చారిత్రాత్మక ఇండో–రష్యన్ ఒప్పందం: దశాబ్దాల తర్వాత భారతదేశంలో ప్యాసింజర్ జెట్ విమానాల తయారీ ప్రారంభం

DNational 29 Oct: భారత అంతరిక్ష పరిశ్రమకు, అలాగే “ఆత్మనిర్భర్ భారత్” (స్వయం ఆధారిత భారతం) లక్ష్యానికి, ఒక మైలురాయి ఘట్టంగా నిలిచే పరిణామంలో, ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని హిందూస్తాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (HAL) సంస్థ, రష్యా యునైటెడ్ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ కార్పొరేషన్ (UAC)తో కలిసి SJ-100 సివిల్ కమ్యూటర్ విమానాల లైసెన్స్ ఉత్పత్తి కోసం ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU)పై సంతకం చేసింది.

అక్టోబర్ 27, 2025న మాస్కోలో అధికారికంగా కుదిరిన ఈ ఒప్పందం, దాదాపు నాలుగు దశాబ్దాల తర్వాత భారతదేశ భూభాగంలో పూర్తిస్థాయి ప్రయాణికుల విమాన నిర్మాణానికి నాంది పలికింది. ఇంతకు ముందు HAL ఉత్పత్తి చేసిన AVRO HS-748 ప్రాజెక్టు 1988లో ముగిసినది.

ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీకి గేమ్ ఛేంజర్

SJ-100 ద్వి-ఇంజిన్, నారో-బాడీ రీజినల్ జెట్. ఇది భారతదేశంలోని స్వల్ప-దూర విమాన ప్రయాణంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకురావడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని, ముఖ్యంగా UDAN (ఉడే దేశ్ కా ఆమ్ నాగరిక్) పథకానికి గట్టి బలాన్ని చేకూరుస్తుందని భావిస్తున్నారు.

తయారీ హక్కులు

అవగాహన ఒప్పందం ప్రకారం, భారతదేశంలో దేశీయ వినియోగదారుల కోసం ప్రత్యేకంగా SJ-100 విమానాలను తయారు చేసే హక్కులను HAL పొందింది.

మార్కెట్ డిమాండ్

HAL అంచనా ప్రకారం, రాబోయే పదేళ్లలో దేశీయ కనెక్టివిటీ అవసరాల కోసం 200 కంటే ఎక్కువ ప్రాంతీయ జెట్‌ల డిమాండ్ ఉండనుంది. అదనంగా, హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలోని మార్గాల కోసం మరో 350 విమానాల అవసరం ఉంటుందని భావిస్తున్నారు.

ఆర్థిక ప్రాధాన్యం

ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా ప్రత్యక్ష, పరోక్ష ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయని, అంతరిక్ష రంగంలోని దేశీయ సరఫరా గొలుసు బలోపేతం అవుతుందని, అలాగే పౌర విమానయాన రంగంలో స్వావలంబన సాధించడానికి ఇది కీలక అడుగుగా నిలుస్తుందని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.

భౌగోళిక–రాజకీయ నేపథ్యం

HAL–UAC సహకారం రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న దీర్ఘకాల విశ్వాసానికి ప్రతీక. అయితే ఉక్రెయిన్ సంక్షోభం తరువాత, రష్యా సంస్థ UAC పై అమెరికా, యూరోపియన్ యూనియన్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ విధించిన ఆంక్షల నేపథ్యంలో, ఈ ఒప్పందం భౌగోళిక రాజకీయ సంక్లిష్టతలను కలిగివుంది. అమెరికా ఖజానా శాఖ (US Treasury) రష్యా సైనిక–పారిశ్రామిక సముదాయంలో UACని కీలక సంస్థగా పేర్కొంది.

అయినప్పటికీ, పెరుగుతున్న అంతర్జాతీయ ఒత్తిడిని దాటుకుని, విమానయాన సహా హై-టెక్ రంగాలలో మాస్కోతో వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని కొనసాగించాలనే భారతదేశం యొక్క నిర్ణయాన్ని ఈ చర్య ప్రతిబింబిస్తుంది. డిసెంబర్‌లో రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ భారత పర్యటనకు రావడం ద్వారా ఈ ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు మరింత బలపడతాయని అంచనా.

భవిష్యత్ దిశ

అవగాహన ఒప్పందం ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయిగా నిలిచినప్పటికీ, SJ-100 యొక్క భారతీయ ఉత్పత్తి ప్రారంభానికి HAL ఇంకా ఖచ్చితమైన కాలక్రమాన్ని ప్రకటించలేదు.
ఈ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతమైతే, భారతదేశం పౌర విమానయాన తయారీ రంగంలో కొత్త దశను ఆరంభించే అవకాశం ఉంది.