భారత్లో విద్యుత్ రంగం సరికొత్త దిశగా అడుగులు వేస్తోంది. పర్యావరణ కాలుష్యాన్ని తగ్గించడంతో పాటు భవిష్యత్తులో పెరగనున్న విద్యుత్ అవసరాలను తీర్చేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం భారీ క్లీన్ ఎనర్జీ లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించింది. 2035 నాటికి దేశంలో నాన్ ఫాసిల్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని 900 గిగావాట్లకు (GW) పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రస్తుతం 300 గిగావాట్లకు పైగా ఉన్న ఈ సామర్థ్యాన్ని దాదాపు మూడు రెట్లు పెంచడం ఈ ప్రణాళిక ప్రధాన ఉద్దేశం.
ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు సోలార్, విండ్, హైడ్రో, న్యూక్లియర్ వంటి విద్యుత్ వనరులపై మరింత దృష్టి పెట్టనున్నారు. అలాగే విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థను ఆధునీకరించడం, బ్యాటరీ స్టోరేజ్ సదుపాయాలను విస్తరించడం వంటి కీలక చర్యలు చేపడుతున్నారు.

900 GW లక్ష్యం అంటే ఏమిటి?
సాధారణంగా విద్యుత్ ఉత్పత్తి కోసం బొగ్గు, సహజ వాయువు వంటి శిలాజ ఇంధనాలను ఉపయోగిస్తుంటారు. వీటి వినియోగం వల్ల కార్బన్ ఉద్గారాలు పెరిగి పర్యావరణంపై ప్రతికూల ప్రభావం పడుతుంది. దీనికి ప్రత్యామ్నాయంగా సూర్యరశ్మి, గాలి, నీరు, అణుశక్తి వంటి వనరుల ద్వారా విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేయడాన్ని నాన్ ఫాసిల్ ఎనర్జీగా పరిగణిస్తారు.
ప్రస్తుతం భారత్లో నాన్ ఫాసిల్ విద్యుత్ సామర్థ్యం 300 GW దాటింది. 2026 జూలై 31 నాటికి ఈ సామర్థ్యం 300.50 GWకు చేరినట్లు ప్రభుత్వ గణాంకాలు వెల్లడించాయి. దీనిని 2035 నాటికి 900 GWకు తీసుకెళ్లాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
ఈ ప్రణాళికలో ముఖ్యంగా సోలార్ విద్యుత్, పవన విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు కీలక పాత్ర పోషించనున్నాయి.
సోలార్ విద్యుత్ రంగానికి భారీ అవకాశాలు
భారత్లో సూర్యరశ్మి ఎక్కువగా లభించే ప్రాంతాలు అనేకం ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా రాజస్థాన్, గుజరాత్, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో సోలార్ విద్యుత్ ఉత్పత్తికి అనుకూల పరిస్థితులు ఉన్నాయి.
కొత్త లక్ష్యంతో భారీ సోలార్ పార్కులు, రూఫ్టాప్ సోలార్ ప్రాజెక్టులు, వ్యవసాయ సోలార్ పంపులు వంటి కార్యక్రమాలకు మరింత ప్రాధాన్యత పెరగవచ్చు.
దీంతో సోలార్ ప్యానెల్స్ తయారీ, ఇన్స్టాలేషన్, నిర్వహణ, విద్యుత్ నిల్వ పరికరాల తయారీ రంగాల్లో కొత్త వ్యాపార అవకాశాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.
విండ్ ఎనర్జీకి కూడా ప్రాధాన్యత
సూర్యరశ్మి అందుబాటులో లేని సమయాల్లో పవన విద్యుత్ ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. అందుకే సోలార్తో పాటు విండ్ ఎనర్జీ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం కూడా ఈ ప్రణాళికలో ముఖ్యమైన అంశం.
గుజరాత్, తమిళనాడు, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో పవన విద్యుత్ ప్రాజెక్టులకు అవకాశాలు ఉన్నాయి. సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లో ఆఫ్షోర్ విండ్ ప్రాజెక్టుల అభివృద్ధిపైనా దృష్టి సారిస్తున్నారు.
దీంతో విండ్ టర్బైన్లు, జనరేటర్లు, విద్యుత్ నియంత్రణ పరికరాలు తయారు చేసే సంస్థలకు కొత్త అవకాశాలు లభించవచ్చు.
బ్యాటరీ స్టోరేజ్పై రూ.50,000 కోట్ల పెట్టుబడి
క్లీన్ ఎనర్జీ ఉత్పత్తి పెరగడం మాత్రమే సరిపోదు. ఉత్పత్తి అయిన విద్యుత్ను అవసరమైన సమయంలో వినియోగించుకునేలా నిల్వ చేయడం కూడా ఎంతో ముఖ్యం.
ఉదాహరణకు పగటిపూట సోలార్ ప్యానెల్స్ ద్వారా ఎక్కువ విద్యుత్ ఉత్పత్తి అవుతుంది. కానీ రాత్రి సమయంలో సూర్యరశ్మి ఉండదు. అలాంటి సమయంలో బ్యాటరీ స్టోరేజ్ వ్యవస్థలు ఉపయోగపడతాయి.
ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ ఫేజ్-III (Green Energy Corridor Phase-III) పథకానికి ఆమోదం తెలిపింది.
ఈ పథకం ముఖ్యాంశాలు:
- మొత్తం ప్రాజెక్టు వ్యయం రూ.1,86,405 కోట్లు.
- రాష్ట్రాల మధ్య, రాష్ట్రాల పరిధిలో విద్యుత్ ప్రసార వ్యవస్థల అభివృద్ధికి రూ.1,36,378 కోట్లు.
- 50 GWh బ్యాటరీ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ వ్యవస్థల కోసం రూ.50,000 కోట్లు.
- 135 GW వరకు పునరుత్పాదక విద్యుత్ను గ్రిడ్కు అనుసంధానించే లక్ష్యం.
- 2032-33 ఆర్థిక సంవత్సరం నాటికి పథకాన్ని అమలు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
ఈ పెట్టుబడులు విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయడంలో కీలకంగా మారనున్నాయి.
విద్యుత్ గ్రిడ్ వ్యవస్థలో ఆధునిక మార్పులు
సోలార్, విండ్ విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల నుంచి విద్యుత్ అవసరం ఉన్న నగరాలు, పారిశ్రామిక ప్రాంతాలకు విద్యుత్ను తరలించాలి. ఇందుకోసం అధిక సామర్థ్యం కలిగిన ట్రాన్స్మిషన్ లైన్లు, సబ్స్టేషన్లు అవసరం.
ప్రభుత్వం రూపొందించిన విద్యుత్ ప్రసార ప్రణాళికలో 2035-36 నాటికి 900 GWకు పైగా నాన్ ఫాసిల్ విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని గ్రిడ్లో అనుసంధానించే ఏర్పాట్లు ఉన్నాయి.
దీంతో విద్యుత్ ప్రసార పరికరాలు, ట్రాన్స్ఫార్మర్లు, స్మార్ట్ గ్రిడ్ టెక్నాలజీ, విద్యుత్ నియంత్రణ వ్యవస్థల అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యత పెరగనుంది.
ఉద్యోగాలు, వ్యాపార అవకాశాలు పెరుగుతాయా?
ఈ క్లీన్ ఎనర్జీ లక్ష్యం విద్యుత్ రంగానికే కాకుండా ఇతర పరిశ్రమలకు కూడా ప్రయోజనం చేకూర్చే అవకాశం ఉంది.
ముఖ్యంగా కింది రంగాల్లో ఉద్యోగ అవకాశాలు పెరగవచ్చు:
- సోలార్ ప్యానెల్స్ తయారీ, ఇన్స్టాలేషన్.
- విండ్ టర్బైన్ల తయారీ, నిర్వహణ.
- బ్యాటరీ తయారీ, ఎనర్జీ స్టోరేజ్ టెక్నాలజీ.
- ఎలక్ట్రికల్ ఇంజినీరింగ్, పవర్ గ్రిడ్ నిర్వహణ.
- గ్రీన్ ఎనర్జీ సాఫ్ట్వేర్, స్మార్ట్ గ్రిడ్ టెక్నాలజీ.
- విద్యుత్ ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం, నిర్వహణ.
ముఖ్యంగా ఎలక్ట్రికల్, ఎలక్ట్రానిక్స్, మెకానికల్, కంప్యూటర్ సైన్స్ వంటి విభాగాల్లో చదువుతున్న విద్యార్థులకు భవిష్యత్తులో కొత్త కెరీర్ అవకాశాలు ఏర్పడవచ్చు.
సాధారణ ప్రజలకు ఎలాంటి ప్రయోజనాలు?
క్లీన్ ఎనర్జీ ఉత్పత్తి పెరగడం వల్ల దీర్ఘకాలంలో విద్యుత్ ఉత్పత్తి ఖర్చులను తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది. అలాగే దిగుమతి చేసుకునే బొగ్గు, చమురు, గ్యాస్ వంటి ఇంధనాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించవచ్చు.
పర్యావరణ కాలుష్యం తగ్గించడం, గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను నియంత్రించడం, దేశ ఇంధన భద్రతను బలోపేతం చేయడం వంటి ప్రయోజనాలు కూడా ఉండవచ్చు.
అయితే క్లీన్ ఎనర్జీ సామర్థ్యం పెరిగినంత మాత్రాన వెంటనే విద్యుత్ బిల్లులు తగ్గుతాయని చెప్పలేం. విద్యుత్ ప్రసార ఖర్చులు, నిల్వ వ్యవస్థల వ్యయం, నిర్వహణ వంటి అంశాలు కూడా దీనిపై ప్రభావం చూపుతాయి.
అమలులో ఎదురయ్యే సవాళ్లు ఏమిటి?
900 GW లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడం అంత సులభం కాదు. భారీ స్థాయిలో సోలార్, విండ్ ప్రాజెక్టులను నిర్మించడంతో పాటు వాటి నుంచి ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్ను సమర్థంగా వినియోగించుకునే వ్యవస్థలు అవసరం.
ముఖ్యంగా భూమి సేకరణ, పరికరాల తయారీ, పెట్టుబడులు, విద్యుత్ ప్రసార లైన్ల నిర్మాణం వంటి అంశాలు కీలకంగా మారనున్నాయి.
అలాగే సోలార్, విండ్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి వాతావరణ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అందువల్ల విద్యుత్ సరఫరాలో అంతరాయాలు రాకుండా బ్యాటరీ స్టోరేజ్, పంప్డ్ హైడ్రో స్టోరేజ్ వంటి సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని విస్తరించాల్సి ఉంటుంది.
భారత్ క్లీన్ ఎనర్జీ భవిష్యత్తు ఎలా ఉండబోతోంది?
2035 నాటికి 900 GW నాన్ ఫాసిల్ విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని సాధించాలనే లక్ష్యం భారత్ విద్యుత్ రంగంలో పెద్ద మార్పులకు నాంది పలకనుంది. సోలార్, విండ్ ఎనర్జీతో పాటు బ్యాటరీ స్టోరేజ్, స్మార్ట్ గ్రిడ్ టెక్నాలజీల అభివృద్ధి దేశ ఇంధన వ్యవస్థను మరింత ఆధునికంగా మార్చవచ్చు.
అయితే ఈ లక్ష్యం విజయవంతం కావాలంటే విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం పెరగడంతో పాటు విద్యుత్ నిల్వ, ప్రసారం, పంపిణీ వ్యవస్థలు కూడా సమాంతరంగా అభివృద్ధి చెందాలి.
భవిష్యత్తులో భారత్ విద్యుత్ అవసరాలను పర్యావరణానికి తక్కువ నష్టం కలిగించే మార్గాల్లో తీర్చుకోవడంలో ఈ ప్రణాళిక కీలక పాత్ర పోషించనుంది.
