ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో డిజిటల్ విద్యకు పెరుగుతున్న ప్రాధాన్యం: తెలంగాణలో ప్రభుత్వ పాఠశాలల విద్యా విధానంలో సాంకేతికత కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. విద్యార్థులకు పుస్తకాల ద్వారా మాత్రమే కాకుండా కంప్యూటర్లు, ఇంటర్నెట్, డిజిటల్ వీడియోలు, స్మార్ట్ క్లాస్రూమ్స్ ద్వారా పాఠాలు బోధించే దిశగా ప్రభుత్వం పలు కార్యక్రమాలను అమలు చేస్తోంది. ముఖ్యంగా డిజిటల్ లెర్నింగ్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), కోడింగ్, డేటా సైన్స్ వంటి ఆధునిక అంశాలను పాఠశాల స్థాయి నుంచే పరిచయం చేసే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.
ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో చదువుతున్న పేద, మధ్యతరగతి విద్యార్థులకు కూడా ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో లభించే తరహాలో సాంకేతిక విద్య అందించాలనే లక్ష్యంతో పలు చర్యలు చేపడుతున్నారు. డిజిటల్ క్లాస్రూమ్స్ ద్వారా క్లిష్టమైన పాఠ్యాంశాలను సులభంగా అర్థం చేసుకునే అవకాశం కలుగుతోంది. అయితే అన్ని పాఠశాలల్లోనూ అవసరమైన సాంకేతిక సదుపాయాలు పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి రావాల్సి ఉంది.

డిజిటల్ క్లాస్రూమ్స్ అంటే ఏమిటి?
సాధారణ తరగతి గదుల్లో ఉపాధ్యాయులు బ్లాక్బోర్డ్, పాఠ్యపుస్తకాలు ఉపయోగించి పాఠాలు బోధిస్తారు. అదే డిజిటల్ క్లాస్రూమ్స్లో కంప్యూటర్లు, ప్రొజెక్టర్లు, డిజిటల్ బోర్డులు, ఇంటర్నెట్, ఆడియో, వీడియో పాఠాలు వంటి సాంకేతిక పరికరాలను ఉపయోగిస్తారు.
ఉదాహరణకు సైన్స్ పాఠంలో మానవ శరీర నిర్మాణం గురించి బోధించాల్సి వస్తే కేవలం పుస్తకంలోని బొమ్మలను చూపించడం కాకుండా కంప్యూటర్ స్క్రీన్పై త్రీడీ చిత్రాలు, యానిమేషన్లు, వీడియోల ద్వారా వివరించవచ్చు.
అదేవిధంగా గణితంలో క్లిష్టమైన లెక్కలు, భౌతిక శాస్త్రంలో ప్రయోగాలు, భూగోళ శాస్త్రంలో దేశాలు, నదులు, పర్వతాల వివరాలను డిజిటల్ పద్ధతిలో చూపించవచ్చు.
దీంతో విద్యార్థులు పాఠాలను ఆసక్తిగా నేర్చుకోవడంతో పాటు విషయాలను ఎక్కువ కాలం గుర్తుంచుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
తెలంగాణ ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో డిజిటల్ విద్యకు ప్రాధాన్యం
తెలంగాణ ప్రభుత్వం సమగ్ర శిక్ష (Samagra Shiksha) కార్యక్రమం ద్వారా ప్రభుత్వ, స్థానిక సంస్థల పాఠశాలల్లో ఐసీటీ ఆధారిత డిజిటల్ క్లాస్రూమ్స్ను ప్రోత్సహిస్తోంది.
కంప్యూటర్లు, కే-యాన్లు, ఎల్సీడీ ప్రొజెక్టర్లు, స్క్రీన్లు వంటి పరికరాలతో తరగతి గదులను ఆధునికీకరించే చర్యలు ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా ఉన్నాయి.
డిజిటల్ సదుపాయాలు అందుబాటులో ఉన్న పాఠశాలల్లో ఉపాధ్యాయులు వీడియో పాఠాలు, డిజిటల్ కంటెంట్, ఆన్లైన్ విద్యా వనరులను ఉపయోగించి విద్యార్థులకు బోధించవచ్చు.
దీంతో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని విద్యార్థులకు కూడా ఆధునిక విద్యా పద్ధతులను పరిచయం చేసే అవకాశం ఏర్పడుతోంది.
టెక్నాలజీతో పాఠాలు.. విద్యార్థులకు సులభంగా అవగాహన
డిజిటల్ క్లాస్రూమ్స్లో చదువు కేవలం వినడం, రాయడం వరకే పరిమితం కాదు. విద్యార్థులు చూసి, విని, కొన్ని సందర్భాల్లో స్వయంగా ప్రయోగాలు చేసి నేర్చుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
ఉదాహరణకు:
- సైన్స్ పాఠాల్లో ప్రయోగాలకు సంబంధించిన వీడియోలు చూపించవచ్చు.
- గణితంలో గ్రాఫ్లు, ఆకారాలు, లెక్కలను డిజిటల్ పద్ధతిలో వివరించవచ్చు.
- ఇంగ్లీష్లో ఉచ్చారణ, పదజాలం, సంభాషణ నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయవచ్చు.
- సోషల్ స్టడీస్లో చారిత్రక సంఘటనలు, మ్యాప్లు, భౌగోళిక ప్రాంతాలను చూపించవచ్చు.
- కంప్యూటర్ విద్య ద్వారా విద్యార్థులకు ప్రాథమిక డిజిటల్ పరిజ్ఞానం అందించవచ్చు.
ఈ విధానం వల్ల పాఠ్యాంశాలపై విద్యార్థుల్లో ఆసక్తి పెరిగే అవకాశం ఉంది.
ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో AI, కోడింగ్ విద్య
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, కోడింగ్, డేటా సైన్స్ వంటి రంగాలకు ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. ఈ మార్పులను దృష్టిలో పెట్టుకుని తెలంగాణలో కూడా పాఠశాల స్థాయి నుంచే విద్యార్థులకు ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పరిచయం చేస్తున్నారు.
2025-26 విద్యా సంవత్సరం నుంచి 6వ తరగతి నుంచి 9వ తరగతి వరకు విద్యార్థులకు డిజిటల్ లెర్నింగ్ అంశాలను పాఠ్యాంశాల్లో చేర్చే కార్యక్రమం ప్రారంభమైంది.
ఇందులో ప్రధానంగా కింది అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు.
- కోడింగ్
- డేటా సైన్స్
- ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్
- ఫిజికల్ కంప్యూటింగ్
- డిజైన్ థింకింగ్
- డిజిటల్ సిటిజన్షిప్
ఈ అంశాల ద్వారా విద్యార్థుల్లో సమస్యలను పరిష్కరించే సామర్థ్యం, సృజనాత్మక ఆలోచన, తార్కిక విశ్లేషణ వంటి నైపుణ్యాలను పెంపొందించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
ఈ కార్యక్రమానికి అనుగుణంగా SCERT తెలంగాణ డిజిటల్ లెర్నింగ్ పాఠ్యపుస్తకాన్ని కూడా రూపొందించింది. Telangana Today+1
2,000 ల్యాప్టాప్ల పంపిణీతో డిజిటల్ విద్యకు ప్రోత్సాహం
ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో డిజిటల్ విద్యను బలోపేతం చేసేందుకు ప్రైవేట్ సంస్థల సహకారంతో కూడా కార్యక్రమాలు చేపడుతున్నారు.
2026 ఏప్రిల్లో తెలంగాణ పాఠశాల విద్యాశాఖ, Amazon Future Engineer, Pi Jam Foundation సహకారంతో ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో AI విద్యను ప్రోత్సహించే కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది.
ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా కస్తూర్బా గాంధీ బాలికా విద్యాలయాలు (KGBV), CURE పాఠశాలలకు 2,000 ల్యాప్టాప్లను అందించే చర్యలు చేపట్టారు.
విద్యార్థులకు కేవలం కంప్యూటర్ వినియోగం మాత్రమే కాకుండా ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఎలా పనిచేస్తుంది? దానిని విద్య, రోజువారీ జీవితంలో ఎలా ఉపయోగించుకోవచ్చు? అనే అంశాలపై అవగాహన కల్పించనున్నారు.
దీనివల్ల గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లోని ప్రభుత్వ పాఠశాలల విద్యార్థులకు ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని నేర్చుకునే అవకాశం కలుగుతుంది. Telangana Today+1
T-SAT ద్వారా విద్యార్థులకు ప్రత్యేక డిజిటల్ పాఠాలు
తెలంగాణలో డిజిటల్ విద్యను మరింత విస్తరించేందుకు T-SAT కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
2026 ఆగస్టులో తెలంగాణ పాఠశాల విద్యాశాఖ, T-SAT మధ్య డిజిటల్ విద్యా కార్యక్రమాలను విస్తరించేందుకు ఒప్పందం కుదిరింది.
ఈ ఒప్పందం ప్రకారం 9, 10వ తరగతి విద్యార్థుల కోసం సాయంత్రం ప్రత్యేక డిజిటల్ తరగతులను ప్రసారం చేయనున్నారు.
ముఖ్యంగా పదో తరగతి విద్యార్థులకు ప్రత్యేక పాఠాలు, పరీక్షలకు ఉపయోగపడే విద్యా కార్యక్రమాలు అందించనున్నారు.
అంతేకాకుండా ఉపాధ్యాయులకు అవగాహన కార్యక్రమాలు, టీచింగ్ లెర్నింగ్ మెటీరియల్ (TLM) మేళాలు, తల్లిదండ్రులకు ఉపయోగపడే కార్యక్రమాలను కూడా T-SAT ద్వారా ప్రసారం చేసే ప్రణాళిక ఉంది.
దీంతో పాఠశాలలో తరగతులు ముగిసిన తర్వాత కూడా విద్యార్థులు ఇంటి వద్ద నుంచి విద్యా కార్యక్రమాలను వీక్షించే అవకాశం ఉంటుంది.
పాఠశాలకు వెళ్లలేని పరిస్థితుల్లో లేదా ఒక పాఠం పూర్తిగా అర్థం కానప్పుడు డిజిటల్ పాఠాలను మళ్లీ చూసి నేర్చుకోవడానికి ఈ విధానం ఉపయోగపడుతుంది. The New Indian Express+1
గ్రామీణ పాఠశాలలకు ఇంటర్నెట్ సదుపాయం
డిజిటల్ క్లాస్రూమ్స్ విజయవంతం కావాలంటే కంప్యూటర్లు, ప్రొజెక్టర్లు మాత్రమే సరిపోవు. వాటిని ఉపయోగించేందుకు వేగవంతమైన ఇంటర్నెట్ సదుపాయం కూడా అవసరం.
ఈ విషయాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని తెలంగాణ ఫైబర్ గ్రిడ్ కార్పొరేషన్ (T-Fiber) గ్రామీణ ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ అందించే కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది.
2026 జనవరిలో వెల్లడైన వివరాల ప్రకారం, తొలి 30 రోజుల్లోనే 500కు పైగా గ్రామీణ ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు హైస్పీడ్ ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ అందించారు.
మొత్తం 2,010 ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు ఇంటర్నెట్ అందించేందుకు ఈ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు. దశలవారీగా మిగిలిన పాఠశాలలకు కూడా కనెక్టివిటీ విస్తరించే ప్రణాళికను అధికారులు రూపొందించారు.
ఇంటర్నెట్ సదుపాయం అందుబాటులోకి వస్తే విద్యార్థులు ఆన్లైన్ విద్యా వనరులు, వీడియో పాఠాలు, డిజిటల్ పుస్తకాలు, ఇతర అభ్యాస కార్యక్రమాలను ఉపయోగించుకోవచ్చు.
ముఖ్యంగా మారుమూల గ్రామాల్లోని విద్యార్థులకు ఇది ఉపయోగకరంగా మారే అవకాశం ఉంది. The New Indian Express
ఉపాధ్యాయులకు ప్రత్యేక శిక్షణ అవసరం
డిజిటల్ క్లాస్రూమ్స్ ఏర్పాటు చేయడం ఎంత ముఖ్యమో వాటిని సమర్థవంతంగా ఉపయోగించే ఉపాధ్యాయులను సిద్ధం చేయడం కూడా అంతే ముఖ్యం.
కంప్యూటర్లు, స్మార్ట్ బోర్డులు, ప్రొజెక్టర్లు ఉన్నప్పటికీ వాటిని ఎలా ఉపయోగించాలో తెలియకపోతే విద్యార్థులకు పూర్తి ప్రయోజనం అందదు.
అందువల్ల ఉపాధ్యాయులకు డిజిటల్ బోధనా పద్ధతులు, ఆన్లైన్ విద్యా వనరులు, కంప్యూటర్ వినియోగం, AI ఆధారిత విద్యా సాధనాలపై శిక్షణ ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఉపాధ్యాయులు ఈ కింది అంశాలపై అవగాహన పెంచుకోవాలి.
- డిజిటల్ బోర్డులను ఉపయోగించి పాఠాలు బోధించడం.
- విద్యా సంబంధిత వీడియోలను తరగతిలో ఉపయోగించడం.
- ఆన్లైన్ పరీక్షలు, క్విజ్లు నిర్వహించడం.
- విద్యార్థులకు కంప్యూటర్ ప్రాథమిక పరిజ్ఞానం నేర్పించడం.
- AI సాధనాలను బాధ్యతాయుతంగా ఉపయోగించడం.
- విద్యార్థుల సందేహాలకు డిజిటల్ కంటెంట్ ద్వారా సమాధానాలు అందించడం.
ఉపాధ్యాయులకు సరైన శిక్షణ అందితే డిజిటల్ క్లాస్రూమ్స్ ద్వారా విద్యార్థులకు మెరుగైన బోధన అందించవచ్చు.
డిజిటల్ క్లాస్రూమ్స్ వల్ల విద్యార్థులకు కలిగే ప్రయోజనాలు
డిజిటల్ విద్య ద్వారా విద్యార్థులకు అనేక ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పాఠ్యాంశాలను సులభంగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.
1. పాఠాలపై ఆసక్తి పెరుగుతుంది
వీడియోలు, యానిమేషన్లు, చిత్రాల ద్వారా పాఠాలు బోధించడం వల్ల విద్యార్థులు ఆసక్తిగా నేర్చుకుంటారు.
2. కంప్యూటర్ పరిజ్ఞానం పెరుగుతుంది
చిన్న వయస్సు నుంచే కంప్యూటర్లను ఉపయోగించడం నేర్చుకోవడం వల్ల భవిష్యత్తులో టెక్నాలజీ రంగాల్లోకి వెళ్లేందుకు పునాది ఏర్పడుతుంది.
3. ఆన్లైన్ విద్యా వనరులు అందుబాటులోకి వస్తాయి
విద్యార్థులు పాఠ్యపుస్తకాలతో పాటు ఆన్లైన్లో అందుబాటులో ఉన్న విద్యా విషయాలను కూడా నేర్చుకోవచ్చు.
4. పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడుతుంది
ఆన్లైన్ క్విజ్లు, మాక్ టెస్టులు, విద్యా వీడియోల ద్వారా విద్యార్థులు పరీక్షలకు మెరుగ్గా సిద్ధమవ్వవచ్చు.
5. సృజనాత్మక ఆలోచన పెరుగుతుంది
కోడింగ్, డిజైన్ థింకింగ్, ప్రాజెక్ట్ వర్క్ వంటి కార్యక్రమాలు విద్యార్థుల్లో కొత్త ఆలోచనలను ప్రోత్సహిస్తాయి.
6. గ్రామీణ, పట్టణ విద్యార్థుల మధ్య అంతరం తగ్గుతుంది
సరైన డిజిటల్ సదుపాయాలు అందుబాటులో ఉంటే గ్రామీణ ప్రాంతాల విద్యార్థులకు కూడా ఆధునిక విద్యా వనరులు అందుతాయి.
డిజిటల్ విద్య అమలులో ఎదురవుతున్న సవాళ్లు
డిజిటల్ విద్యకు ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నప్పటికీ కొన్ని సమస్యలను పరిష్కరించాల్సిన అవసరం ఉంది.
2026 ఫిబ్రవరిలో ప్రచురితమైన ఒక నివేదిక ప్రకారం, తెలంగాణ ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో కంప్యూటర్ సదుపాయాలు పరిమితంగానే ఉన్నాయి. UDISE 2024-25 గణాంకాల ప్రకారం ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో సుమారు 21 శాతం పాఠశాలల్లో మాత్రమే కంప్యూటర్ సదుపాయాలు ఉన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది.
కొన్ని పాఠశాలల్లో కంప్యూటర్లు ఉన్నప్పటికీ అవి సరిగ్గా పనిచేయకపోవడం, ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ లేకపోవడం, ప్రత్యేక కంప్యూటర్ ఉపాధ్యాయులు అందుబాటులో లేకపోవడం వంటి సమస్యలు ఉన్నట్లు ఉపాధ్యాయులు అభిప్రాయపడ్డారు.
ప్రధానంగా పరిష్కరించాల్సిన సమస్యలు ఇవి:
- అన్ని పాఠశాలల్లో అవసరమైన కంప్యూటర్ల ఏర్పాటు.
- పాత కంప్యూటర్ల మరమ్మతులు, నిర్వహణ.
- నిరంతర ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ.
- ప్రత్యేక ICT శిక్షకుల నియామకం.
- ఉపాధ్యాయులకు నిరంతర శిక్షణ.
- డిజిటల్ పరికరాల భద్రత, నిర్వహణ.
- విద్యార్థులందరికీ సమానంగా సాంకేతిక సదుపాయాలు కల్పించడం.
ప్రభుత్వం ఈ అంశాలపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టినప్పుడే డిజిటల్ విద్య లక్ష్యం పూర్తిస్థాయిలో నెరవేరుతుంది. The New Indian Express+1
తల్లిదండ్రులు కూడా తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
పిల్లలు డిజిటల్ పరికరాలను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు తల్లిదండ్రులు కూడా కొన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
ముఖ్యంగా ఇంటర్నెట్ వినియోగం చదువులకు మాత్రమే పరిమితం అయ్యేలా చూడాలి. అవసరం లేని వెబ్సైట్లు, గేమ్స్, సోషల్ మీడియా వినియోగాన్ని నియంత్రించాలి.
పిల్లలు ఆన్లైన్లో చూసే సమాచారంపై తల్లిదండ్రులు అవగాహన కలిగి ఉండాలి. వ్యక్తిగత వివరాలు, ఫోన్ నంబర్లు, పాస్వర్డ్లు వంటి సమాచారాన్ని తెలియని వ్యక్తులతో పంచుకోకూడదని పిల్లలకు వివరించాలి.
అదేవిధంగా ఎక్కువ సమయం మొబైల్ లేదా కంప్యూటర్ స్క్రీన్ ముందు గడపకుండా చదువు, ఆటలు, విశ్రాంతి మధ్య సమతుల్యత పాటించేలా ప్రోత్సహించాలి.
డిజిటల్ క్లాస్రూమ్స్ భవిష్యత్తులో ఎలా ఉండబోతున్నాయి?
రానున్న రోజుల్లో పాఠశాల విద్యలో సాంకేతికత వినియోగం మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, వర్చువల్ ల్యాబ్స్, ఆన్లైన్ అసెస్మెంట్స్, డిజిటల్ లెర్నింగ్ ప్లాట్ఫామ్స్ వంటి సదుపాయాలు విద్యా విధానంలో మరింత కీలకంగా మారవచ్చు.
విద్యార్థుల అభ్యాస స్థాయిని గుర్తించి వారికి తగిన అభ్యాస విషయాలను అందించే సాంకేతిక పరిజ్ఞానం కూడా ఉపయోగపడుతుంది.
ఉదాహరణకు ఒక విద్యార్థికి గణితంలో కొన్ని అంశాలు అర్థం కాకపోతే, వాటికి సంబంధించిన అదనపు వీడియోలు, సాధన ప్రశ్నలు అందించే విధానాలు అభివృద్ధి చేయవచ్చు.
అయితే టెక్నాలజీ ఉపాధ్యాయులకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. ఉపాధ్యాయుల మార్గదర్శకత్వం, విద్యార్థులతో ప్రత్యక్ష పరస్పర చర్య, తరగతి గది అభ్యాసం కూడా ఎంతో అవసరం.
ముగింపు
తెలంగాణ ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో డిజిటల్ క్లాస్రూమ్స్, కంప్యూటర్ విద్య, AI, కోడింగ్ వంటి ఆధునిక అంశాలకు ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. T-SAT ద్వారా డిజిటల్ పాఠాలు, T-Fiber ద్వారా ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ, వివిధ సంస్థల సహకారంతో ల్యాప్టాప్ల పంపిణీ వంటి కార్యక్రమాలు విద్యార్థులకు కొత్త అవకాశాలను అందిస్తున్నాయి.
అయితే ప్రతి ప్రభుత్వ పాఠశాలలోనూ సమానమైన సాంకేతిక సదుపాయాలు అందుబాటులోకి రావాలి. కంప్యూటర్లు, ఇంటర్నెట్, నైపుణ్యం కలిగిన ఉపాధ్యాయులు, నాణ్యమైన డిజిటల్ పాఠ్యాంశాలు అందుబాటులో ఉంటే ప్రభుత్వ పాఠశాలల విద్యార్థులు కూడా ఆధునిక ప్రపంచానికి అవసరమైన నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేసుకోగలరు.
డిజిటల్ విద్య అనేది కేవలం కంప్యూటర్ ముందు కూర్చుని పాఠాలు చూడటం మాత్రమే కాదు. విద్యార్థుల్లో కొత్త ఆలోచనలు, సృజనాత్మకత, సమస్యలను పరిష్కరించే సామర్థ్యం పెంపొందించే మార్గం. సరైన అమలు, నిరంతర పర్యవేక్షణ ఉంటే తెలంగాణ ప్రభుత్వ పాఠశాలల విద్యార్థులకు ఇది ఎంతో ప్రయోజనకరంగా మారుతుంది.
