భారత్లో రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం జూలై 2026లో మరోసారి పెరిగింది. వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) ఆధారంగా నమోదైన ద్రవ్యోల్బణం 4.45 శాతానికి చేరుకుంది. జూన్లో ఇది 4.38 శాతంగా ఉండగా.. జూలైలో స్వల్పంగా పెరిగింది. దీంతో వరుసగా రెండో నెలలోనూ రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) నిర్దేశించిన 4 శాతం మధ్యకాలిక లక్ష్యానికి పైనే నమోదైంది.
అయితే 4.45 శాతం ద్రవ్యోల్బణం RBI నిర్దేశించిన 2–6 శాతం టాలరెన్స్ బ్యాండ్లోనే ఉంది. అందువల్ల ప్రస్తుత స్థాయిని అదుపు తప్పిన ద్రవ్యోల్బణంగా పరిగణించాల్సిన అవసరం లేదని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ.. నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరుగుతుండటం సామాన్య ప్రజల నెలవారీ బడ్జెట్లపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉండటంతో తాజా గణాంకాలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.
ఆహార ద్రవ్యోల్బణమే ప్రధాన కారణం
జూలైలో రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం పెరగడానికి ప్రధాన కారణం ఆహార ధరల పెరుగుదల. ఆహార ద్రవ్యోల్బణం జూన్లోని 5.32 శాతం నుంచి జూలైలో 5.52 శాతానికి పెరిగింది. కూరగాయలు, ఇతర ఆహార పదార్థాల ధరల్లో వచ్చిన మార్పులు మొత్తం ద్రవ్యోల్బణంపై ప్రభావం చూపాయి. ముఖ్యంగా అల్లం, ఉల్లి వంటి కొన్ని వంటింటి నిత్యావసరాల ధరలు పెరగడం ఆహార ద్రవ్యోల్బణాన్ని ప్రభావితం చేసిన అంశాల్లో ఉన్నాయి. ఆహార ఉత్పత్తులకు వినియోగదారుల ధరల సూచీలో గణనీయమైన వాటా ఉండటంతో.. వీటి ధరల్లో స్వల్ప పెరుగుదల కూడా మొత్తం CPI ద్రవ్యోల్బణంపై ప్రభావం చూపుతుంది.
ఆహార ధరలు పెరిగితే నేరుగా కుటుంబాల నెలవారీ ఖర్చులు పెరుగుతాయి. కిరాణా సరుకులు, కూరగాయలు, ఇతర నిత్యావసరాల కోసం ఎక్కువ మొత్తాన్ని ఖర్చు చేయాల్సి రావడంతో వినోదం, ప్రయాణాలు, ఇతర అవసరాల కోసం అందుబాటులో ఉండే ఆదాయం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అధిక ధరల ఒత్తిడి
జూలై ద్రవ్యోల్బణ గణాంకాల్లో గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల మధ్య స్పష్టమైన వ్యత్యాసం కనిపించింది. గ్రామీణ ద్రవ్యోల్బణం 4.84 శాతంగా ఉండగా.. పట్టణ ద్రవ్యోల్బణం 3.96 శాతంగా నమోదైంది. అంటే పట్టణ ప్రాంతాలతో పోలిస్తే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ధరల ఒత్తిడి ఎక్కువగా ఉంది. గ్రామీణ కుటుంబాల వినియోగ బాస్కెట్లో ఆహారం, నిత్యావసర వస్తువులకు అధిక ప్రాధాన్యం ఉండటం దీనికి ఒక కారణంగా చూడవచ్చు. ఆహార ధరలు ఎక్కువ కాలం పాటు ఇదే స్థాయిలో కొనసాగితే.. ఆదాయాలు అదే వేగంతో పెరగని పక్షంలో గ్రామీణ వినియోగంపై కూడా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
RBI వడ్డీ రేట్లపై ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?
జూలైలో ద్రవ్యోల్బణం పెరిగినప్పటికీ.. ఈ ఒక్క గణాంకం ఆధారంగా RBI వెంటనే తన ద్రవ్య విధానాన్ని మార్చే అవకాశం తక్కువగా ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుత ద్రవ్యోల్బణం 2–6 శాతం టాలరెన్స్ బ్యాండ్లోనే ఉండటం, అంతర్లీన ధరల ఒత్తిడి ఇంకా పరిమిత స్థాయిలో ఉండటం ఇందుకు కారణాలు.
అయితే రాబోయే నెలల్లో ఆహార ధరలు, అంతర్జాతీయ ముడి చమురు ధరలు, వాతావరణ పరిస్థితులు, సరఫరా వ్యవస్థలో మార్పులను RBI నిశితంగా గమనించే అవకాశం ఉంది. ద్రవ్యోల్బణం నిరంతరంగా పెరుగుతూ ఉంటే.. భవిష్యత్లో వడ్డీ రేట్లపై నిర్ణయాలు తీసుకోవడం మరింత సవాలుగా మారవచ్చు.
రానున్న రోజుల్లో ద్రవ్యోల్బణం ఎలా ఉండొచ్చు?
భారత్లో ద్రవ్యోల్బణం తదుపరి దిశను ప్రధానంగా ఆహార సరఫరా, వర్షపాతం, వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల లభ్యత, అంతర్జాతీయ కమోడిటీ ధరలు, ఇంధన వ్యయాలు నిర్ణయించనున్నాయి. వర్షపాతం మెరుగుపడి వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల సరఫరా పెరిగితే ఆహార ధరలపై ఒత్తిడి తగ్గే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు సరఫరా అంతరాయాలు, వాతావరణ ప్రతికూల పరిస్థితులు లేదా అంతర్జాతీయంగా చమురు, ఆహార ధరలు భారీగా పెరిగితే ద్రవ్యోల్బణం మరింత పెరిగే ప్రమాదం ఉంటుంది. ప్రస్తుతం 4.45 శాతం ద్రవ్యోల్బణం ఆందోళనకర స్థాయిలో లేకపోయినా.. జూన్లో 4.38 శాతం నుంచి జూలైలో 4.45 శాతానికి పెరగడం, ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 5.52 శాతానికి చేరుకోవడం గమనించాల్సిన అంశాలు.
మొత్తంగా చూస్తే.. భారత్ ఆర్థిక వృద్ధిని కొనసాగిస్తూనే ధరల పెరుగుదలను అదుపులో ఉంచాల్సిన పరిస్థితిలో ఉంది. జూలైలో నమోదైన పెరుగుదల తాత్కాలికమా? లేక రాబోయే నెలల్లో ద్రవ్యోల్బణం మరింత పెరిగే ధోరణికి ఇది సంకేతమా? అనేది రాబోయే ఆహార ధరలు, వాతావరణ పరిస్థితులు, ఇంధన ధరలు, సరఫరా పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. RBIతో పాటు ప్రభుత్వ ఆర్థిక విధానాలకు కూడా ఈ పరిణామాలు కీలకంగా మారనున్నాయి.