హైదరాబాద్: ప్రస్తుతం స్మార్ట్‌ఫోన్ వినియోగం పెరుగుతున్న కొద్దీ ఆన్‌లైన్ మోసాలు కూడా కొత్త రూపాల్లో వెలుగులోకి వస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది ఉపయోగిస్తున్న WhatsAppను సైబర్ నేరగాళ్లు మోసాలకు వేదికగా మార్చుకుంటున్నారు. తెలియని నంబర్ల నుంచి వచ్చే మెసేజ్‌లు, నకిలీ లింకులు, ఫేక్ ఉద్యోగ ప్రకటనలు, పెట్టుబడి ఆఫర్లు, OTP మోసాల ద్వారా ప్రజలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నారు.
కొన్నిసార్లు మనకు తెలిసిన స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యుల WhatsApp ఖాతాలను కూడా హ్యాక్ చేసి వారి పేరుతో డబ్బులు అడుగుతున్నారు. అందువల్ల WhatsApp ఉపయోగించే ప్రతి ఒక్కరూ అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది.
WhatsApp ద్వారా జరుగుతున్న ప్రధాన మోసాలు
1. నకిలీ ఉద్యోగ ఆఫర్ల పేరుతో మోసం
ఇటీవల ఆన్‌లైన్‌లో ఇంటి నుంచే పని చేయవచ్చని, రోజుకు వేల రూపాయలు సంపాదించవచ్చని చెప్పే సందేశాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి. YouTube వీడియోలకు లైక్ చేయడం, హోటళ్లకు రేటింగ్ ఇవ్వడం, చిన్న చిన్న టాస్కులు పూర్తి చేయడం ద్వారా డబ్బులు సంపాదించవచ్చని నమ్మిస్తున్నారు. మొదట కొంత మొత్తం చెల్లించి నమ్మకం కలిగించిన తర్వాత, పెద్ద మొత్తంలో పెట్టుబడి పెట్టాలని ఒత్తిడి చేస్తారు. చివరకు డబ్బులు తీసుకుని మోసగిస్తున్నారు.
2. OTP, వెరిఫికేషన్ కోడ్ మోసాలు
మీ WhatsApp ఖాతాను మరో ఫోన్‌లో ఉపయోగించేందుకు అవసరమైన ఆరు అంకెల వెరిఫికేషన్ కోడ్‌ను మోసగాళ్లు వివిధ కారణాలతో అడుగుతారు. స్నేహితుడిగా, కస్టమర్ కేర్ ప్రతినిధిగా లేదా అధికారిగా పరిచయం చేసుకుని కోడ్ తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేస్తారు. ఆ కోడ్‌ను వారికి చెప్పినట్లయితే మీ WhatsApp ఖాతాపై వారు నియంత్రణ సాధించే ప్రమాదం ఉంది.
3. నకిలీ పెట్టుబడి, ట్రేడింగ్ లింకులు
స్టాక్ మార్కెట్, క్రిప్టోకరెన్సీ, ఆన్‌లైన్ ట్రేడింగ్ పేరుతో WhatsApp గ్రూపుల్లో ఆకర్షణీయమైన పెట్టుబడి అవకాశాలను ప్రచారం చేస్తున్నారు. తక్కువ సమయంలో అధిక లాభాలు వస్తాయని హామీ ఇస్తున్నారు. మొదట నకిలీ లాభాలను చూపించి ఎక్కువ డబ్బు పెట్టుబడి పెట్టేలా ప్రేరేపిస్తున్నారు. ఇలాంటి హామీలను నమ్మి డబ్బులు పెట్టడం ప్రమాదకరం.
4. WhatsApp అకౌంట్ హ్యాకింగ్
కొంతమంది సైబర్ నేరగాళ్లు నకిలీ QR కోడ్‌లు, లింకులు, వెరిఫికేషన్ కోడ్‌ల ద్వారా ఇతరుల WhatsApp ఖాతాలను తమ పరికరాలకు అనుసంధానం చేసుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. ఖాతా తమ నియంత్రణలోకి వచ్చిన తర్వాత బాధితుల కాంటాక్ట్స్‌కు డబ్బులు అడుగుతూ సందేశాలు పంపుతున్నారు.
5. నకిలీ కస్టమర్ కేర్ మెసేజ్‌లు
బ్యాంకులు, ప్రముఖ కంపెనీలు, ప్రభుత్వ సంస్థల పేరుతో నకిలీ సందేశాలు పంపిస్తున్నారు. మీ బ్యాంక్ ఖాతా నిలిచిపోతుందని, KYC పూర్తి చేయాలని లేదా బహుమతి వచ్చిందని చెప్పి లింకులపై క్లిక్ చేయిస్తున్నారు. ఆ లింకుల ద్వారా వ్యక్తిగత, బ్యాంకింగ్ వివరాలను దొంగిలించే ప్రమాదం ఉంది.
6. వైరస్ ఫైల్స్, APKల ద్వారా మోసం
బ్యాంక్ స్టేట్‌మెంట్, RBI నోటీసు, ముఖ్యమైన డాక్యుమెంట్ పేర్లతో ZIP ఫైల్స్ లేదా అనుమానాస్పద అప్లికేషన్ ఫైల్స్ పంపిస్తున్నారు. వాటిని డౌన్‌లోడ్ చేసి ఓపెన్ చేయడం వల్ల పరికరంలో మాల్వేర్ ప్రవేశించే ప్రమాదం ఉంటుంది. భారత హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన I4C కూడా ఇలాంటి హానికర ఫైళ్ల విషయంలో హెచ్చరికలు జారీ చేసింది.
WhatsApp మోసాల నుంచి తప్పించుకోవడానికి 10 ముఖ్యమైన జాగ్రత్తలు
1. తెలియని లింకులపై క్లిక్ చేయవద్దు: గుర్తు తెలియని నంబర్ల నుంచి వచ్చే లింకులను ఓపెన్ చేయకండి. ముఖ్యంగా బ్యాంక్ వివరాలు అడిగే వెబ్‌సైట్ల విషయంలో అప్రమత్తంగా ఉండండి.
2. OTP ఎవరితోనూ పంచుకోవద్దు: WhatsApp వెరిఫికేషన్ కోడ్, బ్యాంక్ OTP, UPI PIN వంటి వివరాలను ఎవరికీ చెప్పకండి.
3. Two-Step Verification ఆన్ చేయండి: WhatsApp Settingsలో Account విభాగానికి వెళ్లి Two-step verificationను ప్రారంభించండి. బలమైన PINను ఏర్పాటు చేసుకోండి.
4. Linked Devices చెక్ చేయండి: WhatsApp Settingsలో Linked Devices ఎంపికను తెరిచి మీకు తెలియని పరికరాలు ఏమైనా అనుసంధానమై ఉన్నాయో చూడండి. అనుమానాస్పద పరికరాలను వెంటనే Log out చేయండి.
5. అనుమానాస్పద గ్రూపులకు దూరంగా ఉండండి: అధిక లాభాలు, ఉచిత బహుమతులు, ఉద్యోగ అవకాశాల పేరుతో వచ్చే తెలియని గ్రూపులను నమ్మవద్దు.
6. డబ్బులు పంపేముందు నిర్ధారించుకోండి: మీ స్నేహితుడు లేదా బంధువు డబ్బులు అడిగినా, ముందుగా నేరుగా ఫోన్ చేసి నిర్ధారించుకోండి.
7. అనధికారిక యాప్స్ డౌన్‌లోడ్ చేయవద్దు: తెలియని వెబ్‌సైట్ల నుంచి APK ఫైల్స్ లేదా ఇతర యాప్స్‌ను ఇన్‌స్టాల్ చేయకండి.
8. స్క్రీన్ షేరింగ్ విషయంలో జాగ్రత్త: గుర్తు తెలియని వ్యక్తులు చెప్పినప్పుడు AnyDesk వంటి రిమోట్ యాక్సెస్ యాప్స్ ఇన్‌స్టాల్ చేయకండి. మీ ఫోన్ స్క్రీన్‌ను షేర్ చేయకండి.
9. Privacy Settings మార్చుకోండి: మీ Profile Photo, Last Seen, About, Status వంటి వివరాలను ఎవరు చూడవచ్చో నియంత్రించండి.
10. WhatsAppను అప్‌డేట్ చేయండి: ఎప్పటికప్పుడు అధికారిక యాప్ స్టోర్ ద్వారా WhatsAppను, ఫోన్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ను అప్‌డేట్ చేయండి.
WhatsApp ఖాతా హ్యాక్ అయితే ఏం చేయాలి?
మీ WhatsApp ఖాతాను మరొకరు ఉపయోగిస్తున్నారని అనుమానం వస్తే వెంటనే చర్యలు తీసుకోవాలి.
- మీ ఫోన్ నంబర్‌తో WhatsAppలో మళ్లీ లాగిన్ అవ్వడానికి ప్రయత్నించండి.
- SMS ద్వారా వచ్చే ఆరు అంకెల రిజిస్ట్రేషన్ కోడ్‌ను నమోదు చేయండి.
- మీకు తెలియని Linked Devices ఉంటే వాటిని లాగ్ అవుట్ చేయండి.
- Two-Step Verificationను ప్రారంభించండి.
- మీ కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులకు మీ ఖాతా నుంచి వచ్చే అనుమానాస్పద సందేశాలను నమ్మవద్దని తెలియజేయండి.
- అనుమానాస్పద సందేశాలు, ఫోన్ నంబర్లు, లావాదేవీల వివరాలను ఆధారాలుగా భద్రపరచండి.
WhatsApp అధికారిక సహాయ కేంద్రం ప్రకారం, మీ నంబర్‌తో మళ్లీ రిజిస్టర్ చేయడం ద్వారా ఇతర పరికరాల్లో ఉన్న WhatsApp సెషన్లను లాగ్ అవుట్ చేయవచ్చు.
ఆన్‌లైన్ మోసానికి గురైతే ఎక్కడ ఫిర్యాదు చేయాలి?
ఒకవేళ WhatsApp ద్వారా జరిగిన మోసంలో మీరు డబ్బులు కోల్పోతే ఆలస్యం చేయకుండా చర్యలు తీసుకోవాలి.
- 1930: జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్‌కు వెంటనే కాల్ చేయండి.
- cybercrime.gov.in: నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్‌లో ఫిర్యాదు నమోదు చేయండి.
- మీ బ్యాంక్ అధికారిక కస్టమర్ కేర్‌ను సంప్రదించి సంబంధిత లావాదేవీ గురించి తెలియజేయండి.
- లావాదేవీ ID, స్క్రీన్‌షాట్లు, అనుమానాస్పద ఫోన్ నంబర్లు వంటి ఆధారాలను భద్రపరచుకోండి.
మోసం జరిగిన వెంటనే ఫిర్యాదు చేయడం చాలా ముఖ్యం. డబ్బులు పోయిన తర్వాత ఆలస్యం చేయకుండా 1930కు సమాచారం ఇవ్వాలి.
WhatsApp వినియోగదారులు గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం
WhatsApp అనేది సందేశాలు పంపుకోవడానికి, వీడియో కాల్స్ చేసుకోవడానికి, ఫోటోలు, డాక్యుమెంట్లు షేర్ చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడే ప్రముఖ కమ్యూనికేషన్ యాప్. అయితే సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని సైబర్ నేరగాళ్లు దుర్వినియోగం చేసే అవకాశాలు కూడా ఉన్నాయి.
అందువల్ల ఏదైనా సందేశం వచ్చిన వెంటనే స్పందించకుండా, దాని నిజానిజాలను నిర్ధారించుకోవాలి. అత్యవసరంగా డబ్బులు పంపాలని అడిగినా, బహుమతులు వచ్చాయని చెప్పినా, OTP లేదా బ్యాంకింగ్ వివరాలు అడిగినా అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
గుర్తుంచుకోండి: తెలియని లింక్‌పై క్లిక్ చేయకండి, OTP చెప్పకండి, నిర్ధారించుకోకుండా డబ్బులు పంపకండి. మీ డిజిటల్ భద్రత మీ చేతుల్లోనే ఉంది.