విదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారతీయులకు మార్కెట్ నియంత్రణ సంస్థ సెబీ (SEBI) కీలక శుభవార్త అందించింది. ఇకపై నాన్ రెసిడెంట్ ఇండియన్స్ (NRIs), ఓవర్సీస్ సిటిజన్స్ ఆఫ్ ఇండియా (OCIs), విదేశీ పౌరులు భారతదేశానికి రాకుండానే డిజిటల్ విధానంలో KYC ప్రక్రియను పూర్తి చేసుకునే అవకాశం కల్పించింది. భారత స్టాక్ మార్కెట్లలో విదేశాల్లో నివసిస్తున్న వ్యక్తుల పెట్టుబడులను సులభతరం చేయడమే ఈ నిర్ణయం ప్రధాన ఉద్దేశం.
ఇప్పటివరకు డిజిటల్ KYC పూర్తి చేయాలంటే సంబంధిత కస్టమర్ భౌతికంగా భారతదేశంలో ఉండాలనే నిబంధన అమల్లో ఉండేది. దీంతో విదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారతీయులు బ్రోకరేజ్ ఖాతాలు, ఇతర పెట్టుబడి సేవలను ప్రారంభించడానికి ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనేవారు. తాజాగా సెబీ ఈ నిబంధనను సడలిస్తూ నవంబర్ 4, 2026న కొత్త సర్క్యులర్ జారీ చేసింది. ఈ నూతన నిబంధనలు డిసెంబర్ 3, 2026 నుంచి అమల్లోకి రానున్నాయి.
ఎవరికి ఈ కొత్త నిబంధనలు వర్తిస్తాయి?
సెబీ తీసుకొచ్చిన మార్పులు ప్రధానంగా విదేశాల్లో నివసిస్తున్న వ్యక్తిగత పెట్టుబడిదారులకు ప్రయోజనం కలిగించనున్నాయి. వీరిలో:
- నాన్ రెసిడెంట్ ఇండియన్స్ (NRIs)
- ఓవర్సీస్ సిటిజన్స్ ఆఫ్ ఇండియా (OCIs)
- విదేశీ పౌరులు
అయితే ఈ సౌలభ్యం అన్ని దేశాల్లో నివసిస్తున్న వారికి వర్తించదు. ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్ (FATF) నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉన్న దేశాల్లో నివసించే అర్హులైన వ్యక్తులకు మాత్రమే డిజిటల్ KYC సౌకర్యం లభిస్తుంది. FATF నిబంధనలకు అనుగుణంగా లేని దేశాల్లో నివసించే వారికి పాత KYC విధానాలే కొనసాగుతాయి.
ఇక విదేశాల నుంచే డిజిటల్ KYC
కొత్త విధానం ప్రకారం అర్హులైన విదేశీ పెట్టుబడిదారులు తమ KYC వివరాలు, అవసరమైన గుర్తింపు పత్రాలను ఆన్‌లైన్‌లోనే సెబీ రిజిస్టర్ చేసిన మధ్యవర్తులకు సమర్పించవచ్చు. ఇందుకోసం ప్రత్యేకంగా భారత్‌కు రావాల్సిన అవసరం ఉండదు.
దీంతో విదేశాల్లో ఉద్యోగాలు, వ్యాపారాలు చేస్తున్న భారతీయులు తమ నివాస దేశం నుంచే భారత స్టాక్ మార్కెట్లలో పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు అవసరమైన ఖాతా ప్రారంభ ప్రక్రియను సులభంగా పూర్తి చేసుకోవచ్చు.
KYC ప్రక్రియలో మరిన్ని కీలక మార్పులు
సెబీ కేవలం డిజిటల్ KYCకే పరిమితం కాకుండా ఇప్పటికే ఉన్న KYC రికార్డులను తిరిగి ఉపయోగించుకునేలా మరికొన్ని మార్పులు చేసింది.
1. పాత KYC వివరాలనే ఉపయోగించుకోవచ్చు
ఇప్పటికే ఒక సెబీ రిజిస్టర్డ్ బ్రోకర్ లేదా ఇతర ఆర్థిక నియంత్రణ సంస్థ పరిధిలో KYC పూర్తి చేసిన పెట్టుబడిదారుల వివరాలను మరో మధ్యవర్తి కూడా ఉపయోగించుకోవచ్చు. ఇందుకోసం KYC రిజిస్ట్రేషన్ ఏజెన్సీ (KRA), సెంట్రల్ KYC రికార్డ్స్ రిజిస్ట్రీ (CKYCRR) నుంచి అందుబాటులో ఉన్న సమాచారాన్ని పరిశీలించవచ్చు.
2. KYC రికార్డులకు పోర్టబిలిటీ
ఇకపై KYC వివరాలను ఒక ఆర్థిక సంస్థ నుంచి మరో సంస్థకు బదిలీ చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రతి వివరమూ ఇప్పటికే ధ్రువీకరించబడకపోయినా KYC రికార్డులను ఇతర మధ్యవర్తులతో పంచుకోవచ్చు. అయితే అధికారిక డేటాబేస్‌ల ద్వారా ధ్రువీకరించిన వివరాలను మాత్రమే ‘Validated’గా గుర్తిస్తారు.
3. పాస్‌పోర్ట్, OCI కార్డు తప్పనిసరి
కొత్త నిబంధనల ప్రకారం పెట్టుబడిదారుల గుర్తింపు ధ్రువీకరణ కోసం పాస్‌పోర్ట్ కాపీని సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. వర్తించే సందర్భాల్లో OCI కార్డును కూడా అందించాలి. అలాగే విదేశాల్లో నివసిస్తున్న వారి చిరునామాను ప్రస్తుత నివాస చిరునామాగా పరిగణిస్తారు.
4. వీడియో KYC సౌకర్యం
భౌతికంగా పత్రాలను చూపించడం సాధ్యం కానప్పుడు వీడియో ఇన్ పర్సన్ వెరిఫికేషన్ (VIPV) ద్వారా గుర్తింపును ధ్రువీకరించుకోవచ్చు. ఈ ప్రక్రియలో సంబంధిత ఆర్థిక సంస్థకు చెందిన అధీకృత అధికారి తప్పనిసరిగా పాల్గొనాలి. అంతేకాకుండా వీడియో వెరిఫికేషన్ ప్రక్రియను ఆడిట్‌కు లోబడి నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది.
5. మూడు పని దినాల్లో KYC వివరాలు సమర్పించాలి
KYC ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత సంబంధిత మధ్యవర్తులు మూడు పని దినాల్లోపు పెట్టుబడిదారుల వివరాలను KYC రిజిస్ట్రేషన్ ఏజెన్సీకి సమర్పించాలి. దీంతో రికార్డుల నిర్వహణలో పారదర్శకత పెరుగుతుందని భావిస్తున్నారు.
డిసెంబర్ 3 నుంచి కొత్త నిబంధనలు అమల్లోకి
సెబీ ప్రకటించిన ఈ కొత్త మార్గదర్శకాలు 2026 డిసెంబర్ 3 నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి. ఇప్పటికే KYC పూర్తి చేసుకున్న పెట్టుబడిదారులకు పాత నిబంధనల ప్రకారమే ధ్రువీకరణ వర్తిస్తుంది. కొత్త విధానం అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత అర్హులైన విదేశీ పెట్టుబడిదారుల రీ-KYC ప్రక్రియకు కూడా ఈ సడలింపులు వర్తిస్తాయి.
భారత పెట్టుబడి మార్కెట్‌కు ఎలాంటి ప్రయోజనం?
సెబీ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం వల్ల విదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారతీయులకు భారత స్టాక్ మార్కెట్లలో పెట్టుబడులు పెట్టడం మరింత సులభం కానుంది. ముఖ్యంగా బ్రోకరేజ్ ఖాతాలు ప్రారంభించడం, డాక్యుమెంట్ల సమర్పణ, గుర్తింపు ధ్రువీకరణ వంటి పనుల కోసం భారత్‌కు ప్రయాణించాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది.
అలాగే ఇప్పటికే ఒక ఆర్థిక సంస్థ వద్ద KYC పూర్తి చేసిన వారు మరో సంస్థ వద్ద మళ్లీ అదే ప్రక్రియను పూర్తిగా చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా పోవచ్చు. దీంతో సమయం ఆదా కావడంతో పాటు పత్రాల సమర్పణలో ఎదురయ్యే ఇబ్బందులు కూడా తగ్గుతాయి.
అయితే డిజిటల్ విధానంలో సౌలభ్యం కల్పించినప్పటికీ భద్రతా నిబంధనలను సెబీ కొనసాగిస్తోంది. పెట్టుబడిదారుల గుర్తింపు, చిరునామా, రిస్క్ ప్రొఫైల్ ఆధారంగా అవసరమైన అదనపు పరిశీలనలు చేయాల్సిన బాధ్యత సంబంధిత మధ్యవర్తులపైనే ఉంటుంది.
మొత్తంగా చూస్తే సెబీ తాజా నిర్ణయం విదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారతీయులకు పెట్టుబడి ప్రక్రియను సులభతరం చేసే కీలక సంస్కరణగా చెప్పవచ్చు.