అంతరిక్ష ప్రయోగ రంగంలో సరికొత్త చరిత్ర సృష్టించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న ఎలాన్ మస్క్కు చెందిన స్పేస్ఎక్స్ (SpaceX) సంస్థకు స్టార్షిప్ ఫ్లైట్ 15 ప్రయోగంలో ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన రాకెట్గా గుర్తింపు పొందిన స్టార్షిప్ ప్రయోగం విజయవంతంగా ప్రారంభమైనప్పటికీ, దాని మొదటి దశలోని సూపర్ హెవీ బూస్టర్ను తిరిగి లాంచ్ప్యాడ్ వద్దకు తీసుకురావాలన్న ప్రయత్నం విఫలమైంది. సాంకేతిక సమస్య కారణంగా బూస్టర్ రికవరీ ప్రక్రియను నిలిపివేసి సముద్రంలోకి మళ్లించారు. అనంతరం అది గల్ఫ్ ఆఫ్ మెక్సికోలో నీటిపైకి దిగే సమయంలో పేలిపోయింది.

నవంబర్ 13న స్టార్షిప్ ఫ్లైట్ 15 ప్రయోగం
అమెరికాలోని టెక్సాస్ రాష్ట్రంలో ఉన్న స్పేస్ఎక్స్ స్టార్బేస్ ప్రయోగ కేంద్రం నుంచి నవంబర్ 13, 2026న స్టార్షిప్ ఫ్లైట్ 15ను ప్రయోగించారు. ఈ ప్రయోగం ద్వారా రాకెట్లోని రెండు భాగాలను తిరిగి భూమిపైకి తీసుకొచ్చి, లాంచ్ టవర్ వద్ద ప్రత్యేక యాంత్రిక చేతుల సాయంతో పట్టుకోవాలని సంస్థ ప్రణాళిక రూపొందించింది.
ప్రయోగం ప్రారంభమైన సమయంలో రాకెట్ విజయవంతంగా నింగిలోకి దూసుకెళ్లింది. సూపర్ హెవీ బూస్టర్ నుంచి స్టార్షిప్ పైభాగం విడిపోయి తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగించింది. అయితే బూస్టర్ తిరిగి ప్రయోగ కేంద్రానికి చేరుకునే సమయంలో సాంకేతిక సమస్య తలెత్తింది.
ఆటోమేటిక్ అబార్ట్.. సముద్రంలోకి మళ్లింపు
బూస్టర్ను లాంచ్ టవర్ వద్దకు తీసుకొచ్చి పట్టుకునే ప్రక్రియలో సమస్య తలెత్తడంతో స్పేస్ఎక్స్ ఫ్లైట్ కంట్రోలర్లు రికవరీ ప్రయత్నాన్ని నిలిపివేశారు. ముందుగా రూపొందించిన భద్రతా విధానంలో భాగంగా ఆటోమేటిక్ అబార్ట్ ప్రక్రియ అమల్లోకి వచ్చింది.
దీంతో బూస్టర్ను తిరిగి లాంచ్ప్యాడ్కు తీసుకురాకుండా గల్ఫ్ ఆఫ్ మెక్సికోలోని నిర్దేశిత ప్రాంతం వైపు మళ్లించారు. సముద్రంపైకి దిగే సమయంలో బూస్టర్ పేలిపోయింది. ఈ ఘటనతో ఫ్లైట్ 15లో రెండు భాగాలను విజయవంతంగా తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవాలన్న స్పేస్ఎక్స్ లక్ష్యం నెరవేరలేదు.
అయితే బూస్టర్లో సమస్యకు అసలు కారణం ఏమిటనేది వెంటనే స్పష్టంకాలేదు. దీనిపై మరింత విశ్లేషణ చేపట్టనున్నట్లు స్పేస్ఎక్స్ ప్రతినిధులు తెలిపారు.
మరోవైపు కక్ష్యలోకి చేరిన స్టార్షిప్
బూస్టర్ రికవరీ ప్రయత్నం విఫలమైనప్పటికీ, స్టార్షిప్ పైభాగం తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగించి భూమి కక్ష్యలోకి చేరుకుంది. ఈ ప్రయోగంలో భాగంగా 26 స్టార్లింక్ V3 ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలోకి పంపే కార్యక్రమాన్ని చేపట్టారు.
సుమారు 22 గంటల పాటు కొనసాగనున్న ఈ ప్రయాణంలో స్టార్షిప్ భూమి చుట్టూ పలు కక్ష్యలను పూర్తి చేయాల్సి ఉంది. అనంతరం దానిని తిరిగి టెక్సాస్లోని స్టార్బేస్కు తీసుకొచ్చి, లాంచ్ టవర్ వద్ద అమర్చిన భారీ యాంత్రిక చేతులతో పట్టుకోవడం ఈ ప్రయోగంలోని మరో కీలక లక్ష్యం.
స్టార్షిప్ ప్రయోగం ఎందుకు అంత కీలకం?
స్పేస్ఎక్స్ స్టార్షిప్ను పూర్తిగా తిరిగి ఉపయోగించుకునే రాకెట్గా అభివృద్ధి చేస్తోంది. ప్రస్తుతం చాలా రాకెట్ ప్రయోగాల్లో కొన్ని భాగాలను తిరిగి ఉపయోగించుకునే అవకాశం పరిమితంగా ఉంటుంది. కానీ స్టార్షిప్లోని రెండు ప్రధాన భాగాలను కూడా తిరిగి భూమిపైకి తీసుకొచ్చి మళ్లీ ప్రయోగాలకు ఉపయోగించుకోవాలన్నది సంస్థ ప్రధాన లక్ష్యం.
ఈ విధానం విజయవంతమైతే అంతరిక్ష ప్రయోగాల ఖర్చు తగ్గడంతో పాటు, తక్కువ వ్యవధిలో ఎక్కువ ప్రయోగాలు చేపట్టే అవకాశం ఉంటుంది. భవిష్యత్తులో చంద్రుడిపై మానవుల నివాసం, అంగారక గ్రహానికి ప్రయాణాలు వంటి భారీ అంతరిక్ష ప్రాజెక్టులకు కూడా స్టార్షిప్ కీలకంగా మారనుంది.
నాసా (NASA) కూడా తన ఆర్టెమిస్ చంద్రయాత్ర కార్యక్రమంలో భాగంగా వ్యోమగాములను చంద్రుడిపైకి తీసుకెళ్లేందుకు స్టార్షిప్ అభివృద్ధిపై స్పేస్ఎక్స్తో కలిసి పనిచేస్తోంది.
తదుపరి ప్రయోగాలపై ఆసక్తి
ఫ్లైట్ 15లో సూపర్ హెవీ బూస్టర్ను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకునే ప్రయత్నం విఫలమైనప్పటికీ, స్టార్షిప్ కక్ష్యలోకి చేరడం, ఉపగ్రహాల మోహరింపు వంటి అంశాలు ఈ ప్రయోగంలో కీలక పురోగతిగా నిలిచాయి.
ఈ సాంకేతిక సమస్యకు గల కారణాలను గుర్తించి, భవిష్యత్తు ప్రయోగాల్లో ఇటువంటి సమస్యలు పునరావృతం కాకుండా చర్యలు తీసుకోవడం స్పేస్ఎక్స్కు కీలకంగా మారనుంది. స్టార్షిప్ను పూర్తిగా పునర్వినియోగించగల రాకెట్గా మార్చాలన్న ఎలాన్ మస్క్ లక్ష్యం ఎంత త్వరగా నెరవేరుతుందో చూడాలి.
