DNews: తెలంగాణలో కీలకమైన సమ్మక్కసాగర్‌ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి కేంద్రం మరోసారి అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసింది. ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన సమగ్ర ప్రాజెక్టు నివేదిక (డీపీఆర్‌)ను కేంద్ర జలసంఘం (సీడబ్ల్యూసీ) రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి వెనక్కి పంపించింది. ప్రాజెక్టు కింద ప్రతిపాదించిన కమాండ్‌ ఏరియా వివరాలు పూర్తిస్థాయిలో లేకపోవడమే ఇందుకు ప్రధాన కారణంగా పేర్కొంది. దీంతో ఇప్పటికే నిర్మాణ పనులు దాదాపు పూర్తి కావొచ్చిన సమ్మక్కసాగర్‌ ప్రాజెక్టుకు అనుమతుల విషయంలో మరో అడ్డంకి ఎదురైంది.
10 శాతం సర్వేతోనే డీపీఆర్‌ సమర్పణ
సమ్మక్కసాగర్‌ ప్రాజెక్టు డీపీఆర్‌ను 2011లోనే కేంద్ర జలసంఘానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సమర్పించింది. అయితే అప్పట్లో ప్రాజెక్టు పరిధిలోని కమాండ్‌ ఏరియాలో కేవలం 10 శాతం ప్రాంతానికి సంబంధించిన వివరాలను మాత్రమే నిర్ధారించినట్లు సీడబ్ల్యూసీ గుర్తించింది. ప్రాజెక్టు కింద సాగు, తాగునీరు, ఇతర అవసరాలకు నీటిని సరఫరా చేయాల్సిన ప్రాంతాలన్నీ కమాండ్‌ ఏరియా పరిధిలోకి వస్తాయి.
ఒక సాగునీటి ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి నీరు అందించే ప్రాంతాల పూర్తి వివరాలు అందుబాటులో ఉండటం అత్యంత కీలకం. ఈ నేపథ్యంలో కమాండ్‌ ఏరియాకు సంబంధించిన 100 శాతం సర్వే పూర్తిచేసి, ధ్రువీకరించిన డీపీఆర్‌లను మాత్రమే అనుమతుల కోసం పరిశీలిస్తామని కేంద్ర జలసంఘం స్పష్టం చేసింది.
సమ్మక్కసాగర్‌తో పాటు దేశవ్యాప్తంగా పలు రాష్ట్రాల్లోని సాగునీటి ప్రాజెక్టుల డీపీఆర్‌లను కూడా ఇదే కారణంతో వెనక్కి పంపించినట్లు వెల్లడించింది. ఈ ప్రాజెక్టులను పరిశీలన, మదింపు కోసం ఉన్న జాబితా నుంచి తొలగించింది.
సీడీఓ సర్టిఫికెట్‌పైనా అభ్యంతరాలు
సమ్మక్కసాగర్‌ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి మొత్తం కమాండ్‌ ఏరియాను సర్వే చేసినట్లు రాష్ట్ర నీటిపారుదల శాఖకు చెందిన సెంట్రల్‌ డిజైన్స్‌ ఆర్గనైజేషన్‌ (సీడీఓ) సర్టిఫికెట్‌ జారీ చేయడంపై కూడా సీడబ్ల్యూసీ అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది.
ప్రాజెక్టు కమాండ్‌ ఏరియాలో 500 హెక్టార్లు లేదా 10 శాతం ప్రాంతాన్ని మూడు విభాగాలుగా విభజించి సమగ్రంగా సర్వే చేసినట్లు సర్టిఫికెట్‌లో పేర్కొనడాన్ని తప్పుబట్టింది. అంతేకాకుండా కాల్వలకు సంబంధించిన సర్వేలను కూడా కేవలం 10 శాతమే నిర్వహించినట్లు గుర్తించింది.
ఈ విధానం ప్రాజెక్టుల డీపీఆర్‌ల పరిశీలనకు సంబంధించి కేంద్రం రూపొందించిన తాజా మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా లేదని స్పష్టం చేసింది. కేవలం కొంత ప్రాంతానికి సంబంధించిన వివరాలతో మొత్తం కమాండ్‌ ఏరియా సర్వే పూర్తయినట్లు ధ్రువీకరించడం సాధ్యం కాదని పేర్కొంది.
100 శాతం సర్వే తప్పనిసరి
గత అక్టోబర్‌ 15న జారీ చేసిన కొత్త మార్గదర్శకాల ప్రకారం ప్రాజెక్టు కమాండ్‌ ఏరియాలోని చివరి ఆయకట్టు ప్రాంతం (టెయిల్‌ ఎండ్‌) వరకు 100 శాతం సర్వే నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. ప్రతి ప్రాంతానికి నీటి సరఫరా జరిగే విధానం, కాల్వల నిర్మాణం, ఆయకట్టు విస్తీర్ణం వంటి వివరాలను పూర్తిస్థాయిలో గుర్తించి నిర్ధారించాలి.
ప్రధాన కాల్వలతో పాటు బ్రాంచ్‌ కాల్వలు, డిస్ట్రిబ్యూటరీలు, మైనర్‌ కాల్వలు, ఇతర అనుబంధ నిర్మాణాలకు సంబంధించి కూడా వంద శాతం సర్వే చేయాలని సీడబ్ల్యూసీ స్పష్టం చేసింది. ఈ వివరాలన్నింటినీ కొత్త మార్గదర్శకాల ప్రకారం డీపీఆర్‌లో పొందుపరిచి మళ్లీ సమర్పించాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి సూచించింది.
ఆధునిక సాంకేతికతతో సర్వే చేయాలని సూచన
సవరించిన డీపీఆర్‌ తయారీ కోసం ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించాలని కేంద్ర జలసంఘం సూచించింది. ఇందుకోసం డ్రోన్లు, లిడార్‌ (LiDAR), డీజీపీఎస్‌/ఆర్టీకే-జీపీఎస్‌, హెచ్‌ఆర్‌ఎస్‌, జీఐఎస్‌, హైరిజల్యూషన్‌ డిజిటల్‌ ఎలివేషన్‌ మోడల్స్‌ వంటి సాంకేతిక పద్ధతులను వినియోగించాలని తెలిపింది.
ఈ సాంకేతికతల ద్వారా కమాండ్‌ ఏరియాలోని భౌగోళిక పరిస్థితులు, ఎత్తుపల్లాలు, కాల్వల మార్గాలు, నీటి సరఫరా పరిధిని కచ్చితంగా గుర్తించవచ్చని పేర్కొంది. అంతేకాకుండా ప్రాజెక్టు డిజైన్లు, డ్రాయింగ్స్‌కు సంబంధించి సీడీఓ ఆమోదంతో జారీ చేసిన సర్టిఫికెట్‌ను కూడా జతచేసి సవరించిన డీపీఆర్‌ను సమర్పించాలని సూచించింది.
రూ.9,257 కోట్లతో ప్రాజెక్టు నిర్మాణం
సమ్మక్కసాగర్‌ ప్రాజెక్టును సుమారు రూ.9,257 కోట్ల వ్యయంతో చేపట్టారు. ఈ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన బ్యారేజీ నిర్మాణ పనులు ఇప్పటికే 95 శాతం పూర్తయ్యాయి. నిర్మాణ పనులు దాదాపు తుది దశకు చేరుకున్న సమయంలో డీపీఆర్‌ను కేంద్ర జలసంఘం వెనక్కి పంపించడం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
బ్యారేజీలో నిల్వ చేసిన నీటిని దేవాదుల ఎత్తిపోతల పథకం ద్వారా ఉమ్మడి నల్లగొండ, ఖమ్మం, వరంగల్‌ జిల్లాల్లోని ఆయకట్టుకు సరఫరా చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి వస్తే ఆయా ప్రాంతాల్లో సాగునీటి అవసరాలకు ఉపయోగపడనుంది.
అయితే ప్రస్తుతం డీపీఆర్‌లో కమాండ్‌ ఏరియా వివరాలు అసంపూర్ణంగా ఉన్నాయని కేంద్రం పేర్కొనడంతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరోసారి సర్వేలు నిర్వహించి నివేదికను సవరించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. 100 శాతం సర్వే, సాంకేతిక ధ్రువీకరణ, అవసరమైన పత్రాల సమర్పణ పూర్తయిన తర్వాతే సీడబ్ల్యూసీ తదుపరి పరిశీలన చేపట్టే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో సమ్మక్కసాగర్‌ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన తదుపరి అనుమతుల ప్రక్రియపై ఆసక్తి నెలకొంది.