నేపాల్ తొలి మహిళా ప్రధానమంత్రి: జీవిత చరిత్ర

DNews: 18Sep: నేపాల్‌లో భారీ అవినీతి వ్యతిరేక మరియు యువత ఆందోళనలు (జెన్ Z ప్రొటెస్టులు) తీవ్రతరమై, మాజీ ప్రధానమంత్రి కె.పి. షర్మా ఒలి రాజీనామా చేసిన తర్వాత, 73 ఏళ్ల మాజీ సుప్రీం కోర్టు చీఫ్ జస్టిస్ సుశీలా కర్కి (Sushila Karki)ను తాత్కాలిక ప్రధానమంత్రిగా నియమించారు. ఇది నేపాల్ చరిత్రలో మొట్టమొదటి మహిళా ప్రధానమంత్రి. సెప్టెంబర్ 12, 2025న రాష్ట్రపతి రామ్ చంద్ర పౌడెల్ ఆమెతో ప్రమాణ స్వీకారం చేయించారు. ఈ నియామకం ప్రొటెస్టర్లు, సైన్యం, ప్రభుత్వ నాయకుల మధ్య చర్చల తర్వాత జరిగింది. ఆమె పాలిటికల్ న్యూట్రల్ ఇమేజ్, అవినీతి వ్యతిరేక చరిత్ర కారణంగా యువ ప్రొటెస్టర్లు (డిస్కార్డ్ పోల్‌లో 10,000 మంది పాల్గొని) ఆమెను ఎంపిక చేశారు. ఆమె పదవి మార్చి 2026 వరకు (పార్లమెంట్ ఎన్నికల వరకు) కొనసాగుతుంది.

సుశీలా కర్కి జీవిత చరిత్ర:

జన్మ మరియు విద్య: 1952 జూన్ 7న నేపాల్‌లో జన్మించిన కర్కి, లా డిగ్రీ పూర్తి చేసి, 1970ల నుండి లా వృత్తిని అనుసరించారు. ఆమె నేపాల్‌లో మొట్టమొదటి మహిళా చీఫ్ జస్టిస్‌గా 2015-2017 మధ్య పని చేశారు.

కెరీర్:

• 2009లో సుప్రీం కోర్టులో అడ్ హాక్ జస్టిస్‌గా చేరారు, 2010లో పర్మనెంట్ అయ్యారు.
• 2015లో చీఫ్ జస్టిస్‌గా నియమితులై, 2017లో 65 ఏళ్ల వయస్సు పరిమితి కారణంగా రిటైర్ అయ్యారు.
• ముఖ్య కేసులు: సుదాన్ పీస్‌కీపింగ్ మిషన్ కరప్షన్, పాలిమర్ బ్యాంక్ నోట్ల ప్రింటింగ్ కేసు, లోక్‌మాన్ సింగ్ కర్కి (ఆమె సోదరుడు కాదు) CIAA నియామకాన్ని రద్దు చేసిన కేసు.

• వ్యక్తిగతం: ఆమె ఇద్దరు కుమార్తెల తల్లి. పాలిటిక్స్‌లోకి ఇంతకు ముందు ఆమెకు అనుభవం లేదు , కానీ జడ్జియల్ రిఫార్మ్స్‌లో కీలక పాత్ర పోషించారు.

నేపాల్‌లో ఘటనల నేపథ్యం:

• ప్రొటెస్టులు: సెప్టెంబర్ మొదటి వారంలో అవినీతి, ఆర్థిక అసమానతలు, గుడ్ గవర్నెన్స్ కోసం జెన్ Z యువత (హమి నేపాల్ గ్రూప్) ఆందోళనలు మార్చి 9-10న తీవ్రమయ్యాయి. పోలీసు ఫైరింగ్‌లో 70 మంది పైగా మరణించారు, పార్లమెంట్, ప్రభుత్వ భవనాలపై దాడులు జరిగాయి.
• రాజీనామా మరియు డిస్సాల్యూషన్: సెప్టెంబర్ 9న ఒలి రాజీనామా చేశారు. సెప్టెంబర్ 12న ఫెడరల్ పార్లమెంట్ డిస్సాల్వ్ చేసి, కర్కి నియామకం జరిగింది (కాన్‌స్టిట్యూషన్ ఆర్టికల్ 61 ప్రకారం).
• క్యాబినెట్: సెప్టెంబర్ 15న ఆమె మూడు మంత్రులను నియమించారు – ఫైనాన్స్ మంత్రి రమేష్వర్ ప్రసాద్ ఖనాల్, ఎనర్జీ మంత్రి కుల్‌మాన్ ఘిసింగ్, హోమ్ మంత్రి ఓం ప్రకాశ్ అర్యాల్. ఈ మంత్రులు కూడా అవినీతి వ్యతిరేకులు.

ఆమె సవాల్స్ మరియు ప్రభావం:

• సవాల్స్: పార్లమెంట్, ఇతర భవనాలు పునర్నిర్మాణం, ఎన్నికలు (మార్చి 11, 2026 వరకు) నిర్వహించడం, ప్రొటెస్టర్ల డిమాండ్లు (అవినీతి ఆపడం, ఆర్థిక సమానత్వం) సమాధానం చేయడం.
• ప్రభావం: ఆమె నియామకం మహిళా లీడర్‌షిప్‌పై విశ్వాసాన్ని పెంచింది. “నేను ఈ పదవి కోరలేదు, రోడ్లపై నుండి వచ్చిన డిమాండ్ కారణంగా స్వీకరించాను” అని ఆమె చెప్పారు. నేపాల్ డెమోక్రసీని కాపాడటానికి, యువత మార్పుకు ఆమె కీలకం.
• చర్చ: కొందరు ఆమె వయస్సును (73) ప్రశ్నిస్తున్నారు, కానీ ఆమె సమగ్రత, అవినీతి వ్యతిరేక ఇమేజ్ కారణంగా మద్దతు పొందుతోంది. మార్చి ఎన్నికల తర్వాత యువ నాయకుడు వచ్చే అవకాశం ఉంది.