ఏకోపాధ్యాయ బడుల ప్రమాణాలు పెంచాలి

D Educt: Oct 8: ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల్లో బోధన సవాళ్లు

ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల్లో ఒకే ఉపాధ్యాయుడు ఐదు తరగతులకు, సుమారు 18 సబ్జెక్టులకు, 250కి పైగా పాఠాలకు బోధన చేయాల్సి ఉంటుంది. దాదాపు 800 పీరియడ్లను 200 పనిదినాల్లో, అందులో సుమారు 180 బోధనా రోజుల్లో నిర్వహించాల్సి వస్తుంది. దీనికి తోడు నీతి ఆయోగ్‌ సూచించిన మేరకు బోధనేతర పనులు, కాంప్లెక్స్‌ సమావేశాలు, అడ్మినిస్ట్రేటివ్‌ బాధ్యతలు కూడా ఉపాధ్యాయులపై ఉంటాయి.

బహుళ తరగతులు, బహుభాషా నేపథ్యాల విద్యార్థులు, వివిధ స్థాయిల్లో ఉన్న అభ్యసన సామర్థ్యాలు, రెండు బోధనా మాధ్యమాలు వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల్లో పనిచేసే ఉపాధ్యాయులపై మానసిక ఒత్తిడి, బోధనలో ఎదురయ్యే సమస్యలు తీవ్రంగా ఉంటాయి. తక్కువ సంఖ్యలో విద్యార్థులు ఉండటం, వారిలో ప్రతిరోజూ ఎంతమంది పాఠశాలకు హాజరవుతారో తెలియని పరిస్థితి కూడా సమస్యను మరింత క్లిష్టం చేస్తోంది.

ఒక్క ఉపాధ్యాయుడిపైనే అన్ని బాధ్యతలు

పిల్లలతో కళకళలాడాల్సిన పాఠశాల ప్రాంగణాల్లో విద్యార్థుల సంఖ్య తక్కువగా ఉండటంతో ఆటలు, పాటలు, వినోదభరిత వాతావరణం కూడా కొరవడుతోంది. మరోవైపు ఒకే ఉపాధ్యాయుడు ప్రధానోపాధ్యాయుడిగా, సబ్జెక్టు బోధకుడిగా, సమయపాలకుడిగా, బహుళ తరగతుల బోధకుడిగా, అకడమిక్‌ బాధ్యతలు నిర్వహించే వ్యక్తిగా వ్యవహరించాల్సి వస్తోంది.

ఉదయం అల్పాహారం, మధ్యాహ్న భోజన నిర్వహణ, స్టాక్‌ నమోదు, వివిధ రిపోర్టుల తయారీ, పాఠశాల ప్రాంగణ పరిశుభ్రతపై పర్యవేక్షణ వంటి అదనపు బాధ్యతలు కూడా వారిపైనే ఉంటున్నాయి. తల్లిదండ్రులు, అధికారులు, ప్రభుత్వం ఎదుట పాఠశాలకు సంబంధించి అనేక అంశాలకు ఒకే ఉపాధ్యాయుడు జవాబుదారుగా మారుతున్నాడు.

ఇతర రాష్ట్రాల్లో ప్రత్యామ్నాయ చర్యలు

వర్క్‌ అడ్జస్ట్‌మెంట్‌ ప్రాతిపదికన తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రాల్లో అదనపు ఉపాధ్యాయులను నియమించిన సందర్భాలు ఉన్నాయని తెలుస్తోంది. బహుళ తరగతుల బోధన కోసం ప్రత్యేక మాడ్యూల్స్‌ రూపొందించి, ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ అందిస్తున్న రాష్ట్రాలు కూడా ఉన్నాయి. అయితే పదిమంది లేదా అంతకంటే తక్కువ మంది విద్యార్థుల నమోదు ఉన్న పాఠశాలల పరిస్థితిని మరోసారి సమీక్షించి, వాటికి శాశ్వత పరిష్కారం చూపేలా ప్రత్యేక కార్యాచరణ రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉంది.

బడుగు, బలహీన వర్గాల పిల్లల విద్యా హక్కు ఎలా?

యూడైస్‌ 2025–26 గణాంకాల ప్రకారం దేశంలో ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు లక్షకు పైగా ఉన్నట్లు, వాటిలో సుమారు 29.14 లక్షల మంది విద్యార్థులు చదువుతున్నట్లు పేర్కొంటున్నారు. వీరిలో 27.7 శాతం మంది గిరిజన, షెడ్యూల్డ్‌ కులాలకు చెందిన పిల్లలు ఉన్నారు. ఈ తరహా పాఠశాలల్లో 89 శాతం వరకు గిరిజన, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోనే ఉన్నట్లు నీతి ఆయోగ్‌ నివేదికలో పేర్కొన్నట్లు సమాచారం.

తెలంగాణలో 4,793 ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు ఉన్నట్లు, ఇవి మొత్తం పాఠశాలల్లో సుమారు 11.5 శాతం ఉన్నట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. వీటిలో 60 శాతం పాఠశాలల్లో 30 మందికంటే తక్కువ మంది విద్యార్థులు ఉన్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 16,357 ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు, అంటే 26.9 శాతం ఉన్నట్లు పేర్కొంటున్నారు. ఇతర రాష్ట్రాల్లో ఉత్తరప్రదేశ్‌లో 7,874, జార్ఖండ్‌లో 9,827, మహారాష్ట్రలో 9,269, కర్ణాటకలో 8,042, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో 6,769, రాజస్థాన్‌లో 6,200 ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు ఉన్నట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి.

ప్రభుత్వ పాఠశాలలపై ఆధారపడి చదువుతున్న బడుగు, బలహీన వర్గాల పిల్లలకు సబ్జెక్టు వారీగా ఉపాధ్యాయులు అందుబాటులో లేకపోతే వారి విద్యా హక్కుపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. ఒకే ఉపాధ్యాయుడు బోధనతో పాటు పరిపాలన, పాఠశాలేతర బాధ్యతలు కూడా నిర్వహించాల్సి వస్తే విద్యార్థుల అభ్యసన సామర్థ్యాలను మెరుగుపరచడం మరింత సవాలుగా మారుతుందని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు.

విద్యా విధానంలో నాణ్యమైన విద్యే లక్ష్యం

బహుళ తరగతులు, బహుభాషా నేపథ్యం, విభిన్న స్థాయిల్లో విద్యా సామర్థ్యాలు ఉన్నప్పటికీ.. పాఠశాలలో ఒక్క విద్యార్థి ఉన్నా, ఇద్దరు ఉన్నా వారి సంఖ్యను మాత్రమే ప్రాతిపదికగా తీసుకోకుండా నాణ్యమైన విద్య అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ప్రభుత్వ ప్రధాన కర్తవ్యం. తరగతి గదిలో కొంతమంది విద్యార్థులు మాత్రమే బాగా రాణిస్తున్నారని వారిపైనే దృష్టి పెట్టడం సమ్మిళిత విద్య లక్ష్యానికి విరుద్ధంగా మారుతుంది.

అభ్యసన సామర్థ్యాలను అందుకోలేక వెనుకబడిన విద్యార్థులను కూడా మిగతా వారితో సమానంగా తీర్చిదిద్దడం విద్యా విధానంలో ప్రధాన లక్ష్యంగా ఉండాలి. తక్కువ నమోదు ఉన్న, ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపకపోతే పిల్లల విద్యా హక్కుకు విఘాతం కలిగే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా మారుమూల గిరిజన ప్రాంతాల్లో బహుభాషా సమస్యలతో విద్యార్థుల పరిస్థితి మరింత క్లిష్టంగా ఉంటుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

మధ్యాహ్న భోజనం, పుస్తకాలు, దుస్తులు వంటి సౌకర్యాలతో పాటు ప్రతి విద్యార్థికి నాణ్యమైన విద్య అందించి, వారిని భవిష్యత్తులో ప్రయోజకులుగా, ఉత్తమ పౌరులుగా తీర్చిదిద్దడం అత్యంత కీలకం. తక్కువ నమోదు, ఏకోపాధ్యాయుడి బోధన, పరిమిత మౌలిక వసతులు, సరైన బోధనా వ్యూహాల కొరత వంటి కారణాలతో ప్రభుత్వ పాఠశాలలపై నమ్మకం తగ్గితే తల్లిదండ్రులు పిల్లలను సమీపంలోని ప్రైవేట్‌ పాఠశాలల్లో చేర్పించడం లేదా చదువు మాన్పించి పనుల్లోకి పంపించే పరిస్థితులు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.

పాఠశాలలపై తల్లిదండ్రుల నమ్మకం పెంచాలి

ఏకోపాధ్యాయులు ఎంతగా ప్రయత్నించినా సహ ఉపాధ్యాయులు, ముఖ్యంగా సబ్జెక్టు వారీగా బోధించే సిబ్బంది అందుబాటులో లేకపోతే ఆశించిన ఫలితాలు సాధించడం కష్టమే. ఇలాంటి పాఠశాలలను సమీపంలోని పాఠశాలల్లో విలీనం చేయడం విద్యా హక్కు నిబంధనలకు సంబంధించిన సమస్యలను సృష్టించే అవకాశం ఉన్నందున, ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను కూడా పరిశీలించాలి.

విద్యార్థుల నమోదు పెంచాలంటే స్పష్టమైన దీర్ఘకాలిక ప్రణాళిక, కార్యాచరణ అవసరం. ముందుగా ప్రస్తుతం పాఠశాలలో ఉన్న కొద్దిమంది విద్యార్థుల అభ్యసనలో గణనీయమైన పురోగతి కనిపించేలా చర్యలు తీసుకోవాలి. వారి ప్రగతి స్పష్టంగా కనిపిస్తే తల్లిదండ్రుల్లో ప్రభుత్వ పాఠశాలలపై నమ్మకం పెరిగి, మరింత మంది విద్యార్థులు చేరేందుకు అవకాశం ఉంటుంది.

మౌలిక వసతులు, భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయాలి

అందుబాటులో ఉన్న వనరులను సమర్థంగా వినియోగించుకుంటూ వినూత్న బోధనా వ్యూహాలను అమలు చేయాలి. ప్రతి విద్యార్థి ప్రగతి, అభ్యసన సామర్థ్యాలను మెరుగుపరిచేలా ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపాలి. తరగతి గదులు పరిమితంగా ఉన్నప్పటికీ వాటిని ఆకర్షణీయంగా తీర్చిదిద్దడం, రంగులు, కాన్సెప్ట్‌ పెయింటింగ్స్‌తో పాఠశాల వాతావరణాన్ని ఆహ్లాదకరంగా మార్చడం అవసరం.

నీరు, పారిశుధ్యం, తాగునీటి సౌకర్యాలను మెరుగుపరచడంతో పాటు బాలికలకు ప్రత్యేక వసతులు కల్పించి బాలస్నేహపూర్వక వాతావరణాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి. పాఠశాల యాజమాన్య కమిటీలను తరచూ సమావేశపరుస్తూ వారి భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయాలి. చదువుతో పాటు క్రీడలకు కూడా ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. ముఖ్యమైన పండుగలు, ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను పాఠశాల ప్రాంగణంలో నిర్వహించడం ద్వారా తల్లిదండ్రులను కూడా పాఠశాల కార్యకలాపాల్లో భాగస్వాములను చేయాలి.

స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణంగా ప్రత్యేక ప్రణాళిక

ఒక విద్యార్థి కోసం కూడా పాఠశాల అందుబాటులో ఉండేలా చర్యలు తీసుకున్న అంతర్జాతీయ ఉదాహరణలను పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. జపాన్‌లో ఒక విద్యార్థి కోసం బుల్లెట్‌ రైలు స్టేషన్‌లో ఆపిన ఉదాహరణను కూడా ఈ సందర్భంగా ప్రస్తావిస్తున్నారు. అదే విధంగా ఫిన్లాండ్‌ తరహాలో స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా సులభంగా బోధించే విధంగా ప్రత్యేక కరిక్యులంను రూపొందించుకునే అవకాశం ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలకు కల్పించాలనే ఆలోచనను కూడా పరిశీలించాలి.

స్థానిక భాష, సంస్కృతి, విద్యార్థుల అభ్యసన స్థాయిలకు అనుగుణంగా బోధనా విధానాలను రూపొందించడం, అవసరమైన మానవ వనరులను సమకూర్చడం, తల్లిదండ్రులు–ఉపాధ్యాయులు–పాఠశాల యాజమాన్య కమిటీల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం ద్వారా ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలకు దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం చూపే అవకాశం ఉంటుంది.