D-News: బ్యాంకుల్లో కస్టమర్లు విదేశాలకు డబ్బు పంపే సమయంలో ఎదుర్కొంటున్న కొన్ని సమస్యలను రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బీఐ) గుర్తించింది. ముఖ్యంగా లావాదేవీలకు అవసరమైన పత్రాలు, ఛార్జీలు, లావాదేవీ పూర్తయ్యే సమయం వంటి అంశాల్లో బ్యాంకుల విధానాల్లో స్పష్టత లోపించిందని ఆర్బీఐ డిప్యూటీ గవర్నర్ రోహిత్ జైన్ తెలిపారు.
ఇటీవల ఆర్బీఐ నిర్వహించిన సమీక్షలో కొన్ని బ్యాంకుల్లో కస్టమర్ లావాదేవీలకు సంబంధించిన విధానాలు పూర్తిగా స్పష్టంగా లేవని గుర్తించినట్లు జైన్ వెల్లడించారు. ముఖ్యంగా అవుట్వర్డ్ రెమిటెన్సులు, అంటే భారత్ నుంచి విదేశాలకు డబ్బు పంపే లావాదేవీల్లో, అవసరానికి మించిన డాక్యుమెంటేషన్ కోరుతున్న సందర్భాలు, చెల్లింపుల్లో ఆలస్యాలు ఉన్నట్లు తెలిపారు.
పత్రాల విషయంలో స్పష్టత అవసరం
విదేశాలకు డబ్బు పంపే కస్టమర్లకు ఏ పత్రాలు అవసరం, ఎంత ఛార్జీ వసూలు చేస్తారు, లావాదేవీ పూర్తవడానికి ఎంత సమయం పడుతుంది వంటి విషయాలను బ్యాంకులు ముందుగానే స్పష్టంగా తెలియజేయాలని ఆర్బీఐ సూచించింది.
అధీకృత డీలర్ బ్యాంకులు తమ కస్టమర్ లావాదేవీల విధానాలను మరింత పారదర్శకంగా రూపొందించుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని జైన్ అన్నారు. సమస్యలు చాలా క్లిష్టమైనవి కాదని, బ్యాంకులు స్వయంగా కస్టమర్ అనుభవాన్ని పరిశీలిస్తే లోపాలను సులభంగా గుర్తించి పరిష్కరించవచ్చని సూచించారు.
ఛార్జీలు, సమయపాలనపై స్పష్టమైన విధానం
కస్టమర్లకు అనవసరమైన ఇబ్బందులు కలగకుండా డాక్యుమెంటేషన్, ఛార్జీలు, టైమ్లైన్లు, సమస్యల పరిష్కారం, ఫిర్యాదుల పరిష్కార విధానం వంటి అంశాలపై స్పష్టమైన నిబంధనలు ఏర్పాటు చేయాలని ఆర్బీఐ ఇప్పటికే బ్యాంకులను అనుమతించిందని జైన్ తెలిపారు.
ఇది ముఖ్యంగా విదేశాల్లో చదువుతున్న విద్యార్థులు, విదేశాల్లో కుటుంబ సభ్యులకు డబ్బు పంపే వారు, అంతర్జాతీయ వ్యాపారాలు నిర్వహించే సంస్థలు, ఇతర వ్యక్తిగత రెమిటెన్స్ వినియోగదారులకు ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది.
కస్టమర్ అనుభవాన్ని స్వయంగా పరిశీలించాలి
బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నిబంధనలు పాటించడం ఎంత ముఖ్యమో, ఆ నిబంధనలు కస్టమర్లకు ఆచరణలో ఎంత సులభంగా ఉన్నాయో పరిశీలించడం కూడా అంతే అవసరమని ఆర్బీఐ సూచిస్తోంది.
బ్యాంకుల అధికారులు స్వయంగా కస్టమర్లా లావాదేవీ ప్రక్రియను అనుభవిస్తే ఎక్కడ పత్రాలు ఎక్కువగా అడుగుతున్నారు, ఎక్కడ ఆలస్యం జరుగుతోంది, ఏ దశలో సమాచారం స్పష్టంగా లేదో గుర్తించే అవకాశం ఉంటుంది. తద్వారా సమస్యలను నియంత్రణ సంస్థ జోక్యం కోసం ఎదురుచూడకుండా బ్యాంకులే పరిష్కరించవచ్చు.
పెరుగుతున్న విదేశీ మారక లావాదేవీల నేపథ్యంలో
భారత్ విదేశీ మారక మార్కెట్ కూడా వేగంగా విస్తరిస్తోంది. జైన్ ప్రకారం భారత విదేశీ మారక మార్కెట్లో స్పాట్, డెరివేటివ్స్ను కలిపిన రోజువారీ సగటు టర్నోవర్ సుమారు 80 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుంది. నాన్-డెలివరబుల్ ఫార్వర్డ్ (NDF) మార్కెట్లో రోజువారీ టర్నోవర్ సుమారు 7 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉంది.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో విదేశీ మారక లావాదేవీల వ్యవస్థ మరింత సమర్థంగా, పారదర్శకంగా పనిచేయాల్సిన అవసరం ఉందని ఆర్బీఐ భావిస్తోంది. మార్కెట్లో మరింత మంది మార్కెట్ మేకర్లు, ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల భాగస్వామ్యం, ఎలక్ట్రానిక్ ప్లాట్ఫారమ్ల వినియోగం పెరగడం కూడా కీలక ప్రాధాన్యతలుగా జైన్ పేర్కొన్నారు.
బ్యాంకులకు కీలక సందేశం
రోహిత్ జైన్ 2026 మేలో ఆర్బీఐ డిప్యూటీ గవర్నర్గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. అంతకుముందు ఆయన ఆర్బీఐలో ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్గా పనిచేశారు, దాదాపు మూడు దశాబ్దాలుగా కేంద్ర బ్యాంకులో వివిధ బాధ్యతలు నిర్వహించారు.
మొత్తంగా, ఆర్బీఐ తాజా సూచనల ప్రధాన ఉద్దేశం కస్టమర్లకు బ్యాంకింగ్ సేవలను మరింత సులభంగా, పారదర్శకంగా, వేగంగా అందించడం. ముఖ్యంగా విదేశీ చెల్లింపులు, రెమిటెన్స్ల విషయంలో అనవసరమైన పత్రాలు, అస్పష్టమైన ఛార్జీలు, ఆలస్యాలను తగ్గించి మెరుగైన కస్టమర్ అనుభవాన్ని అందించాలని బ్యాంకులకు స్పష్టమైన సందేశం ఇచ్చింది.