
DNEWS :న్యూఢిల్లీ: మొబైల్ ఫోన్ వినియోగదారులకు స్పామ్ కాల్స్, నకిలీ మెసేజ్లు, అనవసర ప్రకటనలు పెద్ద సమస్యగా మారుతున్నాయి. బ్యాంక్ అధికారులమని, ప్రభుత్వ ప్రతినిధులమని, డెలివరీ సంస్థల నుంచి మాట్లాడుతున్నామని చెప్పి కొందరు మోసగాళ్లు వినియోగదారులను లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నారు. ఇలాంటి అనుమానాస్పద కమ్యూనికేషన్లను గుర్తించేందుకు టెలికాం రంగంలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ వినియోగం పెరుగుతోంది.
ఈ నేపథ్యంలో TRAI నవంబర్ 13, 2026న విడుదల చేసిన తాజా త్రైమాసిక నివేదికలో కీలక గణాంకాలను వెల్లడించింది. 2026 జూలై 1 నుంచి సెప్టెంబర్ 30 వరకు ఉన్న కాలంలో టెలికాం సర్వీస్ ప్రొవైడర్ల AI ఆధారిత వ్యవస్థలు సుమారు 19.9 బిలియన్ అనుమానాస్పద స్పామ్ కాల్స్, SMSలను గుర్తించినట్లు నివేదిక తెలిపింది.
ఈ వివరాలు భారతదేశంలోని మొబైల్ వినియోగదారులకు స్పామ్ సమస్య ఎంత పెద్దదిగా ఉందో తెలియజేస్తున్నాయి.
TRAI నివేదికలో ముఖ్యమైన గణాంకాలు
TRAI విడుదల చేసిన Q2 FY 2026-27 నివేదిక ప్రకారం, 2026 సెప్టెంబర్ 30 నాటికి దేశంలో మొత్తం టెలికాం సబ్స్క్రైబర్ల సంఖ్య సుమారు 1.349 బిలియన్లు.
జూలై నుంచి సెప్టెంబర్ మధ్య కాలంలో:
| వివరాలు | గణాంకాలు |
|---|---|
| మొత్తం టెలికాం సబ్స్క్రైబర్లు | 1.349 బిలియన్లు |
| అవుట్గోయింగ్ కాల్స్ | 714.01 బిలియన్లు |
| అవుట్గోయింగ్ SMSలు | 702.28 బిలియన్లు |
| నమోదైన UCC ఫిర్యాదులు | 1.529 మిలియన్లు |
| చర్యకు అర్హమైన ఫిర్యాదులు | 0.723 మిలియన్లు |
| AI గుర్తించిన అనుమానాస్పద ఇన్కమింగ్ కాల్స్ | 18.28 బిలియన్లు |
| AI గుర్తించిన అనుమానాస్పద ఇన్కమింగ్ SMSలు | 1.62 బిలియన్లు |
మొత్తంగా 18.28 బిలియన్ కాల్స్, 1.62 బిలియన్ SMSలను AI ఆధారిత వ్యవస్థలు అనుమానాస్పదంగా గుర్తించాయి. ఈ రెండు సంఖ్యలను కలిపితే 19.9 బిలియన్లు అవుతాయి.
AI స్పామ్ కాల్స్ను ఎలా గుర్తిస్తుంది?
సాధారణంగా మన ఫోన్కు ఒక కాల్ వచ్చినప్పుడు దాని నంబర్ ఆధారంగా కాలర్ ఎవరో తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేస్తాం. కానీ మోసగాళ్లు అనేక కొత్త నంబర్లను ఉపయోగించడం వల్ల కేవలం ఫోన్ నంబర్ ఆధారంగా స్పామ్ను గుర్తించడం కష్టమవుతుంది.
ఇక్కడ AI ఆధారిత Pattern Analysis ఉపయోగపడుతుంది.
టెలికాం సంస్థల వ్యవస్థలు కొన్ని ప్రవర్తనా నమూనాలను విశ్లేషించగలవు. ఉదాహరణకు:
- ఒకే నంబర్ నుంచి తక్కువ సమయంలో అనేక కాల్స్ రావడం.
- అనేక నంబర్ల ద్వారా ఒకే విధమైన కాలింగ్ ప్రవర్తన కనిపించడం.
- వినియోగదారులకు భారీ సంఖ్యలో అనవసర కాల్స్ చేయడం.
- అనుమానాస్పద SMS పంపిణీ నమూనాలు కనిపించడం.
- గతంలో ఉల్లంఘనలకు పాల్పడిన సంస్థలతో సంబంధిత కార్యకలాపాలు ఉండటం.
ఈ రకమైన సంకేతాలను విశ్లేషించి ఒక కాల్ లేదా సందేశం స్పామ్ అయ్యే అవకాశం ఉందని వ్యవస్థ అంచనా వేస్తుంది.
అయితే AI గుర్తించిన ప్రతి కాల్ తప్పనిసరిగా మోసపూరితమైనదని అర్థం కాదు. ఇది అనుమానాస్పదంగా గుర్తించిన కమ్యూనికేషన్ మాత్రమే. వినియోగదారులు కూడా జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలి.
TRAI తీసుకున్న చర్యలు ఏమిటి?
నివేదికలో కేవలం స్పామ్ గుర్తింపు మాత్రమే కాకుండా, నిబంధనలు ఉల్లంఘించిన టెలికాం వనరులపై తీసుకున్న చర్యలను కూడా వివరించారు.
జూలై నుంచి సెప్టెంబర్ 2026 మధ్య:
- మొదటి ఉల్లంఘనకు 15 రోజులపాటు 1,10,325 టెలికాం వనరులను నిలిపివేశారు.
- పదేపదే నిబంధనలు ఉల్లంఘించినందుకు 13,777 వనరులను ఒక సంవత్సరం పాటు డిస్కనెక్ట్ చేశారు.
- 374 మంది పంపినవారిని ఒక సంవత్సరం పాటు బ్లాక్లిస్ట్ చేశారు.
- 3,725 SMS హెడర్లను బ్లాక్ చేశారు.
ఇక్కడ Telecom Resources అంటే స్పామ్ కమ్యూనికేషన్లకు ఉపయోగించిన ఫోన్ నంబర్లు లేదా సంబంధిత టెలికాం వనరులు. ఈ చర్యలు పునరావృత ఉల్లంఘనలను అరికట్టడానికి ఉద్దేశించబడ్డాయి.
140, 1600, 1601 నంబర్ల వెనుక ఉన్న టెక్నాలజీ ఏమిటి?
స్పామ్ కాల్స్ను తగ్గించేందుకు TRAI ప్రత్యేక నంబరింగ్ సిరీస్లను కూడా ఉపయోగిస్తోంది.
140 సిరీస్: ప్రమోషనల్ లేదా ప్రకటనల కాల్స్ కోసం ఈ సిరీస్ను కేటాయించారు. ఈ నంబర్ల ద్వారా వచ్చే కాల్స్ను వినియోగదారులు ప్రత్యేకంగా గుర్తించవచ్చు.
1600 సిరీస్: బ్యాంకింగ్, ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్, ఇన్సూరెన్స్ రంగాలకు చెందిన సర్వీస్, ట్రాన్సాక్షనల్ కాల్స్తో పాటు ప్రభుత్వ పౌర సేవల కమ్యూనికేషన్ కోసం ఈ సిరీస్ను ప్రవేశపెట్టారు.
1601 సిరీస్: యుటిలిటీ, లాజిస్టిక్స్, డెలివరీ రంగాల్లోని సర్వీస్, ట్రాన్సాక్షనల్ కాల్స్ కోసం 2026 ఆగస్టు 10న ఈ సిరీస్ను ప్రవేశపెట్టినట్లు TRAI నివేదిక తెలిపింది.
ఈ ప్రత్యేక నంబర్ల విధానం వల్ల వినియోగదారులు కాల్ స్వభావాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. అయితే ప్రత్యేక సిరీస్లో కనిపించని ప్రతి నంబర్ మోసపూరితమని భావించకూడదు. అలాగే ప్రత్యేక సిరీస్ నంబర్ కనిపించిందని మాత్రమే కాల్ పూర్తిగా సురక్షితమని నిర్ధారించలేం.
DND యాప్ ద్వారా వినియోగదారులు ఏం చేయవచ్చు?
TRAI DND App ద్వారా వినియోగదారులు తమకు వచ్చే అనవసర కమర్షియల్ కాల్స్, మెసేజ్లపై ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. తమ ప్రమోషనల్ కమ్యూనికేషన్ ప్రాధాన్యతలను కూడా నమోదు చేసుకోవచ్చు.
TRAI వివరాల ప్రకారం, వినియోగదారుల DND ప్రాధాన్యతలను పరిశీలించి 140 సిరీస్ ద్వారా వచ్చిన 1.70 బిలియన్ ప్రమోషనల్ కాల్స్ను, 11.09 బిలియన్ ప్రమోషనల్ SMSలను నిరోధించారు.
అదనంగా Network Anubhav ప్లాట్ఫామ్ ద్వారా కూడా DND సేవలను వెబ్ ఇంటర్ఫేస్లో వినియోగించే సదుపాయం అందుబాటులోకి వచ్చింది. వినియోగదారులు ఫిర్యాదులు నమోదు చేయడం, వాటి స్థితిని పరిశీలించడం వంటి పనులు చేయవచ్చు.
AI గుర్తించిన స్పామ్ కాల్ వస్తే ఏం చేయాలి?
మీ ఫోన్లో Suspected Spam అని కనిపిస్తే వెంటనే భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటించాలి.
- తెలియని వ్యక్తులకు OTP చెప్పకండి.
- బ్యాంక్ ఖాతా వివరాలు, UPI PIN, పాస్వర్డ్ ఇవ్వకండి.
- అనుమానాస్పద లింకులపై క్లిక్ చేయకండి.
- స్క్రీన్ షేరింగ్ యాప్స్ ఇన్స్టాల్ చేయమని అడిగితే అంగీకరించకండి.
- అనవసర ప్రమోషనల్ కాల్స్పై DND ద్వారా ఫిర్యాదు చేయండి.
- ఆర్థిక మోసం జరిగితే వెంటనే బ్యాంకును సంప్రదించి అధికారిక సైబర్ క్రైమ్ వ్యవస్థలో ఫిర్యాదు చేయండి.
ముఖ్యంగా బ్యాంకులు ఫోన్లో OTP లేదా UPI PIN అడగవని గుర్తుంచుకోవాలి.
అదనపు సమాచారం: AI స్పామ్ గుర్తింపులోనూ తప్పులు జరగవచ్చా?
అవును. AI వ్యవస్థలు కాలింగ్ నమూనాల ఆధారంగా అంచనాలు వేస్తాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో నిజమైన వ్యాపార కాల్స్ కూడా అనుమానాస్పదంగా గుర్తించబడే అవకాశం ఉంది. అదే విధంగా కొత్త నంబర్ల నుంచి జరిగే మోసాలను ప్రతిసారీ వెంటనే గుర్తించడం కూడా సాధ్యం కాదు.
అందుకే AI గుర్తింపుతో పాటు వినియోగదారుల ఫిర్యాదులు, టెలికాం సంస్థల పర్యవేక్షణ, నంబర్ల ధృవీకరణ, చట్టపరమైన చర్యలు అవసరం.
స్పామ్ సమస్యను తగ్గించడానికి టెలికాం సంస్థలు మాత్రమే కాకుండా బ్యాంకులు, డిజిటల్ పేమెంట్ సంస్థలు, వినియోగదారులు కూడా కలిసి పనిచేయాలి.
