DArticle: Mar16: మహోన్నత త్యాగశీలి పొట్టి శ్రీరాములు — అమరజీవి, ఆంధ్ర రాష్ట్ర అవతరణకు మూలపురుషుడు, తెలుగు జాతి ఆత్మగౌరవానికి ప్రతీక.
పొట్టి శ్రీరాములు (1901 మార్చి 16 – 1952 డిసెంబరు 15) తెలుగు ప్రజలకు ప్రత్యేక రాష్ట్రం కావాలనే ఆకాంక్షతో 58 రోజుల ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేసి, తన ప్రాణాలను అర్పించిన మహానుభావుడు. ఆయన త్యాగం ఫలితంగానే 1953 అక్టోబరు 1న ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడింది. ఇది భారతదేశంలో భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటుకు మార్గదర్శకంగా నిలిచింది.
జననం మరియు బాల్యం
- 1901 మార్చి 16న మద్రాసు (ప్రస్తుత చెన్నై) జార్జ్టౌన్లో గురవయ్య, మహాలక్ష్మమ్మ దంపతులకు జన్మించారు.
- పూర్వీకులు నెల్లూరు జిల్లా (ప్రస్తుత శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా) పడమటిపల్లి గ్రామానికి చెందినవారు.
- ఇరవై ఏళ్ల వరకు మద్రాసులో చదువు, తర్వాత బొంబాయిలో శానిటరీ ఇంజినీరింగ్ చదివారు.
- గ్రేట్ ఇండియన్ పెనిన్సులర్ రైల్వేలో ఉద్యోగం చేశారు (నెలకు ₹250 జీతం).
గాంధీజీ ప్రభావం మరియు సేవా జీవితం
25 ఏళ్ల వయసులో భార్య, శిశువు, తల్లి వరుసగా మరణించడంతో వైరాగ్యం చెందారు. ఆస్తులను కుటుంబ సభ్యులకు పంచి, సబర్మతి ఆశ్రమం చేరారు. మహాత్మా గాంధీ అనుయాయిగా:
- సత్యం, అహింస, హరిజనోద్ధరణ కోసం జీవితాంతం కృషి చేశారు.
- నెల్లూరు జిల్లాలో ఖద్దర్ ప్రచారం, హరిజనులకు ఆలయ ప్రవేశం కోసం నిరసనలు చేశారు.
- గాంధీజీ ఆయనను “ప్రేమ, వినయం, నిస్వార్థ సేవ మూర్తి”గా పేర్కొన్నారు.
మహా త్యాగం — ఆంధ్ర రాష్ట్ర సాధన
- 1952 అక్టోబరు 19న మద్రాసులో బులుసు సాంబమూర్తి ఇంట్లో ఆమరణ నిరాహార దీక్ష ప్రారంభించారు.
- తెలుగు మాట్లాడే ప్రజలకు మద్రాసు రాష్ట్రం నుంచి విడిపించి ప్రత్యేక రాష్ట్రం కావాలని డిమాండ్.
- 58 రోజులు (1952 డిసెంబరు 15 వరకు) దీక్ష కొనసాగించి, ప్రాణాలర్పించారు.
- ఆయన మరణం తర్వాత తెలుగు ప్రాంతాల్లో భారీ ఆందోళనలు, హింసాత్మక ఘటనలు జరిగాయి.
- దీని ఫలితంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు అంగీకరించింది.
ఆయన త్యాగం తెలుగు జాతికి అమరజీవిగా చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది. నేడు (మార్చి 16, 2026) ఆయన 125వ జయంతి సందర్భంగా అమరావతిలో 58 అడుగుల భారీ కాంస్య విగ్రహం (Statue of Sacrifice) ఆవిష్కరణ జరిగింది —