DNews: Apr30: జోహ్రాన్ మమ్దానీ (Zohran Mamdani) న్యూయార్క్ సిటీ మేయర్గా ఇటీవల చేసిన వ్యాఖ్యలు భారత్లో చాలా మందిని ఆకట్టుకున్నాయి. ఇది 9/11 స్మారకోత్సవ సందర్భంగా జరిగిన ప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్లో కింగ్ చార్లెస్-3తో ప్రైవేట్గా మాట్లాడే అవకాశం వస్తే, కోహినూర్ వజ్రాన్ని భారత్కు తిరిగి ఇవ్వమని నేను ఆయనను గౌరవపూర్వకంగా కోరతాను,’ అని మమ్దానీ అని అన్నారు. ఆ తర్వాత, రాజు చార్లెస్ III, మమ్దానీల మధ్య సంభాషణ జరిగింది. అయితే, వారి చర్చల్లో కోహినూర్ వజ్రం ప్రస్తావనకు వచ్చిందో లేదో స్పష్టంగా తెలియలేదు. న్యూయార్క్ మేయర్ వ్యాఖ్యలపై బకింగ్హామ్ ప్యాలెస్ స్పందించడానికి నిరాకరించింది. రాజు మరియు మమ్దానీ మధ్య జరిగిన చర్చల వివరాలను మేయర్ కార్యాలయం వెల్లడించలేదు
కోహినూర్ చరిత్ర సంక్షిప్తంగా:
- ఈ వజ్రం (ప్రస్తుతం సుమారు 105.6 క్యారెట్లు) మొదట కొల్లూరు గనుల్లో (ఆంధ్రప్రదేశ్) లభించింది.
- ముగళ్, పర్షియన్, అఫ్ఘాన్, సిక్ఖు రాజవంశాల చేతులు మారింది.
- 1849లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ, అప్పటి 10-11 ఏళ్ల మహారాజా దులీప్ సింగ్ నుండి (లాహోర్ ఒప్పందం ద్వారా) తీసుకుంది. దీన్ని భారత్ వైపు “బలవంతంగా/కాలనీయ దోపిడీ”గా చూస్తారు.
- తర్వాత క్వీన్ విక్టోరియాకు బహూకరించబడి, ఇప్పుడు బ్రిటిష్ క్రౌన్ జ్యువెల్స్లో భాగంగా టవర్ ఆఫ్ లండన్లో ఉంది (క్వీన్ మదర్ క్రౌన్లో).
భారత్ చాలా సంవత్సరాలుగా దీని తిరిగి ఇవ్వాలని డిమాండ్ చేస్తోంది. UK మాత్రం “చట్టపరమైన యాజమాన్యం” ఉందని, ఇది “బహుమతి” అని వాదిస్తుంది. ఇలాంటి రిటర్న్ డిమాండ్లు (ఎల్జిన్ మార్బుల్స్, బెనిన్ బ్రాంజెస్ వంటివి) ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్నాయి.
మమ్దానీ ఎవరు?
- న్యూయార్క్ మేయర్, డెమోక్రాట్.
- భారతీయ మూలాలు: తల్లి మీరా నాయర్ (ప్రముఖ డైరెక్టర్, భారత్లో పుట్టారు), తండ్రి మహ్మూద్ మమ్దానీ (పోస్ట్-కాలనీయ అధ్యయనాల్లో ప్రముఖ స్కాలర్, ఉగాండా-ఆఫ్రికా కాలనీయ చరిత్రపై రాశారు).
- ఇతని వ్యాఖ్యలు కాలనీయ వారసత్వం, రిప్యారేషన్/రిటర్న్ ఆఫ్ ఆర్టిఫాక్ట్స్ అంశాలతో సరిపోతాయి.
వాస్తవాలు & సవాళ్లు:
- భారత్ వైపు: ఇది సాంస్కృతిక వారసత్వం, కాలనీయ దోపిడీ యొక్క సింబల్. తిరిగి ఇవ్వడం “చారిత్రక అన్యాయాన్ని సరిద్దడం”.
- UK వైపు: చట్టపరంగా వారి ఆస్తి. ఒకసారి ఇచ్చేస్తే ఇతర ఆర్టిఫాక్ట్స్ డిమాండ్లు పెరుగుతాయి. బ్రిటన్ ఇప్పటి వరకు “no” అనే స్టాండ్లోనే ఉంది.
- ప్రాక్టికల్: కోహినూర్ ఒక్కటే కాదు; బ్రిటిష్ మ్యూజియంలు, ప్యాలెస్లలో వేలాది ఇలాంటి వస్తువులు ఉన్నాయి. రాజకీయ, డిప్లమాటిక్ సంబంధాల్లో ఇది ఒక సింబాలిక్ అంశం.
మమ్దానీ వ్యాఖ్యలు సింబాలిక్గా మంచివి అనిపించినా, బ్రిటన్ సర్కారు లేదా రాజకుటుంబం ఇలాంటి డిమాండ్లకు సులభంగా మొగ్గు చూపడం అరుదు. ఇది దీర్ఘకాలిక డిప్లమాసీ, చట్టపరమైన చర్చల ద్వారా మాత్రమే సాధ్యం కావచ్చు.
భారతీయులుగా ఇలాంటి సాంస్కృతిక వారసత్వ అంశాలు మనకు ముఖ్యం. కానీ చరిత్రలో యుద్ధాలు, జయాలు, దోపిడీలు అన్నీ సాధారణం — ఏ దేశం చేతులు పరిశుభ్రంగా లేవు. కోహినూర్ తిరిగి రావాలంటే కేవలం భావోద్వేగం కాకుండా, బలమైన డిప్లమాటిక్ ఎఫర్ట్, ఇంటర్నేషనల్ లా, పబ్లిక్ ఒపీనియన్ అన్నీ కావాలి.