ఇక మీ డేటాను ఎవరు ఉపయోగిస్తున్నారు? ఎందుకు ఉపయోగిస్తున్నారు? అనేది తెలుసుకోవడం మరింత సులభం.. DPDP చట్టం కింద కొత్త వ్యవస్థకు శ్రీకారం!
ఇంటర్నెట్ వినియోగం పెరుగుతున్న కొద్దీ వ్యక్తిగత సమాచార భద్రతపై ఆందోళనలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. మొబైల్ యాప్లు, వెబ్సైట్లు, ఆన్లైన్ షాపింగ్ ప్లాట్ఫారమ్లు, బ్యాంకింగ్ సేవలు ఇలా అనేక డిజిటల్ వేదికలు వినియోగదారుల వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని సేకరిస్తున్నాయి. అయితే ఈ డేటాను ఎందుకు సేకరిస్తున్నారు? దేనికి ఉపయోగిస్తున్నారు? మనం ఇచ్చిన అనుమతిని వెనక్కి తీసుకోవచ్చా? అనే ప్రశ్నలు చాలామందిలో ఉన్నాయి.
ఈ నేపథ్యంలో భారత ప్రభుత్వం కీలక ముందడుగు వేసింది. డిజిటల్ పర్సనల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ (DPDP) చట్టం, 2023 కింద Consent Managerల రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియకు సంబంధించిన ఫ్రేమ్వర్క్ను 2026 నవంబర్ 13 నుంచి అమల్లోకి తీసుకొచ్చింది. నవంబర్ 14న కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) కార్యదర్శి ఎస్. కృష్ణన్ ఆన్లైన్ రిజిస్ట్రేషన్ పోర్టల్ను ప్రారంభించారు.
దీంతో అర్హత కలిగిన భారతీయ కంపెనీలు Consent Managerలుగా నమోదు చేసుకునేందుకు దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. ఈ వ్యవస్థ ద్వారా భవిష్యత్తులో వినియోగదారులు తమ వ్యక్తిగత డేటా వినియోగానికి ఇచ్చిన సమ్మతిని ఒకే వేదిక ద్వారా నిర్వహించుకునే అవకాశం కలుగుతుంది.

అసలు Consent Manager అంటే ఏమిటి?
సాధారణంగా మనం ఒక యాప్ లేదా వెబ్సైట్ను ఉపయోగించేటప్పుడు పేరు, ఫోన్ నంబర్, ఈ-మెయిల్, చిరునామా, ఇతర వ్యక్తిగత వివరాలను అందిస్తుంటాం. కొన్ని సందర్భాల్లో మన డేటాను సేకరించడానికి, ఉపయోగించడానికి అనుమతి కూడా ఇస్తాం.
ఇలాంటి అనుమతులను వివిధ సంస్థల వద్ద విడివిడిగా నిర్వహించడం వినియోగదారులకు ఇబ్బందిగా ఉంటుంది. ఈ సమస్యను తగ్గించేందుకు Consent Manager వ్యవస్థను తీసుకొస్తున్నారు.
Consent Manager అనేది Data Protection Board of India వద్ద నమోదు చేసుకున్న సంస్థ. ఇది వినియోగదారులకు తమ వ్యక్తిగత డేటా వినియోగానికి సంబంధించిన సమ్మతిని ఇవ్వడం, పరిశీలించడం, నిర్వహించడం, అవసరమైతే ఉపసంహరించుకోవడంలో సహాయపడే వేదికను అందిస్తుంది.
సులభంగా చెప్పాలంటే.. మీరు వివిధ డిజిటల్ సేవలకు ఇచ్చిన అనుమతులను ఒకే వేదిక ద్వారా నిర్వహించుకునే అవకాశం కల్పించడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
వినియోగదారులకు కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
ఈ వ్యవస్థ పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి వచ్చిన తర్వాత వినియోగదారులకు అనేక ప్రయోజనాలు కలగవచ్చు.
1. ఇచ్చిన అనుమతులను పరిశీలించవచ్చు
ఏ సంస్థకు, ఏ ప్రయోజనం కోసం వ్యక్తిగత డేటా వినియోగానికి అనుమతి ఇచ్చామో తెలుసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
2. సమ్మతిని ఉపసంహరించుకోవచ్చు
ఒక సంస్థ తమ వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని ఉపయోగించడానికి ఇకపై అనుమతి ఇవ్వకూడదనుకుంటే, సంబంధిత సమ్మతిని ఉపసంహరించుకునే సదుపాయం ఉంటుంది.
3. డేటాపై మరింత నియంత్రణ
వేర్వేరు యాప్లు, వెబ్సైట్లలో ఇచ్చిన అనుమతులను నిర్వహించడం మరింత సులభతరం కావచ్చు.
4. పారదర్శకత పెరుగుతుంది
వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని ఏ ఉద్దేశంతో ఉపయోగించాలనే అంశంపై వినియోగదారులకు మరింత స్పష్టత కల్పించడం ఈ వ్యవస్థ లక్ష్యం.
5. డిజిటల్ గోప్యతకు ప్రాధాన్యం
వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని వినియోగించే సంస్థలు, వినియోగదారుల సమ్మతికి మరింత ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
Consent Managerగా నమోదు కావాలంటే ఏ అర్హతలు ఉండాలి?
కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ సేవలను అందించే సంస్థల కోసం కొన్ని అర్హతలను నిర్దేశించింది. ప్రతి కంపెనీ నేరుగా Consent Managerగా పనిచేయడానికి వీలుండదు.
- దరఖాస్తు చేసే సంస్థ భారతదేశంలో విలీనం అయి ఉండాలి.
- తగిన సాంకేతిక సామర్థ్యం ఉండాలి.
- అవసరమైన నిర్వహణ సామర్థ్యం కలిగి ఉండాలి.
- ఆర్థికంగా బలమైన స్థితిలో ఉండాలి.
- కనీస నికర విలువ (Net Worth) రూ.2 కోట్లు ఉండాలి.
- వినియోగదారుల ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా సేవలు అందించే సామర్థ్యం ఉండాలి.
అర్హత కలిగిన కంపెనీలు అధికారిక ఆన్లైన్ పోర్టల్ ద్వారా దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. దరఖాస్తులను Data Protection Board of India పరిశీలించి, నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉన్న సంస్థలకు రిజిస్ట్రేషన్ మంజూరు చేసే ప్రక్రియ ఉంటుంది.
రిజిస్ట్రేషన్ పోర్టల్ ఎక్కడ అందుబాటులో ఉంది?
Consent Managerగా నమోదు కావాలనుకునే అర్హత కలిగిన కంపెనీలు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన అధికారిక పోర్టల్ను సందర్శించవచ్చు.
అధికారిక వెబ్సైట్: https://dpbi.gov.in/
గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే.. ఈ పోర్టల్ ప్రస్తుతం Consent Managerలుగా నమోదు కావాలనుకునే అర్హత కలిగిన కంపెనీల కోసం ప్రారంభించబడింది. సాధారణ వినియోగదారులు తమ డేటా అనుమతులను నిర్వహించుకునే పూర్తి స్థాయి సేవ అందుబాటులోకి వచ్చిందని దీని అర్థం కాదు.
DPDP చట్టం అంటే ఏమిటి?
Digital Personal Data Protection Act, 2023 అనేది భారతదేశంలో వ్యక్తుల డిజిటల్ వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని రక్షించడానికి రూపొందించిన చట్టం.
ఆన్లైన్ సేవలు, డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్లు వ్యక్తుల సమాచారాన్ని సేకరించడం, నిల్వ చేయడం, ఉపయోగించడం వంటి అంశాలకు సంబంధించి ఈ చట్టం నిబంధనలు రూపొందిస్తుంది.
ఈ చట్టంలో వ్యక్తులను Data Principalsగా, వారి వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేసే సంస్థలను Data Fiduciariesగా పేర్కొంటారు.
వినియోగదారుల వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని ఉపయోగించే సంస్థలు నిర్దేశించిన నిబంధనలను పాటించాల్సి ఉంటుంది. డేటా గోప్యత, సమ్మతి, సమాచార భద్రత వంటి అంశాలకు ఈ చట్టం ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది.
మే 13, 2027 నుంచి మరో కీలక దశ
DPDP చట్టం అమలు ఒకేసారి కాకుండా దశలవారీగా జరుగుతోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రకటన ప్రకారం వ్యక్తుల డేటా హక్కులు, డేటా ఫిడ్యూషరీల బాధ్యతలు, Data Protection Board విచారణలు, జరిమానాలకు సంబంధించిన ఇతర కీలక నిబంధనలు 2027 మే 13 నుంచి అమల్లోకి రావాల్సి ఉంది.
అందువల్ల Consent Manager రిజిస్ట్రేషన్ ప్రారంభం అనేది భారతదేశ డిజిటల్ డేటా రక్షణ వ్యవస్థను అమల్లోకి తీసుకురావడంలో ఒక ముఖ్యమైన అడుగు.
ప్రజలు ఇప్పుడే ఏం చేయాలి?
ఈ కొత్త వ్యవస్థ పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి వచ్చే వరకు వినియోగదారులు తమ వ్యక్తిగత సమాచార భద్రతపై జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
- అవసరం లేని యాప్లకు వ్యక్తిగత వివరాలు ఇవ్వకండి.
- యాప్లలో అనవసరమైన అనుమతులను పరిశీలించండి.
- తెలియని వెబ్సైట్లలో వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని నమోదు చేయకండి.
- అనుమానాస్పద లింక్లను క్లిక్ చేయకండి.
- OTPలు, పాస్వర్డ్లు, బ్యాంకింగ్ వివరాలను ఇతరులతో పంచుకోవద్దు.
- యాప్లు, వెబ్సైట్ల ప్రైవసీ పాలసీలను చదివే అలవాటు చేసుకోండి.
ముగింపు
డిజిటల్ ప్రపంచంలో వ్యక్తిగత సమాచారం ఎంతో విలువైనదిగా మారింది. ఇలాంటి సమయంలో Consent Manager వ్యవస్థ భారతదేశంలో డేటా గోప్యతను బలోపేతం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించే అవకాశం ఉంది. అయితే ఈ సేవలు వినియోగదారులకు పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి వచ్చిన తర్వాతే వాటి వాస్తవ ప్రయోజనాలను అంచనా వేయగలం. అప్పటివరకు వ్యక్తిగత డేటా విషయంలో ప్రతి ఒక్కరూ అప్రమత్తంగా ఉండటం అవసరం.
