ఇంగ్లీష్తో పాటు 22 భారతీయ భాషలకు మద్దతు.. మ్యాథ్స్, కోడింగ్, రీజనింగ్ వంటి క్లిష్టమైన పనులను కూడా చేయగల సామర్థ్యం! IndiaAI Mission కింద విడుదలైన EKA-1 ప్రత్యేకతలు ఇవే!
ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతోంది. ఇప్పటికే ChatGPT, Google Gemini వంటి AI సాధనాలు విద్య, వైద్యం, వ్యాపారం, సాఫ్ట్వేర్ రంగాల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అయితే ఈ టెక్నాలజీలో భారతదేశం కూడా తనదైన ముద్ర వేయడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. ముఖ్యంగా భారతీయ భాషల్లో పనిచేసే స్వదేశీ AI మోడళ్ల అభివృద్ధిపై కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టింది.

ఈ క్రమంలో భారతదేశానికి చెందిన Soket Labs Technology and Research సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన EKA-1 AI మోడల్ను కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) IndiaAI Mission కింద 2026 నవంబర్ 3న విడుదల చేసింది.
ఈ AI మోడల్ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే.. ఇంగ్లీష్తో పాటు భారత రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదో షెడ్యూల్లో పేర్కొన్న మొత్తం 22 భాషలకు మద్దతు ఇస్తుంది. అంతేకాకుండా గణితం, సాఫ్ట్వేర్ కోడింగ్, తార్కిక విశ్లేషణ (Reasoning), క్లిష్టమైన పనులను దశలవారీగా పూర్తి చేయడం వంటి సామర్థ్యాలను కలిగి ఉంది.
భారతీయ అవసరాలకు అనుగుణంగా స్వదేశీ AI సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేయడంలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన ముందడుగుగా భావిస్తున్నారు.
EKA-1 AI మోడల్ అంటే ఏమిటి?
EKA-1 అనేది భారతదేశంలో అభివృద్ధి చేసిన ఒక Foundation AI Model. దీన్ని బెంగళూరుకు చెందిన Soket Labs Technology and Research Private Limited రూపొందించింది.
సాధారణంగా మనం ఉపయోగించే AI చాట్బాట్లు ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వడం, సమాచారాన్ని వివరించడం, కథనాలు రాయడం వంటి పనులు చేస్తాయి. కానీ Foundation Model అనేది మరింత విస్తృతమైన AI వ్యవస్థ. దీని ఆధారంగా వివిధ రంగాలకు అవసరమైన ప్రత్యేక AI అప్లికేషన్లను అభివృద్ధి చేయవచ్చు.
EKA-1ను ప్రత్యేకంగా భారతదేశంలోని భాషా వైవిధ్యం, బ్యాంకింగ్, ఆర్థిక సేవలు, సైబర్ సెక్యూరిటీ వంటి అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని రూపొందించారు.
ఈ మోడల్లో 26.3 బిలియన్ పారామీటర్లు ఉన్నాయి. సుమారు 7.5 ట్రిలియన్ టోకెన్లతో దీనికి శిక్షణ ఇచ్చారు. భారీ స్థాయిలో శిక్షణ పొందిన ఈ మోడల్ వివిధ రకాల సమాచారాన్ని విశ్లేషించి సమాధానాలను రూపొందించగలదు.
22 భారతీయ భాషల్లో AI సేవలు
EKA-1లో అందరి దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్న అంశం భారతీయ భాషలకు అందిస్తున్న మద్దతు.
ప్రస్తుతం అనేక అంతర్జాతీయ AI సాధనాలు ఇంగ్లీష్లో మెరుగైన పనితీరును కనబరుస్తున్నప్పటికీ, కొన్ని భారతీయ భాషల్లో సమాధానాల నాణ్యత, సందర్భాన్ని అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యం వంటి విషయాల్లో పరిమితులు ఎదురవుతుంటాయి.
ఈ సమస్యను తగ్గించే దిశగా EKA-1ను రూపొందించారు.
ఈ మోడల్ మద్దతు ఇచ్చే 22 షెడ్యూల్డ్ భాషలు:
- అస్సామీ
- బెంగాలీ
- బోడో
- డోగ్రీ
- గుజరాతీ
- హిందీ
- కన్నడ
- కాశ్మీరీ
- కొంకణి
- మైథిలీ
- మలయాళం
- మణిపురి
- మరాఠీ
- నేపాలీ
- ఒడియా
- పంజాబీ
- సంస్కృతం
- సంతాలీ
- సింధీ
- తమిళం
- తెలుగు
- ఉర్దూ
వీటితో పాటు ఇంగ్లీష్ భాషకు కూడా మద్దతు ఉంటుంది.
దీంతో భవిష్యత్తులో భారతీయ భాషల్లో AI ఆధారిత విద్యా సాధనాలు, ప్రభుత్వ సేవలు, వ్యాపార అప్లికేషన్లు అభివృద్ధి చేయడానికి అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
గణితం నుంచి కోడింగ్ వరకు.. EKA-1 ఏం చేయగలదు?
EKA-1 కేవలం ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇచ్చే సాధారణ చాట్బాట్ కాదు. దీనిని మరింత క్లిష్టమైన పనుల కోసం రూపొందించారు.
1. మ్యాథమెటిక్స్ (Mathematics)
గణిత సమస్యలను విశ్లేషించడం, లెక్కలను పరిష్కరించడం వంటి పనులకు ఉపయోగపడే సామర్థ్యం ఉంది. విద్యార్థులు, పరిశోధకులకు ఉపయోగపడే అప్లికేషన్ల అభివృద్ధికి ఇది సహాయపడవచ్చు.
2. సాఫ్ట్వేర్ కోడింగ్ (Coding)
సాఫ్ట్వేర్ డెవలపర్లు కోడ్ రాయడం, కోడ్ను విశ్లేషించడం, ప్రోగ్రామింగ్ సమస్యలను పరిష్కరించడం వంటి పనులకు ఈ మోడల్ ఉపయోగపడేలా రూపొందించారు.
3. రీజనింగ్ (Reasoning)
ఒక ప్రశ్నకు వెంటనే సమాధానం ఇవ్వడం మాత్రమే కాకుండా, సమస్యను వివిధ దశల్లో విశ్లేషించి పరిష్కారాన్ని రూపొందించే సామర్థ్యాన్ని రీజనింగ్ అంటారు. EKA-1 ఈ తరహా పనుల కోసం రూపొందించబడింది.
4. Agentic AI
Agentic AI అంటే ఒక లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి అనేక దశల్లో పనులను ప్రణాళిక చేసుకుని, అవసరమైన చర్యలను చేపట్టగల AI వ్యవస్థ.
ఉదాహరణకు ఒక వ్యాపార సంస్థలో డేటాను పరిశీలించడం, సమాచారాన్ని వర్గీకరించడం, నివేదిక తయారు చేయడం వంటి పనులను ఒక AI ఏజెంట్ ద్వారా నిర్వహించే అవకాశం ఉంటుంది.
EKA-1లో ఇలాంటి Agentic AI అప్లికేషన్లకు అవసరమైన సామర్థ్యాలను కూడా దృష్టిలో పెట్టుకున్నారు.
బ్యాంకింగ్, సైబర్ సెక్యూరిటీ రంగాలకు ఎలా ఉపయోగపడుతుంది?
EKA-1ను అభివృద్ధి చేసిన సంస్థ భారతదేశంలోని బ్యాంకింగ్, ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్, సైబర్ సెక్యూరిటీ రంగాల అవసరాలను కూడా దృష్టిలో పెట్టుకుంది.
బ్యాంకింగ్ రంగంలో కస్టమర్ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వడం, పత్రాలను విశ్లేషించడం, ఆర్థిక సమాచారాన్ని అర్థం చేసుకోవడం వంటి పనుల కోసం ప్రత్యేక AI అప్లికేషన్లను రూపొందించవచ్చు.
అదేవిధంగా సైబర్ సెక్యూరిటీ రంగంలో సమాచార విశ్లేషణ, భద్రతా సంబంధిత పత్రాల పరిశీలన, సాంకేతిక పరిశోధన వంటి పనులకు AI ఉపయోగపడే అవకాశాలు ఉన్నాయి.
అయితే ఈ రంగాల్లో EKA-1 ఉపయోగం పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులో ఉందని చెప్పలేం. ఇవి మోడల్ లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న వినియోగ సందర్భాలు.
EKA-1తో పాటు మరో రెండు AI మోడళ్లు విడుదల
IndiaAI Mission కింద EKA-1తో పాటు ZenteiQ AiTech Innovations సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన Dhīr 2B, Dhīr 5B మోడళ్లను కూడా విడుదల చేశారు.
ఈ రెండు మోడళ్ల ప్రత్యేకత వాటి పరిమాణం, ఆఫ్లైన్ వినియోగ సామర్థ్యం.
Dhīr 2B, Dhīr 5B ప్రత్యేకతలు:
- ఇంగ్లీష్తో పాటు 10 భారతీయ భాషలకు మద్దతు.
- Open-source మోడళ్లుగా విడుదల.
- డాక్యుమెంట్ల ఆధారంగా సమాచారాన్ని వెతకడం.
- పత్రాల నుంచి అవసరమైన సమాచారాన్ని సేకరించడం.
- తక్కువ ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం ఉన్న ప్రాంతాల్లోనూ ఉపయోగపడేలా రూపకల్పన.
- అనుకూలమైన పరికరాల్లో ఇంటర్నెట్ లేకుండానే స్థానికంగా పనిచేసే సామర్థ్యం.
ఈ మోడళ్లను ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, విద్యాసంస్థలు, పారిశ్రామిక రంగాలు, రక్షణ రంగం వంటి ప్రాంతాల్లో ఉపయోగించుకునే అవకాశాలున్నాయి.
ఇక్కడ ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. ఆఫ్లైన్లో పనిచేసే సామర్థ్యం గురించి ప్రధానంగా Dhīr మోడళ్లకు సంబంధించిన వివరాలు ప్రకటించారు. దాన్ని EKA-1కు కూడా వర్తిస్తుందని భావించకూడదు.
IndiaAI Mission అంటే ఏమిటి?
భారతదేశంలో స్వదేశీ AI సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేయడం, పరిశోధకులు, స్టార్టప్లు, విద్యాసంస్థలకు అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలను అందించడం IndiaAI Mission ప్రధాన లక్ష్యం.
కేంద్ర ప్రభుత్వం 2024 మార్చి 7న ఈ మిషన్కు ఆమోదం తెలిపింది.
ఈ కార్యక్రమం ద్వారా AI పరిశోధన, కంప్యూటింగ్ సామర్థ్యం, డేటాసెట్లు, స్టార్టప్లకు మద్దతు, నైపుణ్యాభివృద్ధి వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.
EKA-1, Dhīr మోడళ్ల అభివృద్ధికి కూడా ఈ మిషన్ కింద జాతీయ AI కంప్యూటింగ్ వనరులకు సబ్సిడీతో కూడిన ప్రాప్యత, పరిశోధన ఖర్చులకు మద్దతు అందించారు.
AIKosh వంటి వేదికల ద్వారా పరిశోధకులు, విద్యార్థులు, ఆవిష్కర్తలకు ఈ మోడళ్లను అందుబాటులోకి తీసుకురావడం కూడా లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
భారతీయ AI భవిష్యత్తు ఎలా ఉండబోతోంది?
భారతదేశంలో కోట్లాది మంది ప్రజలు తమ రోజువారీ జీవితంలో స్థానిక భాషలను ఉపయోగిస్తున్నారు. అలాంటి వారికి సులభంగా అర్థమయ్యే భాషలో AI సేవలు అందుబాటులోకి రావడం చాలా అవసరం.
ఉదాహరణకు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని విద్యార్థులు తెలుగులోనే విద్యా సంబంధిత ప్రశ్నలు అడగగలిగితే, రైతులు తమకు అర్థమయ్యే భాషలో వ్యవసాయ సమాచారాన్ని పొందగలిగితే, చిన్న వ్యాపారులు స్థానిక భాషల్లోనే డిజిటల్ సేవలను ఉపయోగించగలిగితే AI వినియోగం మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే ఇలాంటి ప్రయోజనాలు సాధించాలంటే భాషా నాణ్యత, సమాధానాల ఖచ్చితత్వం, డేటా భద్రత, పరికరాల లభ్యత వంటి అంశాలు కూడా మెరుగుపడాలి.
ముగింపు
భారతదేశం AI రంగంలో కేవలం ఇతర దేశాల టెక్నాలజీని ఉపయోగించుకునే స్థాయి నుంచి సొంత AI మోడళ్లను అభివృద్ధి చేసే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది. EKA-1 వంటి స్వదేశీ మోడళ్లు భారతీయ భాషలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడంతో పాటు గణితం, కోడింగ్, రీజనింగ్ వంటి క్లిష్టమైన పనులపై దృష్టి పెట్టడం విశేషం.
భవిష్యత్తులో ఈ మోడళ్ల ఆధారంగా విద్య, బ్యాంకింగ్, ప్రభుత్వ సేవలు, పరిశోధన, సైబర్ సెక్యూరిటీ వంటి రంగాల్లో కొత్త అప్లికేషన్లు అభివృద్ధి అయ్యే అవకాశం ఉంది. భారతీయ భాషల్లో AI సేవలు మరింత అందుబాటులోకి రావడానికి EKA-1 ఒక ముఖ్యమైన ముందడుగుగా నిలవనుంది.
