D News : ఇంటి నుంచే డాక్టర్ను సంప్రదించే అవకాశం.. గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి పట్టణాల వరకు డిజిటల్ వైద్య సేవలకు పెరుగుతున్న ఆదరణ! AI టెక్నాలజీతో మరింత మెరుగైన సేవలు అందిస్తున్న కేంద్ర ప్రభుత్వ eSanjeevani ప్రత్యేకతలు ఇవే!
టెక్నాలజీ అభివృద్ధితో మన రోజువారీ జీవితంలో ఎన్నో మార్పులు వస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా వైద్య రంగంలో డిజిటల్ టెక్నాలజీ వినియోగం వేగంగా పెరుగుతోంది. గతంలో చిన్న ఆరోగ్య సమస్య వచ్చినా ఆసుపత్రికి వెళ్లాల్సి వచ్చేది. డాక్టర్ అపాయింట్మెంట్ కోసం గంటల తరబడి వేచి చూడాల్సి వచ్చేది. కానీ ఇప్పుడు ఇంట్లోనే కూర్చుని మొబైల్ ఫోన్ లేదా కంప్యూటర్ ద్వారా వైద్యులను సంప్రదించే అవకాశం అందుబాటులోకి వచ్చింది.

ఈ దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం అందిస్తున్న eSanjeevani టెలిమెడిసిన్ సేవ దేశవ్యాప్తంగా భారీ విజయాన్ని సాధించింది. భారతదేశ జాతీయ టెలిమెడిసిన్ సేవ అయిన eSanjeevani ద్వారా ఇప్పటివరకు 50 కోట్లకు పైగా వైద్య సంప్రదింపులు జరిగాయి. 2026 సెప్టెంబర్ 15 నాటికి ఈ సంఖ్య 50,00,92,730కు చేరుకుంది.
కేంద్ర ఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ అక్టోబర్ 6న ఈ విషయాన్ని వెల్లడించింది. దేశంలోని 36 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ఈ సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ఆధారిత Clinical Decision Support Systemను కూడా ఇందులో అనుసంధానించడం మరో విశేషం.
అసలు eSanjeevani అంటే ఏమిటి?
eSanjeevani అనేది కేంద్ర ఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో అందిస్తున్న ఆన్లైన్ వైద్య సంప్రదింపుల సేవ.
దీని ద్వారా ప్రజలు వైద్యులను ఆన్లైన్లో సంప్రదించి ఆరోగ్య సమస్యలను వివరించవచ్చు. అవసరమైనప్పుడు వైద్యుల సలహాలు, తదుపరి చికిత్సకు సంబంధించిన సూచనలు పొందవచ్చు.
ఈ ప్లాట్ఫారమ్ను Centre for Development of Advanced Computing (C-DAC) అభివృద్ధి చేసింది.
ఈ సేవ ముఖ్యంగా ఆసుపత్రులు, వైద్య నిపుణులు తక్కువగా అందుబాటులో ఉన్న గ్రామీణ, మారుమూల ప్రాంతాల ప్రజలకు ఎంతో ఉపయోగపడుతోంది.
ఉదాహరణకు ఒక గ్రామంలో నివసించే వ్యక్తికి ఆరోగ్య సమస్య వస్తే, ప్రతి చిన్న సమస్య కోసం జిల్లా ఆసుపత్రికి ప్రయాణించాల్సిన అవసరం లేకుండా స్థానిక ఆరోగ్య కేంద్రం ద్వారా నిపుణుల వైద్య సలహా పొందే అవకాశం ఉంటుంది.
eSanjeevaniలో రెండు రకాల సేవలు
ఈ ప్రభుత్వ టెలిమెడిసిన్ ప్లాట్ఫారమ్ ప్రధానంగా రెండు విధాలుగా పనిచేస్తుంది.
1. eSanjeevani – Ayushman Arogya Mandir
ఇది Provider-to-Provider టెలిమెడిసిన్ విధానం.
ఈ విధానంలో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ఆయుష్మాన్ ఆరోగ్య మందిరాలు, ఇతర ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో పనిచేసే వైద్య సిబ్బంది ఆన్లైన్ ద్వారా నిపుణులైన వైద్యులను సంప్రదిస్తారు.
ఉదాహరణకు ఒక గ్రామీణ ఆరోగ్య కేంద్రానికి వచ్చిన రోగికి ప్రత్యేక వైద్య నిపుణుడి సలహా అవసరమైతే, అక్కడి వైద్య సిబ్బంది eSanjeevani ద్వారా నిపుణుడిని సంప్రదించవచ్చు.
దీంతో రోగికి అవసరమైన వైద్య సలహా స్థానిక ఆరోగ్య కేంద్రంలోనే అందే అవకాశం ఉంటుంది.
2. eSanjeevaniOPD
ఇది Patient-to-Provider విధానం.
ఈ సేవ ద్వారా రోగులు తమ ఇళ్ల నుంచే మొబైల్ ఫోన్ లేదా కంప్యూటర్ ఉపయోగించి వైద్యులను నేరుగా సంప్రదించవచ్చు.
ఆన్లైన్ కన్సల్టేషన్ ద్వారా తమ ఆరోగ్య సమస్యలను వివరించి వైద్యుల సూచనలు పొందవచ్చు.
ఇది ముఖ్యంగా వృద్ధులు, ప్రయాణించలేని వారు, దూర ప్రాంతాల్లో నివసించే ప్రజలకు ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.
AI టెక్నాలజీతో వైద్య సేవల్లో కొత్త మార్పు
eSanjeevaniలో ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాల్సిన మరో అంశం Artificial Intelligence ఆధారిత Clinical Decision Support System (AI-CDSS).
సాధారణంగా ఒక వైద్యుడు రోగి లక్షణాలు, గత ఆరోగ్య వివరాలు, పరీక్షల ఫలితాలను పరిశీలించి చికిత్సకు సంబంధించిన నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు.
ఈ ప్రక్రియలో AI ఆధారిత Clinical Decision Support System వైద్యులకు సహాయకారిగా పనిచేస్తుంది.
AI-CDSS ఎలా ఉపయోగపడుతుంది?
- రోగి అందించిన ఆరోగ్య సమాచారాన్ని విశ్లేషించడంలో సహాయపడుతుంది.
- వైద్యులకు అవసరమైన క్లినికల్ సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.
- కొన్ని ఆరోగ్య పరిస్థితులకు సంబంధించిన హెచ్చరికలను చూపిస్తుంది.
- వైద్య నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రక్రియలో సహాయపడుతుంది.
- కన్సల్టేషన్ ప్రక్రియలో నాణ్యత, స్థిరత్వం, సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
ఇక్కడ ముఖ్యంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే.. AI వైద్యుడికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు. రోగికి సంబంధించిన తుది వైద్య నిర్ణయాలు తీసుకునేది అర్హత కలిగిన వైద్యుడే.
మహిళలు, వృద్ధులు ఎక్కువగా వినియోగిస్తున్నారు!
eSanjeevani వినియోగ గణాంకాల్లో ఆసక్తికరమైన విషయం వెలుగులోకి వచ్చింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం:
- మొత్తం సంప్రదింపుల్లో మహిళల వాటా 57.14 శాతంగా ఉంది.
- 46 సంవత్సరాలు, అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్నవారి సంప్రదింపులు 40.15 శాతంగా ఉన్నాయి.
- 60 సంవత్సరాలు, అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న సీనియర్ సిటిజన్ల వాటా 16.25 శాతంగా ఉంది.
ఈ గణాంకాలు వృద్ధులు, మహిళలకు డిజిటల్ వైద్య సేవలు ఎంతవరకు ఉపయోగపడుతున్నాయో తెలియజేస్తున్నాయి.
ప్రత్యేకంగా ప్రయాణం చేయడం కష్టంగా ఉండే వృద్ధులకు ఆన్లైన్ వైద్య సంప్రదింపులు సమయాన్ని, ప్రయాణ ఇబ్బందులను తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి.
రోజుకు ఎన్ని కన్సల్టేషన్లు జరుగుతున్నాయి?
eSanjeevani సేవలు ప్రస్తుతం భారీ స్థాయిలో కొనసాగుతున్నాయి.
ప్రభుత్వం వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం:
- 1.42 లక్షలకు పైగా Ayushman Arogya Mandir కేంద్రాలు ఈ వ్యవస్థకు అనుసంధానమయ్యాయి.
- 19,473కు పైగా మెడికల్ హబ్లు ఉన్నాయి.
- 901 ఆన్లైన్ OPDలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
- సుమారు 2.42 లక్షల మంది వైద్య సేవలందించే సిబ్బంది ఈ ప్లాట్ఫారమ్లో నమోదయ్యారు.
- రోజుకు సుమారు 2.5 లక్షల కన్సల్టేషన్లు జరుగుతున్నాయి.
- ఒకే రోజులో అత్యధికంగా 6,30,315 కన్సల్టేషన్లు నమోదయ్యాయి.
ఈ సేవలు 15 భాషల్లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. దీంతో వివిధ ప్రాంతాలకు చెందిన ప్రజలు తమకు అర్థమయ్యే భాషలో వైద్య సేవలను పొందే అవకాశం ఉంది.
AIIMS వైద్య నిపుణుల సేవలు కూడా ఆన్లైన్లో!
eSanjeevani సేవలు కేవలం ప్రాథమిక వైద్య సంప్రదింపులకే పరిమితం కావడం లేదు. ప్రస్తుతం స్పెషలిస్ట్ వైద్య సేవలను కూడా విస్తరిస్తున్నారు.
AIIMS జోధ్పూర్, AIIMS జమ్మూ, AIIMS పాట్నా వంటి ప్రముఖ వైద్య సంస్థల ద్వారా ఎంపిక చేసిన స్పెషాలిటీల్లో ఆన్లైన్ OPD సంప్రదింపులు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
దీంతో కొన్ని ప్రత్యేక వైద్య సేవల కోసం దూర ప్రాంతాల నుంచి ప్రయాణించాల్సిన అవసరాన్ని తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది.
అలాగే eSanjeevani వ్యవస్థను ERSS-112 అత్యవసర స్పందన సేవతో అనుసంధానించారు. దీని ద్వారా అత్యవసర సేవలకు రిమోట్ వైద్య నిపుణుల సహకారం అందించే అనుసంధానాన్ని బలోపేతం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
eSanjeevani సేవలను ఎలా ఉపయోగించుకోవాలి?
ఇంటి నుంచే ఆన్లైన్ వైద్య సంప్రదింపులు పొందాలనుకునే వారు eSanjeevani అధికారిక వెబ్సైట్ను సందర్శించవచ్చు.
ఉపయోగించే విధానం:
- ముందుగా అధికారిక వెబ్సైట్ https://esanjeevani.mohfw.gov.in/ ను సందర్శించండి.
- అక్కడ అందుబాటులో ఉన్న eSanjeevaniOPD సేవను ఎంచుకోండి.
- సూచించిన విధంగా మొబైల్ నంబర్, OTP ద్వారా నమోదు ప్రక్రియను పూర్తి చేయండి.
- అందుబాటులో ఉన్న వైద్య సేవలు, OPD వివరాలను పరిశీలించండి.
- అవసరమైన వివరాలు నమోదు చేసి కన్సల్టేషన్ కోసం వేచి ఉండండి.
- వైద్యుడితో ఆన్లైన్లో మాట్లాడి మీ ఆరోగ్య సమస్యలను వివరించండి.
- వైద్యుడు సూచించిన చికిత్స, తదుపరి పరీక్షలు లేదా ఇతర సూచనలను పాటించండి.
సేవల లభ్యత, అపాయింట్మెంట్ విధానం ప్రాంతం, OPD ఆధారంగా మారవచ్చు.
ఆన్లైన్ వైద్య సేవలు ఉపయోగించేటప్పుడు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
eSanjeevani వంటి డిజిటల్ వైద్య సేవలు ఉపయోగకరమైనప్పటికీ కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటించాలి.
- అధికారిక ప్రభుత్వ వెబ్సైట్ లేదా గుర్తింపు పొందిన సేవలను మాత్రమే ఉపయోగించండి.
- OTPలు, వ్యక్తిగత ఆరోగ్య వివరాలను అపరిచితులతో పంచుకోవద్దు.
- వైద్యుడికి గతంలో తీసుకున్న మందులు, అలర్జీలు, ఆరోగ్య సమస్యల గురించి స్పష్టంగా తెలియజేయండి.
- వైద్యుడి సలహా లేకుండా మందులను ప్రారంభించకండి లేదా ఆపకండి.
- అవసరమైతే ప్రత్యక్ష వైద్య పరీక్షలు చేయించుకోండి.
- తీవ్రమైన ఛాతీ నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, స్ట్రోక్ లక్షణాలు వంటి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఆన్లైన్ కన్సల్టేషన్ కోసం వేచి ఉండకుండా వెంటనే సమీప ఆసుపత్రిని సంప్రదించండి లేదా 112కు కాల్ చేయండి.
ఆన్లైన్ వైద్య సంప్రదింపులు అన్ని రకాల వ్యాధులకు ప్రత్యామ్నాయం కావు. కొన్ని పరిస్థితుల్లో ప్రత్యక్ష పరీక్షలు, ఆసుపత్రి చికిత్స తప్పనిసరి.
ముగింపు
భారతదేశంలో డిజిటల్ హెల్త్ సేవలు వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయి. eSanjeevaniలో 50 కోట్లకు పైగా టెలీ కన్సల్టేషన్లు నమోదవడం ఈ మార్పుకు నిదర్శనం. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలు, వృద్ధులు, మహిళలకు వైద్య సేవలను మరింత చేరువ చేయడంలో ఈ ప్లాట్ఫారమ్ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
AI ఆధారిత Clinical Decision Support System, స్పెషలిస్ట్ వైద్య సేవలు, అత్యవసర సేవల అనుసంధానం వంటి కొత్త సదుపాయాలతో భవిష్యత్తులో డిజిటల్ వైద్యం మరింత అభివృద్ధి చెందే అవకాశం ఉంది.
ఆసుపత్రికి వెళ్లకుండానే వైద్య సలహా పొందే సౌకర్యం ప్రజల రోజువారీ జీవితాల్లో ఆరోగ్య సేవలను మరింత సులభతరం చేస్తోంది.
