మేక్ ఇన్ ఇండియా విధానం: విజయాలు మరియు వైఫల్యాలు

DNews: 20 Sep: మేక్ ఇన్ ఇండియా (Make in India) విధానం 2014 సెప్టెంబర్ 25న ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ చేత ప్రారంభించబడిన ఒక జాతీయ కార్యక్రమం, భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ మాన్యుఫాక్చరింగ్ హబ్‌గా మార్చడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం. ఈ విధానం విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను (FDI) ఆకర్షించడం, తయారీ రంగంను బలోపేతం చేయడం, మరియు ఉద్యోగ అవకాశాలను సృష్టించడం ద్వారా ఆర్థిక వృద్ధిని సాధించాలని ఉద్దేశించింది. 2022 నాటికి (తర్వాత 2025కు సవరించబడిన) తయారీ రంగం జీడీపీలో 25% వాటా, 100 మిలియన్ ఉద్యోగాల సృష్టి, మరియు 12-14% వృద్ధి రేటు లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ విధానం 25 రంగాలని (ఎలక్ట్రానిక్స్, డిఫెన్స్, ఆటోమొబైల్స్, ఫార్మా, టెక్స్‌టైల్స్ మొదలైనవి) కవర్ చేస్తుంది. 2025 నాటికి, ఈ విధానం 10 సంవత్సరాలు పూర్తి చేసుకున్న నేపథ్యంలో, దీని విజయాలు మరియు వైఫల్యాలను విశ్లేషిద్దాం.

2025 నాటికి ఈ విధానం గణనీయమైన విజయాలు సాధించినప్పటికీ, కొన్ని సవాళ్లు మరియు వైఫల్యాలు కూడా ఎదురయ్యాయి.

విజయాలు

మేక్ ఇన్ ఇండియా విధానం FDI, ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్, మరియు నిర్దిష్ట సెక్టర్లలో స్వయం సమృద్ధి విషయంలో గణనీయమైన విజయాలు సాధించింది.

విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులలో పెరుగుదల

2014-2024 మధ్య భారత్ $667 బిలియన్ FDIని ఆకర్షించింది, ఇందులో మాన్యుఫాక్చరింగ్ సెక్టర్ కీలక పాత్ర పోషించింది. డిఫెన్స్, ఇన్సూరెన్స్, మరియు రైల్వేలలో 100% FDI అనుమతి సరళీకరణ వల్ల సామసుంగ్, ఆపిల్, టెస్లా వంటి గ్లోబల్ కంపెనీలు భారత్‌లో పెట్టుబడులు పెట్టాయి.
ఉదాహరణ: ఆపిల్ ఐఫోన్ అసెంబ్లీ యూనిట్లు (ఫాక్స్‌కాన్, విస్ట్రాన్) భారత్‌లో విస్తరించాయి, 2025 నాటికి 20% గ్లోబల్ ఐఫోన్ ఉత్పత్తి భారత్‌లో జరుగుతోంది.

ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్

వరల్డ్ బ్యాంక్ ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్ ర్యాంకింగ్‌లో భారత్ 2014లో 142వ స్థానం నుండి 2020లో 63వ స్థానానికి చేరింది. సింగిల్ విండో క్లియరెన్స్, డిజిటల్ లైసెన్సింగ్, మరియు GST సంస్కరణలు ఈ విజయానికి దోహదం చేశాయి.
ఉదాహరణ: Invest India పోర్టల్ ద్వారా 1,50,000+ ఇన్వెస్టర్ క్వెరీలు రిసాల్వ్ అయ్యాయి.

ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక (PLI) పథకం

14 సెక్టర్లలో (మొబైల్ మాన్యుఫాక్చరింగ్, ఫార్మా, ఆటోమొబైల్స్, టెక్స్‌టైల్స్) రూ. 1.97 లక్షల కోట్ల PLI స్కీమ్ అమలు. ఇది 2025 నాటికి 6.5 లక్షల ఉద్యోగాలు సృష్టించింది.
ఎలక్ట్రానిక్స్‌లో మొబైల్ ఫోన్ ఎగుమతులు 2014లో $1.6 బిలియన్ నుండి 2025లో $15 బిలియన్‌కు పెరిగాయి.

రక్షణ తయారీ

డిఫెన్స్ సెక్టర్‌లో స్వయం సమృద్ధి సాధించడం కోసం ఇండిజినస్ ఫైటర్ జెట్స్ (తేజస్), INS విక్రాంత్ వంటి ప్రాజెక్టులు విజయవంతమయ్యాయి. టాటా, HAL, లార్సెన్ అండ్ టుబ్రోలతో పార్ట్‌నర్‌షిప్‌లు బలపడ్డాయి.
ఉదాహరణ: అల్‌స్టామ్, జనరల్ ఎలక్ట్రిక్‌తో లోకోమోటివ్ ఫ్యాక్టరీలు 2025లో ఉత్పత్తి ప్రారంభించాయి.

ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సెమీకండక్టర్ రంగం

భారత్ సెమీకండక్టర్ మిషన్‌తో టాటా-ఎన్విడియా, మైక్రాన్ వంటి కంపెనీలతో ప్లాంట్లు స్థాపించింది. 2025 నాటికి ఎలక్ట్రానిక్స్ మాన్యుఫాక్చరింగ్‌లో 80-90% లోకలైజేషన్ టార్గెట్ సాధించే దిశలో పురోగతి.
ఉదాహరణ: స్మార్ట్‌ఫోన్ ఉత్పత్తిలో భారత్ గ్లోబల్ లీడర్‌గా ఉద్భవించింది.

మౌలిక సదుపాయాలు మరియు నైపుణ్య అభివృద్ధి

PM గతి శక్తి, భారత్‌మాల, మరియు సాగర్‌మాల ప్రాజెక్టుల ద్వారా రోడ్లు, రైల్వేలు, పోర్టులు బలోపేతం. స్కిల్ ఇండియా మిషన్ ద్వారా 4 కోట్ల మందికి శిక్షణ ఇచ్చారు.
ఉదాహరణ: డెడికేటెడ్ ఫ్రైట్ కారిడార్ (DFC) 2023లో పూర్తయింది, లాజిస్టిక్స్ కాస్ట్ 14% నుండి 9%కి తగ్గింది.

వైఫల్యాలు

మేక్ ఇన్ ఇండియా లక్ష్యాలు పూర్తిగా సాధించలేకపోయింది, ముఖ్యంగా GDP వాటా, ఉద్యోగ సృష్టి, మరియు గ్లోబల్ అనిశ్చితుల కారణంగా.

GDP వాటా లక్ష్యం చేరలేదు

మాన్యుఫాక్చరింగ్ సెక్టర్ GDPలో వాటా 2014లో 15% నుండి 2025లో 16-17%కి మాత్రమే పెరిగింది, 25% లక్ష్యం చేరలేదు. కోవిడ్-19 పాండమిక్, US-చైనా ట్రేడ్ వార్స్, మరియు గ్లోబల్ సప్లై చైన్ డిస్రప్షన్స్ దీనికి కారణం.
ఉదాహరణ: టెక్స్‌టైల్స్, షిప్‌బిల్డింగ్ సెక్టర్లలో అంచనాల కంటే తక్కువ పురోగతి.

ఉద్యోగ సృష్టిలో వెనుకబాటు

100 మిలియన్ ఉద్యోగాల లక్ష్యంలో 20-30 మిలియన్ మాత్రమే సాధించబడ్డాయి. ఆటోమేషన్, స్కిల్ గ్యాప్, మరియు లేబర్ రెగ్యులేషన్ సమస్యలు కారణం.
FDI జీడీపీలో వాటా 1.8%కి పడిపోయింది (గత దశాబ్దం సగటు 2.1%). చిన్న మరియు మధ్య తరగతి పరిశ్రమలు (MSMEs) తగినంత సపోర్ట్ లేకపోవడం వల్ల దెబ్బతిన్నాయి.

సెక్టర్ ఫోకస్ లోపం

25 సెక్టర్లను కవర్ చేయడం వల్ల ఫోకస్ తగ్గింది. ఎలక్ట్రానిక్స్, డిఫెన్స్‌లో విజయం సాధించినప్పటికీ, టెక్స్‌టైల్స్, కెమికల్స్, మరియు లెదర్ సెక్టర్లలో పురోగతి నిదానంగా ఉంది.
ఉదాహరణ: బంగ్లాదేశ్, వియత్నాం టెక్స్‌టైల్స్ ఎగుమతులలో భారత్‌ను ఓవర్‌టేక్ చేశాయి.

మౌలిక సదుపాయాలు మరియు నైపుణ్య అంతరాలు

లాజిస్టిక్స్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (పోర్టులు, రోడ్లు) ఇంకా అభివృద్ధి చెందాల్సి ఉంది. స్కిల్ ఇండియా మిషన్ 4 కోట్ల మందికి శిక్షణ ఇచ్చినప్పటికీ, ఇండస్ట్రీ-స్పెసిఫిక్ స్కిల్స్‌లో గ్యాప్ ఉంది.
ఉదాహరణ: సెమీకండక్టర్, AI రంగాలలో స్కిల్డ్ లేబర్ కొరత.

ప్రపంచ అనిశ్చితులు

కోవిడ్-19, US-చైనా ట్రేడ్ వార్స్, మరియు రష్యా-ఉక్రెయిన్ సంఘర్షణ వల్ల గ్లోబల్ సప్లై చైన్ దెబ్బతింది. ఇది FDI ప్రవాహాన్ని ఆలస్యం చేసింది.
ఉదాహరణ: 2020-2022 మధ్య FDI ప్రవాహం 15% తగ్గింది, చైనా+1 వ్యూహం ఊపందుకోలేదు.

సవాళ్లు

బ్యూరోక్రసీ: సంస్కరణలు ఉన్నప్పటికీ, ల్యాండ్ అక్విజిషన్, లేబర్ రెగ్యులేషన్స్, మరియు బ్యూరోక్రటిక్ ఆలస్యాలు సమస్యలుగా ఉన్నాయి.
పోటీ: వియత్నాం, బంగ్లాదేశ్, ఇండోనేషియా వంటి దేశాలు తక్కువ కాస్ట్, సరళమైన రెగ్యులేషన్స్‌తో FDIని ఆకర్షిస్తున్నాయి.
చిన్న పరిశ్రమలు: MSMEలకు తగినంత ఫైనాన్షియల్ సపోర్ట్, టెక్నాలజీ అప్‌గ్రేడ్ లేకపోవడం.

భవిష్యత్తు దిశ

మేక్ ఇన్ ఇండియా 2.0: PLI స్కీమ్‌లు, PM గతి శక్తి, మరియు భారత్ సెమీకండక్టర్ మిషన్ ద్వారా 2030 నాటికి మాన్యుఫాక్చరింగ్ GDP వాటా 20%కి చేరే అవకాశం.
గ్లోబల్ సప్లై చైన్: చైనా+1 వ్యూహంలో భారత్ కీలక ఆటగాడిగా ఉద్భవిస్తోంది. టెస్లా, ఇంటెల్ వంటి కంపెనీలు భారత్‌లో ఫ్యాక్టరీలు స్థాపించే దిశలో ఉన్నాయి.
నైపుణ్య అభివృద్ధి: AI, రోబోటిక్స్, మరియు గ్రీన్ టెక్నాలజీలలో స్కిల్ ట్రైనింగ్ పెంచడం ద్వారా ఉద్యోగ సృష్టి మెరుగుపడవచ్చు.
విక్సిత్ భారత్ 2047: మేక్ ఇన్ ఇండియా $5 ట్రిలియన్ ఎకానమీ లక్ష్యానికి కీలకం. ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్, లాజిస్టిక్స్, మరియు రెగ్యులేటరీ సంస్కరణలపై ఫోకస్ అవసరం.

మేక్ ఇన్ ఇండియా విధానం ఎలక్ట్రానిక్స్, డిఫెన్స్, మరియు ఆటోమొబైల్ సెక్టర్లలో విజయాలు సాధించి, FDI మరియు ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్‌లో గణనీయమైన పురోగతిని చూపింది. అయితే, GDP వాటా, ఉద్యోగ సృష్టి, మరియు ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ లోపాలు వైఫల్యాలుగా మిగిలాయి. గ్లోబల్ అనిశ్చితులు మరియు బ్యూరోక్రటిక్ సవాళ్లను అధిగమించడం ద్వారా, మేక్ ఇన్ ఇండియా 2.0 భారత్‌ను గ్లోబల్ మాన్యుఫాక్చరింగ్ లీడర్‌గా మార్చే సామర్థ్యం కలిగి ఉంది.