
DNEWS:మనమందరం రోజూ మొబైల్ ఛార్జర్లు, ల్యాప్టాప్ ఛార్జర్లు, USB కేబుళ్లు ఉపయోగిస్తుంటాం. అయితే కొన్ని కేబుళ్ల చివరలో లేదా కనెక్టర్కు కొద్దిగా దూరంలో నల్లటి రంగులో చిన్న సిలిండర్ ఆకారంలో ఒక భాగం కనిపిస్తుంది. చాలామంది దాన్ని కేబుల్ డిజైన్లో భాగంగా భావిస్తారు. మరికొందరు అది వైర్ను బలంగా ఉంచడానికి ఇచ్చిన అదనపు కవర్ అనుకుంటారు.
కానీ దాని వెనుక ఒక ముఖ్యమైన ఎలక్ట్రానిక్ టెక్నాలజీ దాగి ఉంది. ఆ చిన్న నల్లటి భాగాన్ని ఫెరైట్ బీడ్ (Ferrite Bead) లేదా ఫెరైట్ చోక్ (Ferrite Choke) అంటారు. ఇది కేబుల్ ద్వారా ప్రయాణించే అనవసరమైన హై-ఫ్రీక్వెన్సీ విద్యుదయస్కాంత శబ్దాన్ని (Electromagnetic Interference – EMI) తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. దీని వల్ల ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాల పనితీరుపై ప్రభావం చూపగల కొన్ని సిగ్నల్ అంతరాయాలను నియంత్రించవచ్చు.
ఆ చిన్న నల్లటి భాగం అసలు ఏమిటి?
కేబుల్పై కనిపించే ఈ నల్లటి భాగం సాధారణ ప్లాస్టిక్ ముక్క కాదు. దీని లోపల ఫెరైట్ అనే ప్రత్యేక అయస్కాంత లక్షణాలు కలిగిన సిరామిక్ పదార్థం ఉంటుంది. ఇందులో ఇనుము ఆక్సైడ్తో పాటు నికెల్, జింక్ వంటి ఇతర లోహాల ఆక్సైడ్లు ఉండవచ్చు.
ఈ ఫెరైట్ పదార్థాన్ని కేబుల్ చుట్టూ అమర్చడం వల్ల అనవసరమైన విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు, హై-ఫ్రీక్వెన్సీ నాయిస్ను నియంత్రించవచ్చు. బయటకు చూస్తే ఇది చిన్న నల్లటి సిలిండర్లా కనిపించినా, ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాల పనితీరులో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.
కేబుల్లో నాయిస్ ఎందుకు వస్తుంది?
మన ఇళ్లలో ఒకేసారి ఎన్నో ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు పనిచేస్తుంటాయి. మొబైల్ ఛార్జర్లు, ల్యాప్టాప్లు, టీవీలు, వైర్లెస్ రౌటర్లు, మైక్రోవేవ్ ఓవెన్లు, ఇతర విద్యుత్ పరికరాలు వివిధ రకాల విద్యుదయస్కాంత తరంగాలను ఉత్పత్తి చేయవచ్చు.
కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ తరంగాలు కేబుళ్లపై ప్రభావం చూపుతాయి. కేబుల్ ఒక యాంటెన్నాలా పనిచేసి అనవసరమైన విద్యుత్ సంకేతాలను స్వీకరించవచ్చు లేదా బయటకు ప్రసరింపజేయవచ్చు. దీనివల్ల సమీపంలోని ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలకు అంతరాయాలు కలిగే అవకాశం ఉంటుంది.
ఉదాహరణకు కొన్ని పాత కంప్యూటర్ మానిటర్లలో తెరపై గీతలు కనిపించడం, ఆడియో పరికరాల్లో అనవసరమైన శబ్దాలు వినిపించడం, డేటా కనెక్షన్లలో అంతరాయాలు ఏర్పడటం వంటి సమస్యలకు విద్యుదయస్కాంత జోక్యం ఒక కారణం కావచ్చు. అయితే ఇలాంటి ప్రతి సమస్యకూ EMI మాత్రమే కారణం కాదు.
ఇక్కడే ఫెరైట్ చోక్ ఉపయోగపడుతుంది. ఇది కేబుల్పై ఏర్పడే లేదా దాని ద్వారా ప్రయాణించే కొన్ని అనవసరమైన హై-ఫ్రీక్వెన్సీ సంకేతాలను తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
ఫెరైట్ చోక్ ఎలా పనిచేస్తుంది?
ఫెరైట్ చోక్ పని చేసే విధానాన్ని సులభంగా అర్థం చేసుకోవాలంటే ఒక ఉదాహరణ తీసుకుందాం. ఒక రోడ్డుపై వాహనాలు స్వేచ్ఛగా వెళ్లగలుగుతున్నాయని అనుకోండి. కానీ కొన్ని అనవసరమైన వాహనాల వేగాన్ని తగ్గించేందుకు అక్కడ ప్రత్యేకమైన అడ్డంకిని ఏర్పాటు చేస్తే ఎలా ఉంటుందో, ఫెరైట్ చోక్ కూడా కొంతవరకు అలాంటి పని చేస్తుంది.
కేబుల్లో ప్రయాణించే అవసరమైన విద్యుత్ లేదా డేటా సంకేతాలకు పెద్దగా అంతరాయం కలిగించకుండా, నిర్దిష్ట హై-ఫ్రీక్వెన్సీ నాయిస్కు అధిక ఇంపెడెన్స్ను అందిస్తుంది. ఆ అనవసరమైన శక్తిలో కొంత భాగాన్ని ఫెరైట్ పదార్థం స్వల్ప ఉష్ణంగా వెదజల్లుతుంది. దీని వల్ల కేబుల్ నుంచి వెలువడే లేదా కేబుల్లోకి ప్రవేశించే విద్యుదయస్కాంత అంతరాయాలు తగ్గవచ్చు.
ముఖ్యంగా కామన్-మోడ్ కరెంట్స్ (Common-mode currents) వల్ల ఏర్పడే అంతరాయాలను తగ్గించడంలో కేబుల్ చుట్టూ అమర్చిన ఫెరైట్ కోర్ ఉపయోగపడుతుంది. ఇది ప్రతి రకమైన సిగ్నల్ నాయిస్ను పూర్తిగా తొలగించదు. ఏ ఫ్రీక్వెన్సీ పరిధిలో ఎంత ప్రభావం చూపుతుందనేది ఫెరైట్ పదార్థం, దాని పరిమాణం, కేబుల్ నిర్మాణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
అన్ని కేబుళ్లలో ఈ భాగం ఎందుకు ఉండదు?
మీరు గమనిస్తే ప్రతి ఛార్జర్ వైర్పై ఈ నల్లటి సిలిండర్ కనిపించదు. కొన్ని USB కేబుళ్లు, మానిటర్ కేబుళ్లు, ప్రింటర్ కేబుళ్లు, వీడియో కేబుళ్లు, కొన్ని విద్యుత్ సరఫరా వైర్లపై మాత్రమే ఇది కనిపిస్తుంది.
దీనికి కారణం ప్రతి కేబుల్లోనూ ఒకే స్థాయిలో విద్యుదయస్కాంత అంతరాయాలు ఉండవు. పరికరం రూపకల్పన, కేబుల్ పొడవు, ఉపయోగించే సిగ్నల్ వేగం, ఎలక్ట్రానిక్ సర్క్యూట్ నిర్మాణం వంటి అంశాలను బట్టి ఫెరైట్ చోక్ అవసరం నిర్ణయిస్తారు.
కొన్ని పరికరాల్లో EMI తగ్గించే సర్క్యూట్లు పరికరం లోపలే ఉంటాయి. మరికొన్ని సందర్భాల్లో కేబుల్పై ఫెరైట్ కోర్ అమర్చడం ద్వారా అవసరమైన పరీక్షా ప్రమాణాలను చేరుకోవడం సులభమవుతుంది. అందుకే కొన్ని కేబుళ్లపై ఈ భాగం కనిపిస్తే, మరికొన్నింటిపై కనిపించకపోవచ్చు.
ఛార్జింగ్ వేగాన్ని పెంచుతుందా?
చాలామందికి వచ్చే మరో సందేహం ఇదే. కేబుల్పై ఫెరైట్ చోక్ ఉంటే మొబైల్ వేగంగా ఛార్జ్ అవుతుందా? అనే ప్రశ్నకు సమాధానం లేదు.
ఫెరైట్ చోక్ ప్రధాన పని హై-ఫ్రీక్వెన్సీ విద్యుదయస్కాంత నాయిస్ను తగ్గించడం. ఇది ఛార్జింగ్ పవర్ను పెంచదు. ఫోన్కు ఎక్కువ కరెంట్ అందించదు. బ్యాటరీ సామర్థ్యాన్ని కూడా పెంచదు.
ఛార్జింగ్ వేగం ప్రధానంగా ఛార్జర్ వాటేజ్, కేబుల్ సామర్థ్యం, ఫోన్ సపోర్ట్ చేసే ఫాస్ట్ ఛార్జింగ్ టెక్నాలజీ, బ్యాటరీ ఉష్ణోగ్రత వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కాబట్టి ఫెరైట్ చోక్ ఉన్న కేబుల్ వేగంగా ఛార్జ్ చేస్తుందని భావించడం సరికాదు.
ఇది కేబుల్ను విరిగిపోకుండా కాపాడుతుందా?
నల్లటి భాగం కేబుల్పై గట్టిగా అమర్చబడి ఉండటం వల్ల కొందరు దీన్ని వైర్కు అదనపు బలం ఇచ్చే భాగంగా భావిస్తారు. కానీ దాని ప్రధాన ఉద్దేశం కేబుల్ను వంగకుండా లేదా తెగిపోకుండా కాపాడటం కాదు.
ఫెరైట్ కోర్ కేబుల్ చుట్టూ అమర్చిన విద్యుదయస్కాంత నాయిస్ నియంత్రణ భాగం. కేబుల్ను ఎక్కువగా వంచడం, లాగడం లేదా కనెక్టర్ దగ్గర బలంగా మడవడం వల్ల వైర్ దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంటుంది. ఫెరైట్ చోక్ ఉన్నంత మాత్రాన కేబుల్కు అదనపు యాంత్రిక రక్షణ లభిస్తుందని అనుకోకూడదు.
ఈ చిన్న భాగం లేకపోతే ఏమవుతుంది?
కేబుల్పై ఫెరైట్ చోక్ కనిపించకపోతే పరికరం పనిచేయదని కాదు. చాలా కేబుళ్లు ఫెరైట్ చోక్ లేకుండానే సరిగ్గా పనిచేస్తాయి. ఎందుకంటే వాటి సర్క్యూట్, కేబుల్ డిజైన్లోనే అవసరమైన EMI నియంత్రణ ఏర్పాట్లు చేసి ఉండవచ్చు.
అయితే ఒక నిర్దిష్ట పరికరానికి ఫెరైట్ చోక్ అవసరమని తయారీదారు నిర్ణయిస్తే, దాన్ని తొలగించడం వల్ల EMI సమస్యలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఉదాహరణకు మానిటర్లో సిగ్నల్ అంతరాయాలు రావడం లేదా పరికరం విద్యుదయస్కాంత అనుకూలత పరీక్షల్లో విఫలమయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు.
అందువల్ల కేబుల్పై ఉన్న ఈ భాగాన్ని అవసరం లేనిదిగా భావించి తొలగించకపోవడం మంచిది.
ఫెరైట్ చోక్ను విడిగా కూడా అమర్చుకోవచ్చా?
అవును. మార్కెట్లో క్లిప్-ఆన్ ఫెరైట్ చోక్స్ అందుబాటులో ఉంటాయి. వీటిని ఇప్పటికే ఉన్న కేబుల్పై తెరిచి అమర్చుకోవచ్చు. కేబుల్ను కట్ చేయాల్సిన అవసరం ఉండదు. అవసరమైన పరిమాణం, ఫ్రీక్వెన్సీ లక్షణాలు కలిగిన ఫెరైట్ కోర్ను ఎంచుకోవాలి.
అయితే ఏదైనా కేబుల్కు ఫెరైట్ చోక్ అమర్చితే తప్పనిసరిగా సమస్య పరిష్కారమవుతుందని చెప్పలేం. సరైన ఫెరైట్ పదార్థం, అమర్చే స్థానం, సమస్యకు కారణమైన నాయిస్ రకం వంటి అంశాలు ముఖ్యం. అవసరమైతే ఎలక్ట్రానిక్స్ నిపుణుల సలహా తీసుకోవాలి.
ముగింపు: చిన్న భాగమే.. కానీ పని చాలా కీలకం!
మన రోజువారీ జీవితంలో ఉపయోగించే కేబుళ్లపై కనిపించే చిన్న నల్లటి సిలిండర్ వెనుక ఇంత టెక్నాలజీ ఉందని చాలామందికి తెలియదు. దాన్ని ఫెరైట్ బీడ్ లేదా ఫెరైట్ చోక్ అంటారు. ఇది అనవసరమైన హై-ఫ్రీక్వెన్సీ విద్యుదయస్కాంత నాయిస్ను తగ్గించి, ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాల పనితీరు మెరుగ్గా ఉండేందుకు సహాయపడుతుంది.
అయితే ఇది ఛార్జింగ్ వేగాన్ని పెంచే పరికరం కాదు. కేబుల్ తెగిపోకుండా కాపాడే భాగం కూడా కాదు. ప్రతి కేబుల్కు ఇది అవసరం ఉండదు. పరికరం రూపకల్పన, EMI అవసరాలను బట్టి తయారీదారులు దీన్ని అమర్చుతారు.
ఇకపై మీ ఛార్జర్ వైర్ లేదా కంప్యూటర్ కేబుల్పై ఈ నల్లటి భాగం కనిపిస్తే అది కేవలం డిజైన్ కోసం ఇచ్చింది కాదని గుర్తుంచుకోండి. చిన్న పరిమాణంలో ఉన్నప్పటికీ, ఆధునిక ఎలక్ట్రానిక్స్లో విద్యుదయస్కాంత అంతరాయాలను నియంత్రించడంలో ఇది ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.
