కృష్ణా జలాలపై సుప్రీంకోర్టులో తెలంగాణ పోరాటం.. ఆధారాలతో బలమైన వాదనలు సిద్ధం చేయాలని రేవంత్ ఆదేశం–

DTV తెలంగాణ| 12 నవంబర్ 2026

కృష్ణా జలాల హక్కులపై మరో కీలక పరిణామం

తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ మధ్య కొనసాగుతున్న కృష్ణా నదీ జలాల వివాదం మరో కీలక దశకు చేరుకుంటోంది. రాష్ట్రానికి రావాల్సిన న్యాయమైన నీటి వాటాను సాధించేందుకు సుప్రీంకోర్టులో బలమైన వాదనలు వినిపించాలని ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి అధికారులను ఆదేశించారు. వివాదానికి సంబంధించిన అన్ని ఆధారాలు, సాంకేతిక వివరాలు, అవసరమైన పత్రాలను సిద్ధం చేయాలని న్యాయ, నీటిపారుదల శాఖల అధికారులకు సూచించారు.
నవంబర్ 10న హైదరాబాద్‌లో నిర్వహించిన సమీక్షలో ముఖ్యమంత్రి ఈ ఆదేశాలు ఇచ్చారు. ఈ అంశంపై సుప్రీంకోర్టులో విచారణ నవంబర్ 18 తర్వాత జరిగే అవకాశం ఉందని అధికారులు ముఖ్యమంత్రికి వివరించినట్లు వార్తా నివేదికలు వెల్లడించాయి. దీంతో రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల మధ్య నీటి పంపిణీ వివాదంపై మరోసారి రాజకీయ, పరిపాలనా చర్చ మొదలైంది.

సుప్రీంకోర్టులో తెలంగాణ వాదనలకు సిద్ధత

కృష్ణా నదీ జలాల పంపిణీ విషయంలో తెలంగాణ తన వాదనలను సమర్థంగా వినిపించేందుకు అవసరమైన సమాచారాన్ని సమీకరించాలని ముఖ్యమంత్రి సూచించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌తో ఉన్న వివాదానికి సంబంధించిన అంశాలపై చారిత్రక వివరాలు, నీటి వినియోగ గణాంకాలు, ప్రాజెక్టుల అవసరాలు, సాంకేతిక నివేదికలను సమగ్రంగా సిద్ధం చేయాలని ఆదేశించారు.
ఈ సమీక్షలో నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి, నీటిపారుదల సలహాదారు ఆదిత్యనాథ్ దాస్, అడ్వకేట్ జనరల్ ఏ. సుదర్శన్ రెడ్డి, సుప్రీంకోర్టు సీనియర్ న్యాయవాది సి.ఎస్. వైద్యనాథన్‌తో పాటు పలువురు ఉన్నతాధికారులు పాల్గొన్నారు. న్యాయపరమైన అంశాలతో పాటు ప్రాజెక్టుల స్థితిగతులపై కూడా సమావేశంలో చర్చించారు.
సుప్రీంకోర్టులో ఏ వాదన వినిపించాలి? ఏ ఆధారాలు సమర్పించాలి? గతంలో జరిగిన విచారణల్లో ఏ అంశాలు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి? అనే విషయాలపై న్యాయ నిపుణులు, అధికారులతో ప్రభుత్వం సమన్వయం చేసుకుంటోంది. అయితే విచారణ అనంతరం ఎలాంటి నిర్ణయం వస్తుందనే విషయాన్ని ముందుగానే అంచనా వేయలేం. తుది నిర్ణయం న్యాయస్థానం పరిశీలన, వాదనలు, సమర్పించే ఆధారాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌తో నీటి పంపిణీ వివాదం ఎందుకు కీలకం?

తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలు రెండూ కృష్ణా నదిపై సాగునీరు, తాగునీరు, ఇతర అవసరాల కోసం ఆధారపడుతున్నాయి. రాష్ట్ర విభజన తర్వాత నదీ జలాల వినియోగం, ప్రాజెక్టుల నిర్వహణ, నీటి కేటాయింపులపై రెండు రాష్ట్రాల మధ్య విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి.
కృష్ణా నదీ పరివాహక ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయం, పట్టణాల తాగునీటి అవసరాలు, పారిశ్రామిక అవసరాలకు నీరు అత్యంత కీలకం. ముఖ్యంగా వర్షాలు తక్కువగా ఉన్న సంవత్సరాల్లో అందుబాటులో ఉన్న నీటిని ఎలా వినియోగించాలి? ఏ ప్రాజెక్టుకు ఎంత నీరు ఇవ్వాలి? అనే అంశాలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటాయి.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం తనకు న్యాయంగా రావాల్సిన వాటాను రక్షించుకోవాలని భావిస్తోంది. మరోవైపు ఆంధ్రప్రదేశ్ కూడా తన అవసరాలు, ప్రాజెక్టుల వినియోగం ఆధారంగా వాదనలు వినిపిస్తోంది. ఇలాంటి వివాదాలను పరిష్కరించేందుకు న్యాయస్థానాలు, కేంద్ర జలశక్తి శాఖ, కృష్ణా జల వివాదాల ట్రైబ్యునల్ వంటి వ్యవస్థలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

డిండి, అచ్చంపేట ఎత్తిపోతల పథకాలపై ప్రత్యేక దృష్టి

కృష్ణా జలాల న్యాయపరమైన అంశాలతో పాటు తెలంగాణలోని డిండి, అచ్చంపేట ఎత్తిపోతల పథకాల పనులను వేగవంతం చేయాలని ముఖ్యమంత్రి అధికారులను ఆదేశించారు. ఈ రెండు పథకాలకు ఎడుల రిజర్వాయర్ నుంచి నీటిని సరఫరా చేయాలనే గత నిర్ణయాన్ని అమలు చేయాలని సూచించారు.
నార్లాపూర్ నుంచి ఎడుల వరకు అవసరమైన 0.6 టీఎంసీల నీటిని తరలించడంలో ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా చూడాలని ఇంజినీర్లకు ఆదేశాలు ఇచ్చారు. నీటిని తరలించేందుకు అవసరమైన మార్గాల్లో ఎక్కడ సొరంగాలు నిర్మించాలి? ఎక్కడ కాలువలు అవసరం? అనే అంశాలను గుర్తించి సమగ్ర ప్రాజెక్టు నివేదిక సిద్ధం చేయాలని సూచించారు.
ఈ పనులు పూర్తయితే సంబంధిత ప్రాంతాల్లో సాగునీటి అవసరాలకు తోడ్పడే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ప్రాజెక్టుల పనులు ఎప్పుడు పూర్తవుతాయి? నీటి సరఫరా ఎప్పుడు ప్రారంభమవుతుంది? అనే విషయాలు అధికారిక పనుల పురోగతి, అనుమతులు, నిధుల లభ్యతపై ఆధారపడి ఉంటాయి.

కాళేశ్వరం అదనపు పనులపై తొందరపడొద్దన్న సీఎం

కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టులో అదనంగా ఒక టీఎంసీ నీటిని తరలించే సామర్థ్యానికి సంబంధించిన పనులపై ముఖ్యమంత్రి ప్రత్యేకంగా సమీక్షించారు. ఈ పనులను తొందరపాటుతో చేపట్టవద్దని అధికారులను హెచ్చరించారు. గత ప్రభుత్వ కాలంలో జరిగిన తప్పులు పునరావృతం కాకుండా సాంకేతిక, పరిపాలనా అంశాలను జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలని సూచించారు.
ప్రస్తుతం ఉన్న రెండు టీఎంసీల నీటి తరలింపు సామర్థ్యాన్ని కూడా పూర్తిస్థాయిలో వినియోగించడంలో సమస్యలు ఉన్నాయని అధికారులు వివరించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. అలాంటప్పుడు అదనపు సామర్థ్యం కోసం భారీ పనులు చేపట్టే ముందు ప్రస్తుత వ్యవస్థలోని సమస్యలను గుర్తించడం అవసరమని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
అదనపు పనుల కోసం భూసేకరణ ప్రారంభించే ముందు సుప్రీంకోర్టులో పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసుల పురోగతిని పరిశీలించాలని ముఖ్యమంత్రి ఆదేశించారు. అలాగే కేంద్ర జల సంఘం నుంచి అవసరమైన అనుమతులు పొందిన తర్వాతే తదుపరి చర్యలు చేపట్టాలని సూచించారు. సమగ్ర డీపీఆర్ సిద్ధం చేయడం కూడా తప్పనిసరిగా పేర్కొన్నారు.

ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం కంటే ముందుగా చట్టపరమైన స్పష్టత

నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులు నిర్మించాలంటే కేవలం నిధులు, ఇంజినీరింగ్ పనులు మాత్రమే సరిపోవు. అంతర్రాష్ట్ర నదులపై చేపట్టే ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన చట్టపరమైన అనుమతులు, సాంకేతిక పరిశీలనలు, పర్యావరణ అంశాలు కూడా కీలకంగా ఉంటాయి. ముఖ్యంగా ఒక రాష్ట్రం చేపట్టే పనులు మరో రాష్ట్రం నీటి వినియోగంపై ప్రభావం చూపుతాయని అభ్యంతరాలు వచ్చినప్పుడు వివాదాలు తలెత్తవచ్చు.
అందుకే కాళేశ్వరం అదనపు పనుల విషయంలో ముందుగా పెండింగ్ కేసుల స్థితిని పరిశీలించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. కేంద్ర జల సంఘం అనుమతులు, అవసరమైన సాంకేతిక నివేదికలు, భూసేకరణ వివరాలు పూర్తయిన తర్వాతే పనులపై ముందుకు వెళ్లాలని అధికారులకు సూచించింది.
ఈ విధానం వల్ల భవిష్యత్తులో చట్టపరమైన ఇబ్బందులు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే అనుమతుల ప్రక్రియ, న్యాయస్థానాల్లో కేసుల పురోగతి, ప్రాజెక్టుల సాంకేతిక అంశాలు సమన్వయంతో ముందుకు సాగాల్సి ఉంటుంది.

రైతులపై నీటి వివాదాల ప్రభావం

కృష్ణా జలాల వివాదం కేవలం ప్రభుత్వాల మధ్య న్యాయపరమైన అంశం మాత్రమే కాదు. దాని ప్రభావం సాగునీటిపై ఆధారపడే రైతులపైనా ఉంటుంది. నీటి కేటాయింపులు, ప్రాజెక్టుల ద్వారా నీటి విడుదల, రిజర్వాయర్లలో నిల్వలు వంటి అంశాలు పంటల సాగు ప్రణాళికను ప్రభావితం చేస్తాయి.
వర్షపాతం తగ్గినప్పుడు రైతులకు సాగునీటి అవసరం మరింత పెరుగుతుంది. ప్రాజెక్టుల నుంచి నీటి విడుదలపై స్పష్టత లేకపోతే ఏ పంట సాగు చేయాలి? ఎంత విస్తీర్ణంలో సాగు చేయాలి? అనే నిర్ణయాలు తీసుకోవడం కష్టమవుతుంది. అందువల్ల నీటి వివాదాలకు దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం కనుగొనడం రెండు రాష్ట్రాల రైతుల ప్రయోజనాలకు అవసరం.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం సుప్రీంకోర్టులో తన వాదనలను బలంగా వినిపించడంతో పాటు రాష్ట్రంలోని సాగునీటి ప్రాజెక్టుల పనులను కూడా సమాంతరంగా ముందుకు తీసుకెళ్లాల్సిన బాధ్యత ఉంది. న్యాయపరమైన విజయం, ప్రాజెక్టుల సమర్థవంతమైన నిర్వహణ రెండూ ప్రజలకు ప్రయోజనం చేకూర్చేలా ఉండాలి.

రెండు రాష్ట్రాల మధ్య చర్చలకు కూడా ప్రాధాన్యం

నదీ జలాల వివాదాలు కోర్టుల్లోనే కాకుండా సంబంధిత సంస్థలు, అధికారుల సమావేశాల ద్వారా కూడా పరిష్కార మార్గాలను అన్వేషించాల్సిన అంశాలు. కృష్ణా నది యాజమాన్య బోర్డు వంటి వ్యవస్థలు నీటి వినియోగం, ప్రాజెక్టుల నిర్వహణ, పర్యవేక్షణకు సంబంధించిన అంశాల్లో పాత్ర పోషిస్తాయి.
అయితే బోర్డు సమావేశాలు ఆలస్యం కావడం, కొన్ని అంశాలపై రెండు రాష్ట్రాల మధ్య ఏకాభిప్రాయం లేకపోవడం వల్ల సమస్యలు కొనసాగుతున్నాయి. నీటి పంపిణీ, ప్రాజెక్టుల వారీగా వినియోగం, పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలపై స్పష్టమైన నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.
సుప్రీంకోర్టులో వాదనలు ఒకవైపు కొనసాగుతుండగా, పరిపాలనా స్థాయిలో చర్చలు కూడా సజావుగా సాగితే నీటి నిర్వహణలో అనిశ్చితి తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. రెండు రాష్ట్రాల ప్రజల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని పరిష్కార మార్గాలను అన్వేషించడం ముఖ్యమైన అంశం.

నవంబర్ 18 తర్వాత విచారణపై ఉత్కంఠ

కృష్ణా జలాల వివాదానికి సంబంధించిన కేసు నవంబర్ 18 తర్వాత సుప్రీంకోర్టులో విచారణకు వచ్చే అవకాశం ఉందని అధికారులు వెల్లడించిన నేపథ్యంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం న్యాయపరమైన ఏర్పాట్లపై దృష్టి పెట్టింది. ఈ విచారణలో ఏ అంశాలు ప్రస్తావనకు వస్తాయి? తెలంగాణ సమర్పించే ఆధారాలపై న్యాయస్థానం ఎలా స్పందిస్తుంది? అనే విషయాలపై ఆసక్తి నెలకొంది.
అయితే విచారణ తేదీ, కోర్టు ముందుకు వచ్చే ఖచ్చితమైన అంశాలు, తదుపరి ఆదేశాలు న్యాయస్థానం అధికారిక జాబితా, ఉత్తర్వుల ఆధారంగానే నిర్ధారించాలి. విచారణ జరగకముందే తెలంగాణకు లేదా ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు అనుకూలంగా తీర్పు వస్తుందని చెప్పడం సరికాదు.

తెలంగాణ నీటి హక్కులపై ప్రభుత్వానికి కీలక పరీక్ష

కృష్ణా జలాల విషయంలో తెలంగాణ తన వాదనలను బలంగా వినిపించేందుకు ప్రభుత్వం సిద్ధమవుతోంది. ఒకవైపు సుప్రీంకోర్టులో అవసరమైన ఆధారాలతో న్యాయపోరాటం, మరోవైపు డిండి, అచ్చంపేట ప్రాజెక్టుల పనుల వేగవంతం, కాళేశ్వరం అదనపు పనులపై జాగ్రత్తగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం వంటి అంశాలు ప్రభుత్వ ముందున్నాయి.
రాష్ట్రానికి రావాల్సిన నీటి వాటాను రక్షించుకోవడం, అందుబాటులో ఉన్న నీటిని సమర్థంగా వినియోగించడం, రైతులకు సాగునీటి భరోసా కల్పించడం ఈ చర్యల అసలు లక్ష్యం కావాలి. నవంబర్ 18 తర్వాత సుప్రీంకోర్టులో జరిగే పరిణామాలు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల నీటి రాజకీయాల్లో కీలకంగా మారే అవకాశం ఉంది. ప్రజల దృష్టి ఇప్పుడు న్యాయస్థానం తదుపరి చర్యలపై, తెలంగాణ ప్రభుత్వం సమర్పించే వాదనలపై నిలిచింది