D-News: భారత్లో యూపీఐ (UPI) ద్వారా చెల్లింపులు చేయడం ఇప్పుడు చాలా సాధారణంగా మారిపోయింది. దుకాణంలో ఉన్న క్యూఆర్ కోడ్ను స్కాన్ చేసి, కొన్ని బటన్లు నొక్కితే చాలు.. డబ్బు వెంటనే మరో ఖాతాలోకి చేరుతుంది. నగదు అవసరం లేదు. కార్డు యంత్రం కూడా అవసరం లేదు. ముఖ్యంగా, వినియోగదారుడికి సాధారణంగా ఎలాంటి అదనపు రుసుము ఉండదు. అయితే, ఈ పరిస్థితిలో త్వరలో మార్పు రావచ్చు. యూపీఐ లావాదేవీలపై వ్యాపారుల నుంచి రుసుము వసూలు చేసే అవకాశంపై ప్రభుత్వం, బ్యాంకులు, చెల్లింపు సంస్థలు చర్చిస్తున్నాయి. అయితే వినియోగదారులు, వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి జరిగే యూపీఐ చెల్లింపులు ఉచితంగానే ఉంటాయని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.
పెద్ద వ్యాపారాలకే రుసుము?
ప్రస్తుతం చర్చలో ఉన్న ప్రతిపాదన ప్రకారం, పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు చేసే అధిక విలువైన లావాదేవీలపై 0.3 నుంచి 0.5 శాతం వరకు వ్యాపారి రుసుము విధించే అవకాశం ఉంది. ఉదాహరణకు, రూ.2,000కు పైబడిన చెల్లింపులపై పెద్ద వ్యాపారులకు మాత్రమే రుసుము విధించే ప్రతిపాదన పరిశీలనలో ఉన్నట్లు సమాచారం. అయితే, చిన్న దుకాణాలు, కూరగాయల వ్యాపారులు, ఆటో డ్రైవర్లు వంటి చిన్న వ్యాపారాలపై భారం పడకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
యూపీఐ ఇంత పెద్ద వ్యవస్థగా ఎలా మారింది?
2016లో ప్రారంభమైన యూపీఐ ఇప్పుడు ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద తక్షణ చెల్లింపు వ్యవస్థల్లో ఒకటిగా ఎదిగింది. జూలైలోనే యూపీఐ ద్వారా 2360 కోట్లకు పైగా లావాదేవీలు జరిగాయి. వాటి మొత్తం విలువ సుమారు రూ.29.87 లక్షల కోట్లు. ప్రస్తుతం కోట్లాది మంది ప్రజలు యూపీఐని ఉపయోగిస్తున్నారు. ఫోన్పే, గూగుల్ పే వంటి అనేక సంస్థలు ఒకే యూపీఐ వ్యవస్థపై పనిచేస్తుండటం దీని ప్రత్యేకత. దీంతో వినియోగదారులు ఏ యాప్ ఉపయోగించినా ఇతర యాప్లకు సులభంగా డబ్బు పంపగలుగుతున్నారు.
చిన్న వ్యాపారుల పాత్ర కీలకం
యూపీఐ విజయానికి చిన్న వ్యాపారులు కూడా ప్రధాన కారణం. ఎందుకంటే యూపీఐ చెల్లింపులు స్వీకరించేందుకు ఖరీదైన కార్డు యంత్రం అవసరం లేదు. ఒక సాధారణ క్యూఆర్ కోడ్ ఉంటే చాలు. అందువల్ల, చిన్న వ్యాపారులు కూడా డిజిటల్ చెల్లింపులను సులభంగా స్వీకరించడం ప్రారంభించారు. అయితే వీరిపై రుసుము విధిస్తే యూపీఐ స్వీకరణ వేగం తగ్గే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
సమతుల్యతే అసలు సవాలు
మొత్తంగా, యూపీఐని ఆర్థికంగా స్థిరంగా కొనసాగించడంతో పాటు దాని సులభతను కాపాడటం ప్రభుత్వానికి పెద్ద సవాలుగా మారింది. పెద్ద వ్యాపారాలు, అధిక విలువైన లావాదేవీలకే రుసుమును పరిమితం చేస్తే ప్రభావం తక్కువగా ఉండొచ్చు. అయితే చిన్న దుకాణాలు, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని వ్యాపారులపై కూడా రుసుము విధిస్తే యూపీఐ విస్తరణకు ఇబ్బందులు రావచ్చు. అందువల్ల యూపీఐపై రుసుము విధించాలా లేదా అన్నదానికంటే, ఎవరిపై ఎంత రుసుము విధించాలి అనేదే ఇప్పుడు కీలకమైన ప్రశ్నగా మారింది. భారత్ నిర్మించిన ఈ భారీ డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థను ఆర్థికంగా బలోపేతం చేస్తూనే, సాధారణ ప్రజలకు సులభంగా అందుబాటులో ఉండేలా చూడటం అత్యంత ముఖ్యం.