D Spiritual: Mar 12: హిందూ దేవాలయాలలో ప్రధాన దేవత విగ్రహం వెనుక భాగంలో కనిపించే మకరతోరణానికి ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యత ఉంది. ఇది అందమైన లోహం లేదా శిల్పాలతో రూపొందించిన తోరణంలా కనిపిస్తుంది. చాలామంది దీనిని కేవలం అలంకరణగా మాత్రమే భావిస్తారు. కానీ దీని వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన పురాణకథ ఉందని ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలు చెబుతున్నాయి. ఈ కథ స్కంద మహాపురాణంలో వివరించబడింది.
హిందూ ధర్మంలో మకరతోరణం ఒక ముఖ్యమైన చిహ్నంగా భావిస్తారు. దాదాపు ప్రతి పెద్ద దేవాలయంలో దేవతా విగ్రహం వెనుక భాగంలో ఈ తోరణం దర్శనమిస్తుంది. ఇది అర్ధచంద్రాకారంలో ఉండే అలంకార శిల్పం లాంటిది. అయితే ఇది కేవలం అందం కోసం మాత్రమే కాకుండా ఒక ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని కూడా తెలియజేస్తుందని పండితులు చెబుతున్నారు.
పురాణ కథ ప్రకారం పూర్వకాలంలో కీర్తిముఖుడు అనే శక్తివంతమైన రాక్షసుడు ఉండేవాడు. అతడు బ్రహ్మదేవుడిని తపస్సుతో ప్రసన్నం చేసుకుని అనేక వరాలను పొందాడు. ఆ వరాల వల్ల అతడు ఎంతో శక్తివంతుడిగా మారాడు. కాలక్రమేణా అతనిలో దురాశ పెరిగి, ప్రపంచంలోని అన్ని సంపదలను స్వాధీనం చేసుకోవాలని ప్రయత్నించాడు. చివరకు పరమశివుని భార్య జగన్మాతను కూడా స్వంతం చేసుకోవాలని అతడు భావించాడు.
కీర్తిముఖుడి ఈ దురాశను చూసి పరమశివుడు ఆగ్రహించాడు. అతన్ని సంహరించేందుకు శివుడు ఒక భయంకరమైన అగ్నిశక్తిని సృష్టించాడు. కీర్తిముఖుడు తాను మరణం లేకుండా ఉండే వరం పొందినప్పటికీ, ఆ అగ్నిశక్తి తనను దహించేస్తుందేమోనని భయపడ్డాడు. అప్పుడు అతడు అన్ని లోకాల్లో పరుగులు తీస్తూ చివరికి శివుని శరణు ఆశ్రయించాడు.
శివుడు భక్తులపై కరుణ చూపే దేవుడు కాబట్టి, ఆ అగ్నిశక్తిని తన మూడో కన్నుతో అదుపులోకి తీసుకున్నాడు. ఆ సందర్భం నుంచి శివుడు త్రినేత్రుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడని పురాణాలు చెబుతాయి. ఆ తర్వాత కీర్తిముఖుడు తన ఆకలిని తీర్చాలని శివుని ప్రార్థించాడు.
అప్పుడు శివుడు అతనికి ఒక విచిత్రమైన ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు. “నిన్ను నువ్వే తిను” అని ఆదేశించాడు. శివుడి మాటను పాటిస్తూ కీర్తిముఖుడు తనను తానే తినడం ప్రారంభించాడు. చివరకు అతనికి తల మాత్రమే మిగిలింది. కానీ తలను ఎలా తినాలో తెలియక మళ్లీ శివుని ప్రార్థించాడు.
ఆ సమయంలో శివుడు అతనికి ఒక వరం ఇచ్చాడు. “ఇప్పటి నుంచి దేవాలయాల్లోని దేవతా విగ్రహాల వెనుక భాగాన్ని నీకు భోజనంగా ఉంచుతాం. భక్తులలో ఉండే అహంకారం, దురాశ, దురహంకారాన్ని తిని వాటిని తొలగించు. ఇలా చేస్తూ నీవు అందరికీ పూజనీయుడవు అవుతావు” అని శివుడు కీర్తిముఖుడిని అనుగ్రహించాడు.
అప్పటి నుంచి దేవాలయాలలోని విగ్రహాల వెనుక భాగంలో తోరణంలా కీర్తిముఖుడి రూపాన్ని ప్రతిష్టించడం ప్రారంభమైంది. భక్తులలోని చెడు ఆలోచనలు, అహంకారం, దురాశలను తొలగించి మంచి భావాలను పెంపొందించడమే కీర్తిముఖుడి బాధ్యతగా భావించారు. ఈ కారణంగానే ఆ ప్రత్యేకమైన తోరణాన్ని మకరతోరణం అని పిలుస్తారు.
ఈ కథ మనకు ఒక ముఖ్యమైన సందేశాన్ని అందిస్తుంది. దేవాలయానికి వెళ్లేటప్పుడు మనలో ఉన్న ఆశ, కోపం, అహంకారం వంటి చెడు భావాలను వదిలి భక్తితో, ప్రశాంతమైన మనస్సుతో దేవుడిని దర్శించుకోవాలని ఇది సూచిస్తుంది. అప్పుడు మాత్రమే దేవాలయ దర్శనం యొక్క అసలు ఆధ్యాత్మిక ప్రయోజనం పొందగలమని ఆధ్యాత్మిక నిపుణులు చెబుతున్నారు.