి నాయకత్వం వహించారు. కటంగూరి కేశవరెడ్డి, ప్రకాశ్‌రెడ్డి, ఎస్. మనోహర్‌రావు, కటంగూరి నర్సింహరెడ్డి వీరగోపాల్‌రావు చాడ వాసుదేవరెడ్డి బల్గూరి బుచ్చయ్య, తోపునూరి కోటయ్య, కందుకూరి జోగారెడ్డి, మేడిపల్లి మల్లయ్య, పాడి నర్సింహరెడ్డి, చంద్రయ్య, చిట్టిరెడ్డి వెంకట్‌రెడ్డి తదితరులు ఉద్యమాన్ని ముందుకు నడిపించారు.

త్రివర్ణ పతాకావిష్కరణకు పిలుపు

1947 సెప్టెంబర్ 2న పరకాలలో త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగురవేయాలని నిర్ణయించారు. ఈ కార్యక్రమానికి పరకాల ప్రాంతంలోని వివిధ గ్రామాల నుంచి వేలాది మంది ప్రజలు తరలివచ్చారు. పట్టణంలోని చాపలబండ వద్దకు చేరుకుని ఊరేగింపుగా ముందుకు సాగారు.

అయితే ఉద్యమాన్ని అణచివేయాలని ముందుగానే ప్రణాళిక రూపొందించిన నిజాం సేనలు అక్కడ మాటువేశాయి. ప్రజలు తహసీల్ కార్యాలయం వద్దకు చేరుకున్న సమయంలో రజాకార్లు కత్తులు, బరిసెలు, తల్వార్లతో ఉద్యమకారులపై దాడికి దిగారు. మరోవైపు నిజాం ఆధీనంలోని పోలీసులు తుపాకులతో కాల్పులు జరిపారు. ఈ ఘటనలో 15 మంది సమరయోధులు ప్రాణాలు కోల్పోగా వందలాది మంది గాయపడ్డారు.

అమరుల స్మారకంగా అమరధామం

నిజాం వ్యతిరేక పోరాటంలో ప్రాణత్యాగం చేసిన అమరవీరుల స్మారకార్థం పరకాలలో అమరవీరుల మైదానాన్ని ఏర్పాటు చేసి ‘అమరధామం’ నిర్మించారు. నాటి పోరాటానికి రంగాపురం ఘటనకు సంబంధించిన అమరవీరుల చిత్రాలను కూడా అక్కడ ఏర్పాటు చేశారు. బీజేపీ నేత చెన్నమనేని విద్యాసాగర్‌రావు సొంత ఖర్చులతో ఈ అమరధామాన్ని నిర్మించినట్లు స్థానిక కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి.

ప్రతి ఏడాది సెప్టెంబర్ 2న అమరధామం వద్ద స్వాతంత్య్ర సమరయోధులు, మేధావులు, విద్యార్థులు, ప్రజాప్రతినిధులు అమరవీరులకు నివాళులు అర్పిస్తుంటారు. వివిధ ప్రాంతాల నుంచి పరకాలకు వచ్చే పర్యాటకులు, మేధావులు కూడా అమరధామాన్ని సందర్శిస్తుంటారు.

అయితే ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యంతో అమరధామం క్రమంగా శిథిలావస్థకు చేరుకుంటోందన్న ఆవేదన వ్యక్తమవుతోంది. ఉద్యమకారుల విగ్రహాలు దెబ్బతినడంతో పాటు, ప్రాంగణంలో పందులు, కుక్కలు సంచరిస్తున్నాయని స్థానికులు చెబుతున్నారు. అమరవీరుల స్మారక చిహ్నాన్ని పరిరక్షించేందుకు ప్రభుత్వం తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని వారు కోరుతున్నారు.

రజాకారుల కాల్పుల్లో అమరులైన సమరయోధులు

పరకాలలో జరిగిన నాటి ఘటనలో మంత్రి కేదారి, పోతుకంటి పెద్దులు, గజ్జి పర్వతాలు, ఆముదాపురం వీరన్న, మేకల పోచయ్య, బత్తుల సమ్మయ్య, దాచపెల్లి రాజయ్య, గుండారపు కొమురయ్య, తొణగరి పూర్ణసింగ్, జాలిగపు మైసయ్య, అలువల అంకూస్, గిన్నె కట్టమల్లు, కుంట అయిలయ్య తదితరులు రజాకారుల కాల్పుల్లో అక్కడికక్కడే మృతి చెందినట్లు చారిత్రక వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ ఘటనలో వందలాది మంది గాయపడ్డారు.

ఇదే సమయంలో మొగుళ్లపల్లి మండలం రంగాపురం గ్రామంలోనూ రజాకారుల దమనకాండ కొనసాగింది. ఉద్యమకారులను సజీవంగా పట్టుకున్న రజాకారులు వారిపై దారుణంగా దాడి చేసి హతమార్చినట్లు స్థానిక చరిత్ర చెబుతోంది. గ్రామానికి చెందిన ఆకుతోట మల్లయ్య, వర్దెల్లి వీరయ్య, రాజ్‌మహ్మద్‌లను చెట్టుకు కట్టేసి నరికి, కాల్పులు జరిపి హతమార్చిన ఘటన అప్పటి రజాకారుల దమనకాండకు నిదర్శనంగా నిలిచింది. పరకాల అమరవీరుల త్యాగం తెలంగాణ విముక్తి పోరాట చరిత్రలో చెరగని అధ్యాయంగా నిలిచింది. వారి త్యాగాలను స్మరించుకుంటూ ప్రతి ఏటా సెప్టెంబర్ 2న అమరవీరులకు నివాళులు అర్పిస్తున్నారు.