చిన్నారుల వైద్య చికిత్సల పేరుతో నకిలీ క్యూఆర్ కోడ్ స్కామ్.. సైబర్ కేటుగాళ్ల కొత్త దందా

DNEWS | సైబర్ క్రైమ్: చిన్నారుల ప్రాణాలు కాపాడాలంటూ సోషల్ మీడియాలో కనిపించే హృదయ విదారక పోస్టులు కొన్నిసార్లు సైబర్ నేరగాళ్లకు ఆదాయ వనరుగా మారుతున్నాయి. పిల్లలకు అత్యవసర వైద్య చికిత్స అవసరమని, ఆపరేషన్ చేయించేందుకు లక్షల రూపాయలు కావాలని చెబుతూ నకిలీ విరాళాల ప్రచారాలు నిర్వహిస్తున్నారు. చిన్నారుల ఫొటోలు, ఆసుపత్రి బెడ్‌పై ఉన్న దృశ్యాలు, వైద్య నివేదికలు, భారీ చికిత్స ఖర్చుల వివరాలను జతచేసి ప్రజల భావోద్వేగాలను రెచ్చగొడుతున్నారు.

ఈ పోస్టులను వాట్సాప్ గ్రూపులు, ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ఇతర సామాజిక మాధ్యమాల్లో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు. విరాళాలు పంపేందుకు UPI QR కోడ్‌లు, వ్యక్తిగత UPI ఐడీలు, చెల్లింపు లింకులను అందిస్తున్నారు. అయితే బాధిత కుటుంబానికి చేరాల్సిన డబ్బు నేరగాళ్ల ఖాతాల్లోకి వెళ్లేలా QR కోడ్‌లను మార్చడం ఈ మోసాల్లో ప్రధానంగా కనిపిస్తున్న ప్రమాదకరమైన పద్ధతి.

భావోద్వేగాలే పెట్టుబడిగా సైబర్ మోసాలు

సాధారణంగా ఇలాంటి మోసగాళ్లు ప్రజల్లో సానుభూతి కలిగించే కథనాలను తయారు చేస్తారు. చిన్నారికి గుండె సంబంధిత సమస్య ఉందని, క్యాన్సర్ చికిత్స అవసరమని, అత్యవసర శస్త్రచికిత్స చేయాలని లేదా కొద్ది రోజుల్లో చికిత్స అందకపోతే ప్రాణాపాయం ఏర్పడుతుందని ప్రచారం చేస్తారు.

పోస్టులో చిన్నారి పేరు, వయసు, ఆసుపత్రి వివరాలు, చికిత్స ఖర్చు, కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితి వంటి అంశాలను పొందుపరుస్తారు. కొన్నిసార్లు నిజమైన వైద్య కేసులకు సంబంధించిన ఫొటోలను అనుమతి లేకుండా ఉపయోగిస్తారు. మరికొన్ని సందర్భాల్లో నకిలీ వైద్య నివేదికలు, బిల్లులు తయారు చేసి ప్రచారానికి జతచేస్తారు.

ప్రజలు వివరాలను పూర్తిగా పరిశీలించకుండానే సాయం చేయాలనే ఉద్దేశంతో డబ్బులు పంపుతారని నేరగాళ్లు భావిస్తారు. ముఖ్యంగా ‘ఈరోజే ఆపరేషన్’, ‘ఇంకా కొన్ని గంటలే సమయం ఉంది’, ‘తక్షణం సహాయం చేయండి’ వంటి సందేశాలతో విరాళాలు ఇవ్వడానికి ఒత్తిడి తెస్తారు.

QR కోడ్‌ను మార్చి డబ్బు మళ్లింపు

ఈ మోసాల్లో కీలకమైన అంశం UPI QR కోడ్. నిజమైన వైద్య సహాయ ప్రచారానికి సంబంధించిన పోస్టును పోలిన నకిలీ పోస్టును రూపొందించి, అందులో తమ బ్యాంకు ఖాతాకు అనుసంధానమైన QR కోడ్‌ను ఉంచుతారు. కొన్నిసార్లు అసలు ప్రచారంలోని చెల్లింపు వివరాలను తొలగించి, వాటి స్థానంలో తమ UPI ఐడీని చేర్చుతారు.

వాట్సాప్‌లో ఫార్వర్డ్ అయ్యే పోస్టుల్లో QR కోడ్ ఎవరిది, డబ్బు ఎవరికి వెళ్తుంది అనే విషయాలను చాలామంది పరిశీలించరు. QR కోడ్‌ను స్కాన్ చేసి చెల్లింపు వివరాలు చూడకుండా వెంటనే UPI PIN నమోదు చేస్తే డబ్బు నేరగాళ్ల ఖాతాలోకి వెళ్లే ప్రమాదం ఉంది.

మరో పద్ధతిలో నిజమైన సంస్థ పేరు, లోగోను పోలిన వివరాలతో నకిలీ విరాళాల పోస్టర్లు తయారు చేస్తారు. ప్రజలు నమ్మకంతో డబ్బులు పంపేలా చేస్తారు. కొందరు నిజమైన విరాళాల ప్రచారాన్ని కాపీ చేసి, అందులోని చెల్లింపు QR కోడ్‌ను మాత్రమే మార్చడం ద్వారా కూడా మోసాలకు పాల్పడవచ్చు.

నిజమైన వైద్య సహాయ ప్రచారాల పేరుతోనూ మోసం

ఇలాంటి మోసాల్లో పూర్తిగా కల్పిత కథనాలే కాకుండా నిజంగా చికిత్స పొందుతున్న చిన్నారుల వివరాలను దుర్వినియోగం చేసే అవకాశమూ ఉంది. ఒక చిన్నారికి నిజంగానే వైద్య సహాయం అవసరమున్నప్పటికీ, ఆ పేరుతో డబ్బులు సేకరిస్తున్న వ్యక్తి కుటుంబానికి సంబంధం లేని వ్యక్తి కావచ్చు.

నిజమైన చిన్నారి ఫొటోను ఉపయోగించడం, ఆసుపత్రి పేరును ప్రస్తావించడం లేదా వైద్య పత్రాలను చూపించడం మాత్రమే విరాళాల ప్రచారం నమ్మదగినదని నిరూపించదు. అందువల్ల ప్రచారం చేస్తున్న వ్యక్తి ఎవరు? బాధిత కుటుంబంతో సంబంధం ఏమిటి? సేకరించిన డబ్బు ఎక్కడికి వెళ్తుంది? అనే అంశాలను నిర్ధారించుకోవాలి.

ఇటీవల వెలుగులోకి వచ్చిన నకిలీ క్రౌడ్‌ఫండింగ్ కేసు

2026 సెప్టెంబర్‌లో ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఆగ్రాలో నకిలీ వైద్య సహాయ ప్రచారానికి సంబంధించిన కేసు వెలుగులోకి వచ్చింది. తన 12 ఏళ్ల సోదరికి కంటి సంబంధిత వ్యాధి ఉందని, చికిత్స కోసం ఆర్థిక సహాయం కావాలని ఒక వ్యక్తి సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం చేశాడు.

గ్లాకోమా, విట్రియస్ హేమరేజ్ వంటి సమస్యలతో చిన్నారి బాధపడుతోందని పేర్కొంటూ వైద్య పత్రాలను కూడా ఉపయోగించినట్లు పోలీసులు ఆరోపించారు. ఈ ప్రచారం చూసిన పలువురు ఆర్థిక సాయం అందించారు. సుమారు రూ.1.5 లక్షల వరకు విరాళాలు సేకరించినట్లు వార్తా నివేదికలు వెల్లడించాయి.

అయితే ఈ వైద్య అవసరాల ప్రచారం నకిలీదని ఫిర్యాదు అందడంతో పోలీసులు విచారణ చేపట్టారు. నిందితుడిని అరెస్టు చేసినట్లు ఆగ్రా పోలీసులు ప్రకటించారు. ప్రజల సానుభూతిని ఉపయోగించుకుని ఆర్థిక ప్రయోజనం పొందినట్లు అతడిపై ఆరోపణలు నమోదయ్యాయి.

ఈ ఘటన సోషల్ మీడియాలో కనిపించే ప్రతి వైద్య సహాయ విజ్ఞప్తిని గుడ్డిగా నమ్మకూడదనే విషయాన్ని మరోసారి గుర్తుచేస్తోంది.

విరాళం ఇచ్చే ముందు ఈ విషయాలు పరిశీలించండి

చిన్నారుల వైద్య చికిత్సల పేరుతో వచ్చే విరాళాల పోస్టులను పరిశీలించేటప్పుడు కొన్ని జాగ్రత్తలు తప్పనిసరిగా పాటించాలి.

• ఆసుపత్రిని సంప్రదించండి: పోస్టులో పేర్కొన్న ఆసుపత్రి అధికారిక నంబర్‌కు ఫోన్ చేసి, చికిత్స వివరాలు, విరాళాల సేకరణ నిజమైనదేనా అని నిర్ధారించుకోండి.
• కుటుంబ వివరాలు తెలుసుకోండి: విరాళాలు సేకరిస్తున్న వ్యక్తికి చిన్నారి కుటుంబంతో ఉన్న సంబంధాన్ని పరిశీలించండి.
• QR కోడ్‌ను తనిఖీ చేయండి: స్కాన్ చేసిన తర్వాత UPI యాప్‌లో కనిపించే చెల్లింపుదారుడి పేరు, UPI ఐడీని జాగ్రత్తగా పరిశీలించండి.
• అధికారిక వేదికలనే ఎంచుకోండి: గుర్తింపు పొందిన క్రౌడ్‌ఫండింగ్ సంస్థలు లేదా ఆసుపత్రుల అధికారిక విరాళాల మార్గాలను ఉపయోగించండి.
• వ్యక్తిగత ఖాతాలపై అప్రమత్తంగా ఉండండి: పెద్ద మొత్తంలో విరాళాలు సేకరిస్తున్న వ్యక్తి వ్యక్తిగత UPI ఐడీకి డబ్బులు పంపేముందు అదనపు నిర్ధారణ చేసుకోండి.
• పాత ఫొటోలను గుర్తించండి: ఫొటోలు, వైద్య పత్రాలు నిజమైనవేనా అని ఇతర ఆధారాలతో పరిశీలించండి.
• తొందరపెట్టే సందేశాలను నమ్మకండి: వెంటనే డబ్బులు పంపాలని ఒత్తిడి చేసే పోస్టుల విషయంలో మరింత జాగ్రత్తగా ఉండండి.

UPI PIN విషయంలో కీలకమైన జాగ్రత్త

QR కోడ్ స్కాన్ చేయడం మాత్రమే సాధారణంగా బ్యాంకు ఖాతా నుంచి డబ్బు తీసివేయదు. అయితే స్కాన్ చేసిన తర్వాత చెల్లింపు వివరాలు కనిపిస్తాయి. ఆ వివరాలను పరిశీలించకుండా UPI PIN నమోదు చేసి చెల్లింపును ఆమోదిస్తే డబ్బు బదిలీ అవుతుంది.

ముఖ్యంగా ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి: డబ్బులు స్వీకరించడానికి UPI PIN అవసరం లేదు. ఎవరో మీకు విరాళం లేదా రిఫండ్ పంపుతున్నామని చెప్పి PIN నమోదు చేయమంటే అప్రమత్తంగా ఉండాలి. తెలియని వ్యక్తులు పంపే కలెక్ట్ రిక్వెస్ట్‌లను ఆమోదించకూడదు. OTP, UPI PIN, బ్యాంకు వివరాలను ఎవరికీ చెప్పకూడదు.

మోసానికి గురైతే వెంటనే ఏం చేయాలి?

నకిలీ విరాళాల ప్రచారానికి డబ్బులు పంపినట్లు గుర్తిస్తే ఆలస్యం చేయకుండా చర్యలు తీసుకోవాలి. వెంటనే మీ బ్యాంకుకు, UPI చెల్లింపు సేవా సంస్థకు ఫిర్యాదు చేయాలి. లావాదేవీ ఐడీ, చెల్లింపు సమయం, అందుకున్న వ్యక్తి UPI వివరాలు, వాట్సాప్ సందేశాలు, పోస్టర్ స్క్రీన్‌షాట్‌లను భద్రపరచాలి.

భారతదేశంలో సైబర్ ఆర్థిక మోసాల ఫిర్యాదుల కోసం 1930 హెల్ప్‌లైన్‌కు వెంటనే కాల్ చేయవచ్చు. అలాగే అధికారిక సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్ https://cybercrime.gov.in ద్వారా ఫిర్యాదు నమోదు చేయవచ్చు. ఎంత త్వరగా ఫిర్యాదు చేస్తే డబ్బు బదిలీని అడ్డుకునే లేదా గుర్తించే అవకాశాలు అంత మెరుగ్గా ఉండవచ్చు. అయితే డబ్బు తిరిగి వస్తుందని హామీ ఉండదు.

దాతృత్వం పేరుతో మోసాలకు అడ్డుకట్ట వేయాలి

అవసరంలో ఉన్న చిన్నారులకు సాయం చేయాలనే భావన ప్రశంసనీయం. అయితే ఆ సాయం నిజమైన బాధితులకు చేరాలంటే విరాళం ఇచ్చే ముందు కొంత సమయం కేటాయించి వివరాలను నిర్ధారించుకోవాలి. ముఖ్యంగా వాట్సాప్‌లో వచ్చిన ప్రతి పోస్టును నిజమని భావించి ఇతర గ్రూపులకు ఫార్వర్డ్ చేయకూడదు.

ఒకసారి నకిలీ పోస్టు విస్తృతంగా షేర్ అయితే వందలాది మంది మోసపోయే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి అనుమానాస్పద ప్రచారాలను ధృవీకరించకుండా షేర్ చేయకూడదు. ప్రజల మంచితనాన్ని ఆసరాగా చేసుకుని డబ్బులు దోచుకునే సైబర్ నేరగాళ్లకు అవకాశం ఇవ్వకుండా అప్రమత్తంగా ఉండాలి.

DNEWS | సైబర్ క్రైమ్: చిన్నారుల వైద్య చికిత్సల పేరుతో వచ్చే ప్రతి విరాళాల విజ్ఞప్తిని ముందుగా ధృవీకరించండి. సాయం చేయండి.. కానీ మీ సాయం నిజమైన బాధితులకే చేరేలా జాగ్రత్త పడండి.