DNEWS :స్మార్ట్‌ఫోన్‌ చేతిలో ఉంటే చాలు.. బ్యాంకింగ్‌, షాపింగ్‌, బిల్లుల చెల్లింపులు, ప్రభుత్వ సేవలు ఇలా ప్రతి పనిని నిమిషాల్లో పూర్తి చేసుకోవచ్చు. అయితే ఇదే స్మార్ట్‌ఫోన్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకుని సైబర్‌ నేరగాళ్లు కొత్త కొత్త మోసాలకు తెరలేపుతున్నారు. ముఖ్యంగా వాట్సాప్‌, ఎస్‌ఎంఎస్‌, టెలిగ్రామ్‌ ద్వారా పంపించే APK ఫైళ్లతో మొబైల్‌ వినియోగదారులను మోసం చేస్తున్న ఘటనలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ఒక నకిలీ యాప్‌ను ఇన్‌స్టాల్‌ చేయడం ద్వారా వ్యక్తిగత సమాచారం, బ్యాంకింగ్‌ వివరాలు, OTPలు నేరగాళ్ల చేతికి వెళ్లే ప్రమాదం ఉంది. కొన్ని సందర్భాల్లో బాధితుల బ్యాంకు ఖాతాల నుంచి అనధికారికంగా డబ్బులు కూడా బదిలీ కావచ్చు.
ఈ తరహా మోసాలపై భారత ప్రభుత్వ సైబర్‌ భద్రతా సంస్థ CERT-In కూడా హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. ముఖ్యంగా వాహనాల ఈ-చలాన్‌ పేరుతో పంపించే నకిలీ APK ఫైళ్ల విషయంలో వినియోగదారులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచించింది. మరి APK ఫైల్‌ అంటే ఏమిటి? నేరగాళ్లు దీన్ని ఉపయోగించి ఫోన్‌లోకి ఎలా ప్రవేశిస్తున్నారు? మన బ్యాంకు ఖాతాను ఎలా ప్రమాదంలో పడేస్తున్నారు? ఈ మోసాల నుంచి తప్పించుకోవడానికి ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి? తెలుసుకుందాం.
APK ఫైల్‌ అంటే ఏమిటి?
APK అంటే Android Package Kit. ఆండ్రాయిడ్‌ ఆపరేటింగ్‌ సిస్టమ్‌లో యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్‌ చేయడానికి ఉపయోగించే ఫైల్‌ ఫార్మాట్‌ ఇది. సాధారణంగా గూగుల్‌ ప్లే స్టోర్‌ ద్వారా యాప్‌లను డౌన్‌లోడ్‌ చేసుకుంటాం. అయితే కొన్ని యాప్‌లను అధికారిక స్టోర్‌ బయట నుంచి కూడా APK ఫైల్‌ రూపంలో ఇన్‌స్టాల్‌ చేసుకోవచ్చు. ఈ విధానాన్ని సైడ్‌లోడింగ్‌ (Sideloading) అంటారు.
అయితే ప్రతి APK ఫైల్‌ ప్రమాదకరమైనది కాదు. నమ్మకమైన డెవలపర్లు విడుదల చేసే కొన్ని యాప్‌లు కూడా APK రూపంలో అందుబాటులో ఉంటాయి. సమస్య ఏమిటంటే.. సైబర్‌ నేరగాళ్లు ఇదే విధానాన్ని ఉపయోగించి అసలైన యాప్‌లను పోలిన నకిలీ యాప్‌లను తయారు చేసి ప్రజలకు పంపిస్తున్నారు. వినియోగదారులు వాటిని నిజమైనవిగా భావించి ఇన్‌స్టాల్‌ చేసినప్పుడు అసలు ప్రమాదం మొదలవుతుంది.
ఈ-చలాన్‌ పేరుతో APK మోసం.. CERT-In హెచ్చరిక
2026 మార్చి 17న CERT-In వెల్లడించిన హెచ్చరిక ప్రకారం, దేశంలోని ఆండ్రాయిడ్‌ వినియోగదారులను లక్ష్యంగా చేసుకుని నకిలీ RTO, ఈ-చలాన్‌ సందేశాల ద్వారా మాల్‌వేర్‌ వ్యాప్తి చేస్తున్నట్లు గుర్తించారు. వాహనానికి ట్రాఫిక్‌ చలాన్‌ పడిందని, దాని రసీదు డౌన్‌లోడ్‌ చేసుకోవాలని సందేశాలు పంపిస్తున్నారు. వాటిలో APK ఫైల్‌ లేదా డౌన్‌లోడ్‌ లింక్‌ ఉంటుంది.
ఈ ఫైళ్లకు ‘RTO Challan.apk’, ‘RTO E Challan.apk’, ‘MParivahan.apk’ వంటి పేర్లు ఉండవచ్చని CERT-In పేర్కొంది. వినియోగదారులు ఈ ఫైల్‌ను ఇన్‌స్టాల్‌ చేసిన తర్వాత మరో దశలో అసలు మాల్‌వేర్‌ను ఇన్‌స్టాల్‌ చేసే ప్రయత్నం జరుగుతుంది. ముఖ్యంగా ‘Install Update’ వంటి ఆప్షన్‌పై క్లిక్‌ చేయమని అడగవచ్చు. ఆ తర్వాత SMSలు, ఫోన్‌ కాల్స్‌ వంటి సున్నితమైన సమాచారానికి అనుమతులు కోరే ప్రమాదం ఉంది.
కొన్ని సందర్భాల్లో నకిలీ యాప్‌ బ్యాక్‌గ్రౌండ్‌లో పనిచేస్తూ వినియోగదారులకు తెలియకుండానే సమాచారాన్ని సేకరించవచ్చు. అందువల్ల ప్రభుత్వ శాఖల పేరుతో వచ్చిన ప్రతి సందేశాన్ని నమ్మి యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్‌ చేయకూడదు.
బ్యాంకు ఖాతాలోని డబ్బు ఎలా ప్రమాదంలో పడుతుంది?
సైబర్‌ నేరగాళ్లు పంపించే నకిలీ APKలు ఒక్కోసారి బ్యాంకింగ్‌ యాప్‌లను పోలిన స్క్రీన్‌లను చూపిస్తాయి. వినియోగదారులు తమ బ్యాంకు యూజర్‌ ఐడీ, పాస్‌వర్డ్‌, ఇతర వివరాలను నమోదు చేస్తే అవి నేరగాళ్లకు చేరే అవకాశం ఉంటుంది.
అంతేకాదు, కొన్ని మాల్‌వేర్‌ యాప్‌లు SMSలు చదవడానికి, నోటిఫికేషన్లను పర్యవేక్షించడానికి లేదా ఫోన్‌లోని ఇతర సమాచారాన్ని సేకరించడానికి అనుమతులు కోరుతాయి. వినియోగదారులు ఆ అనుమతులు ఇచ్చినట్లయితే OTPలు, బ్యాంకింగ్‌ సందేశాలు, వ్యక్తిగత వివరాలు ప్రమాదంలో పడవచ్చు.
మరికొన్ని మాల్‌వేర్‌లు నకిలీ లాగిన్‌ స్క్రీన్‌లను చూపించి అసలైన బ్యాంకింగ్‌ యాప్‌ల వివరాలను దొంగిలించడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. రిమోట్‌ యాక్సెస్‌ సదుపాయాలు దుర్వినియోగమైతే బాధితుడి ఫోన్‌ను ఇతరులు నియంత్రించే పరిస్థితి కూడా రావచ్చు. అయితే APK ఇన్‌స్టాల్‌ చేసినంత మాత్రాన ప్రతి సందర్భంలోనూ డబ్బు పోతుందని కాదు. యాప్‌ స్వభావం, ఇచ్చిన అనుమతులు, ఫోన్‌ భద్రత, బాధితుడి చర్యలపై ప్రమాదం ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఈ 5 అనుమతులు అడిగితే జాగ్రత్త!
ఏదైనా యాప్‌ ఇన్‌స్టాల్‌ చేసినప్పుడు అది కోరే అనుమతులను తప్పనిసరిగా పరిశీలించాలి. ముఖ్యంగా ఈ క్రింది అనుమతులను అనవసరంగా ఇవ్వకూడదు.
1. SMS అనుమతి: OTPలు, బ్యాంకుల నుంచి వచ్చే లావాదేవీల సందేశాలను చదివే అవకాశం ఉంటుంది. యాప్‌ పనికి సంబంధం లేకుండా SMS యాక్సెస్‌ కోరితే అనుమానించాలి.
2. Accessibility అనుమతి: ఫోన్‌ను ఉపయోగించే విధానాన్ని పర్యవేక్షించడానికి, స్క్రీన్‌పై కనిపించే సమాచారాన్ని చదవడానికి లేదా కొన్ని చర్యలను నిర్వహించడానికి ఈ సదుపాయం ఉపయోగపడుతుంది. నకిలీ యాప్‌లు దీన్ని దుర్వినియోగం చేయవచ్చు.
3. Contacts అనుమతి: ఫోన్‌లోని కాంటాక్ట్‌లను యాక్సెస్‌ చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ఈ వివరాలను సేకరించి ఇతర మోసాలకు వినియోగించే ప్రమాదం ఉంది.
4. Notification Access: ఫోన్‌కు వచ్చే నోటిఫికేషన్లను చదవగలిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఇందులో బ్యాంకింగ్‌ సందేశాలు కూడా ఉండవచ్చు.
5. VPN అనుమతి: కొన్ని నకిలీ యాప్‌లు VPN కనెక్షన్‌ ఏర్పాటు చేసేందుకు అనుమతి కోరవచ్చు. CERT-In వెల్లడించిన ఈ-చలాన్‌ మాల్‌వేర్‌ ప్రచారంలోనూ VPN అనుమతి కోరినట్లు పేర్కొంది.
యాప్‌ నిజంగా ఏ పని చేస్తుంది? దానికి ఈ అనుమతులు అవసరమా? అనే విషయాలను పరిశీలించిన తర్వాతే అనుమతులు ఇవ్వాలి.
APK మోసాల నుంచి తప్పించుకోవడానికి ఈ జాగ్రత్తలు
- వాట్సాప్‌, టెలిగ్రామ్‌, SMS లేదా ఈ-మెయిల్‌లో వచ్చిన తెలియని APK ఫైళ్లను డౌన్‌లోడ్‌ చేయకండి.
- సాధ్యమైనంత వరకు Google Play Store వంటి అధికారిక యాప్‌ స్టోర్ల నుంచే యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్‌ చేసుకోండి.
- Android ఫోన్‌లో Google Play Protect ఆన్‌లో ఉంచండి.
- అవసరం లేనప్పుడు ‘Install unknown apps’ అనుమతిని నిలిపివేయండి.
- యాప్‌ పేరు, డెవలపర్‌ వివరాలు, రివ్యూలు, డౌన్‌లోడ్‌ల సంఖ్యను పరిశీలించండి.
- యాప్‌ కోరే అనుమతులను జాగ్రత్తగా తనిఖీ చేయండి.
- తెలియని యాప్‌లకు Accessibility, SMS, Notification Access వంటి సున్నితమైన అనుమతులు ఇవ్వకండి.
- ఫోన్‌ ఆపరేటింగ్‌ సిస్టమ్‌, యాప్‌లను ఎప్పటికప్పుడు అప్‌డేట్‌ చేయండి.
- బ్యాంకింగ్‌ యాప్‌లు, UPI యాప్‌లకు బలమైన PINలు, పాస్‌వర్డ్‌లు ఉపయోగించండి.
- OTP, UPI PIN, ATM PIN, CVV వివరాలను ఎవరికీ చెప్పకండి.
Google Play Protect కూడా ఫోన్‌లోని యాప్‌లను పరిశీలించి హానికరమైన యాప్‌లను గుర్తించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. అయితే అది ఉన్నంత మాత్రాన అన్ని మోసాల నుంచి పూర్తి రక్షణ లభిస్తుందని భావించకూడదు.
పొరపాటున APK ఇన్‌స్టాల్‌ చేస్తే వెంటనే ఏం చేయాలి?
ఒకవేళ అనుమానాస్పద APK ఫైల్‌ను ఇప్పటికే ఇన్‌స్టాల్‌ చేసి ఉంటే భయపడకుండా వెంటనే చర్యలు తీసుకోవాలి.
మొదట: ఫోన్‌లో మొబైల్‌ డేటా, Wi-Fi కనెక్షన్‌లను నిలిపివేయండి. అనుమానాస్పద యాప్‌ నెట్‌వర్క్‌ ద్వారా సమాచారాన్ని పంపించే అవకాశాన్ని తగ్గించడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
రెండోది: ఫోన్‌ సెట్టింగ్స్‌లోకి వెళ్లి యాప్‌ల జాబితాను పరిశీలించండి. అనుమానాస్పద యాప్‌ను గుర్తించి తొలగించండి. అయితే అది Device Admin లేదా Accessibility వంటి ప్రత్యేక అనుమతులు పొందితే ముందుగా ఆ అనుమతులను నిలిపివేయాల్సి రావచ్చు.
మూడోది: మరో సురక్షితమైన ఫోన్‌ లేదా కంప్యూటర్‌ నుంచి మీ బ్యాంకు ఖాతాలను పరిశీలించండి. అనుమానాస్పద లావాదేవీలు కనిపిస్తే వెంటనే బ్యాంకుకు సమాచారం ఇవ్వండి. అవసరమైతే బ్యాంకింగ్‌ యాక్సెస్‌ను తాత్కాలికంగా నిలిపివేయమని కోరండి.
నాలుగోది: సురక్షితమైన పరికరం నుంచి ఈ-మెయిల్‌, బ్యాంకింగ్‌, ఇతర ముఖ్యమైన ఖాతాల పాస్‌వర్డ్‌లను మార్చండి. UPI PIN లేదా ఇతర భద్రతా వివరాలు ప్రమాదంలో పడ్డాయని అనుమానం ఉంటే వాటిని కూడా మార్చండి.
ఐదోది: నమ్మకమైన మొబైల్‌ సెక్యూరిటీ యాప్‌తో స్కాన్‌ చేయండి. మాల్‌వేర్‌ తొలగించలేకపోతే, నిపుణుల సహాయంతో ఫోన్‌ను ఫ్యాక్టరీ రీసెట్‌ చేయాల్సి రావచ్చు. రీసెట్‌ చేసే ముందు అవసరమైన డేటాను జాగ్రత్తగా బ్యాకప్‌ చేసుకోవాలి.
డబ్బులు పోతే 1930కు ఫిర్యాదు చేయండి
ఒకవేళ APK మోసం కారణంగా బ్యాంకు ఖాతా నుంచి డబ్బులు పోయినట్లయితే ఆలస్యం చేయకూడదు. వెంటనే 1930 నంబర్‌కు కాల్‌ చేసి సైబర్‌ ఆర్థిక మోసంపై ఫిర్యాదు చేయాలి. అలాగే కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారిక సైబర్‌ క్రైమ్‌ పోర్టల్‌ https://cybercrime.gov.in ద్వారా కూడా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. లావాదేవీ వివరాలు, SMSలు, ఫోన్‌ నంబర్లు, అనుమానాస్పద లింకులు వంటి ఆధారాలను భద్రపరచుకోవాలి.
అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లోనే చలాన్‌ వివరాలు చెక్‌ చేసుకోండి
మీ వాహనానికి నిజంగా ట్రాఫిక్‌ చలాన్‌ పడిందా లేదా అనే విషయాన్ని తెలుసుకోవడానికి వాట్సాప్‌లో వచ్చిన లింకులను నమ్మాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రభుత్వ అధికారిక ఈ-చలాన్‌ వెబ్‌సైట్‌ https://echallan.parivahan.gov.in ద్వారా వివరాలను పరిశీలించవచ్చు. వెబ్‌సైట్‌ చిరునామాను మీరే టైప్‌ చేసి ఓపెన్‌ చేయడం మరింత సురక్షితం.
చిన్న నిర్లక్ష్యం.. పెద్ద ఆర్థిక నష్టం!
డిజిటల్‌ సేవలు పెరుగుతున్న కొద్దీ సైబర్‌ నేరగాళ్లు కూడా కొత్త మార్గాలను ఎంచుకుంటున్నారు. ఉచిత బహుమతులు, ట్రాఫిక్‌ చలాన్‌లు, బ్యాంకు KYC అప్‌డేట్‌లు, విద్యుత్‌ బిల్లులు, ప్రభుత్వ పథకాల పేరుతో నకిలీ లింకులు పంపించడం వారి సాధారణ వ్యూహాల్లో ఒకటి. కాబట్టి ఏదైనా సందేశం అత్యవసరంగా స్పందించాలని ఒత్తిడి చేసినా, వెంటనే APK ఇన్‌స్టాల్‌ చేయమని కోరినా అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే.. APK అనేది ఆండ్రాయిడ్‌ యాప్‌ల సాధారణ ఫైల్‌ ఫార్మాట్‌ మాత్రమే. కానీ తెలియని వ్యక్తులు పంపించే APK ఫైళ్లను పరిశీలించకుండా ఇన్‌స్టాల్‌ చేయడం ప్రమాదకరం. ఒక చిన్న క్లిక్‌ వల్ల మీ వ్యక్తిగత సమాచారం, బ్యాంకింగ్‌ వివరాలు ప్రమాదంలో పడకుండా ఉండాలంటే అప్రమత్తతే మొదటి రక్షణ.